Skip to main content

Select your Language

आपण आळशीपणा समजतो तो एक मानसिक आजार ?

 ब्लॉग नं. 2026/324. 

दिनांक: 21 नोव्हेंबर, 2026. 

मित्रांनो,

प्रास्ताविक:

आपण आळशीपणा समजतो तो एक मानसिक आजार ?

"तू खूप आळशी आहेस!", "काम वेळेवर का करत नाहीस?", "एखादी गोष्ट सुरू केली की ती पूर्ण का करत नाहीस?" असे प्रश्न आपण अनेकदा काही व्यक्तींना विचारतो. कदाचित आपणही कधी अशा व्यक्तींना आळशीपणाचा शिक्का मारला असेल. परंतु प्रत्येक वेळी काम पुढे ढकलणे,एखाद्या गोष्टीत सातत्य न राखणे किंवा काम करण्याची इच्छा असूनही ते सुरू न करता येणे म्हणजे आळशीपणा असतोच असे नाही.काही वेळा त्यामागे मेंदूच्या कार्यपद्धतीशी संबंधित कारणे असू शकतात.चला सविस्तर जाणून घेऊ आजच्या ब्लॉगमध्ये.

सविस्तर:

AuDHD म्हणजे काय?

AuDHD हा Autism आणि ADHD या दोन न्यूरोडेव्हलपमेंटल स्थिती एकाच व्यक्तीमध्ये असण्याच्या संदर्भात वापरला जाणारा अनौपचारिक शब्द आहे. ADHD मध्ये लक्ष केंद्रित करणे,आवेगांवर नियंत्रण ठेवणे आणि कामाचे नियोजन करणे यांत अडचणी येऊ शकतात. ऑटिझममध्ये संवेदनांची तीव्र जाणीव, बदल स्वीकारण्यातील अडचणी आणि विशिष्ट आवडींमध्ये गुंतून राहणे अशी वैशिष्ट्ये दिसू शकतात.

याबाबत आठ गोष्टी स्पष्ट सांगितल्या आहेत.

1.काम सुरू करण्यास असमर्थता:

एखादे काम करायचे आहे, त्याची गरजही माहीत आहे; पण प्रत्यक्ष सुरुवातच होत नाही. कपडे धुणे, घर आवरणे किंवा लेखन सुरू करणे यांसारख्या साध्या गोष्टीही कठीण वाटू शकतात. याला Task Initiation Difficulty किंवा Executive Dysfunction असे म्हणतात. कामामागील कंटाळा, वेळेची चिंता किंवा संवेदनांचा त्रास यांसारखी अडचण शोधून त्यावर उपाय करणे आवश्यक असते.

2.आवडीच्या गोष्टींमध्ये सातत्य नसणे:

एखादा छंद अचानक खूप आवडू लागतो. त्यासाठी भरपूर वेळ आणि पैसा खर्च केला जातो; परंतु काही दिवसांनी त्यातील रस संपतो.पुन्हा नवीन छंद सुरू होतो.नवीनपणा,आव्हान आणि उत्सुकता यांमुळे प्रेरणा मिळणाऱ्या व्यक्तींमध्ये असे घडू शकते.

3.अंतिम मुदतीपर्यंत काम सुरू न करणे:

काही व्यक्ती शेवटची तारीख जवळ आल्याशिवाय कामाला सुरुवात करत नाहीत.अंतिम मुदतीचा दबाव निर्माण झाल्यावरच त्यांना काम करण्याची ऊर्जा मिळते.यावर उपाय म्हणून स्वतःसाठी आधीच छोटी अंतिम मुदत ठरवणे आणि टाइमर लावणे उपयोगी ठरू शकते.

4.अतिउत्साहानंतर अचानक थकून जाणे:

काही दिवस व्यायाम, आहार,काम आणि इतर उपक्रमांमध्ये प्रचंड उत्साह दाखवला जातो. मात्र त्यानंतर अचानक थकवा आणि निरुत्साह जाणवतो. स्वतःच्या क्षमतेपेक्षा जास्त काम करण्याऐवजी योग्य विश्रांती आणि कामाचे नियोजन आवश्यक आहे.

5.काही गोष्टींमध्ये अतिलक्ष,तर काहींकडे पूर्ण दुर्लक्ष:

आवडत्या विषयात तासन्तास गुंतून राहणे,पण कंटाळवाण्या विषयाकडे लक्ष न देणे हे या व्यक्तींमध्ये दिसू शकते.याला Hyperfocus किंवा Hyperfixation असे संबोधले जाते. स्वतःच्या आवडी आणि क्षमतांचा योग्य वापर करणे महत्त्वाचे ठरते.

6.मनात असूनही ध्येयाचा पाठपुरावा न करणे:

एखादे पुस्तक लिहायचे, व्यवसाय सुरू करायचा किंवा नवीन करिअर घडवायचे असते; पण अपयशाची भीती, स्वतःबद्दलचा कमी आत्मविश्वास आणि परिपूर्णतेचा आग्रह यामुळे सुरुवात होत नाही. अशा वेळी मोठ्या ध्येयाऐवजी छोट्या कृतींनी सुरुवात करावी.

7.दैनंदिन स्वच्छता आणि स्वतःची काळजी घेण्यात अडचण:

दात घासणे,केसांची निगा राखणे, कपडे आवरणे किंवा इतर दैनंदिन कामे कंटाळवाणी वाटू शकतात. अशा कामांसाठी साधी दिनचर्या तयार करणे आणि आवडते संगीत किंवा पॉडकास्ट ऐकत ती पूर्ण करणे मदत करू शकते.

8.अनेक कामांची जबाबदारी घेऊन ती पूर्ण न करणे :

नवीन कल्पना,अभ्यासक्रम, छंद आणि उपक्रम यांचे आकर्षण वाटल्याने एकाच वेळी अनेक गोष्टी हाती घेतल्या जातात. मात्र वेळ आणि ऊर्जा मर्यादित असल्यामुळे काही कामे अपूर्ण राहतात. त्यामुळे नवीन जबाबदाऱ्या स्वीकारण्यापेक्षा अनावश्यक कामे कमी करणे अधिक उपयुक्त ठरते.

समारोप:

या लेखाचा सर्वांत महत्त्वाचा संदेश म्हणजे,प्रत्येक अपूर्ण कामामागे आळशीपणाच असतो असे नाही. कधी काम सुरू करण्यातील मानसिक अडथळा, कधी अपयशाची भीती, तर कधी अतिउत्साह आणि थकवा यामुळेही व्यक्तीची कार्यक्षमता कमी होऊ शकते.मात्र या आठ गोष्टी दिसल्या म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला AuDHD आहे, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. योग्य निदानासाठी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे.आपण स्वतःकडे आणि इतरांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलण्याची गरज आहे. सतत टीका करण्याऐवजी अडचणीचे मूळ शोधले पाहिजे. व्यक्तीला अधिक काम करण्यास सांगण्याऐवजी ते काम सोपे कसे करता येईल, याचा विचार केला पाहिजे.

कारण प्रत्येक वेळी प्रश्न 'तू काम का करत नाहीस?' हा नसतो; कधी प्रश्न असतो, 'तुला ते काम करता यावे यासाठी मी काय मदत करू शकतो?'

 

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

महत्वाचे:

या ब्लॉगची लिंक तुम्ही इतरांना पाठवू शकता.हा ब्लॉग मराठी सोबत इंग्लिश,हिन्दी आणि इतर भारतीय भाषात वाचता येतो,तेव्हा मराठी न समजणाऱ्यांना ब्लॉगची लिंक पाठवू शकता.      

📝 अस्वीकरण (Disclaimer):

हा ब्लॉग सार्वजनिक उपलब्ध माहितीवर आणि/किंवा तज्ञांच्या माहितीवर आधारित आहे.कोणतीही आरोग्यविषयक दिनचर्या नव्याने सुरू करण्यापूर्वी नेहमी आपल्या आरोग्य तज्ञाचा सल्ला घ्या. 

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)


 

Comments

  1. प्रसाद तुझे सगळेच ब्लॉग्स अतिशय माहितीपूर्ण अणि उपयुक्त असतात.
    हा ब्लॉग तर मला बघून लिहिला आहे असे वाटले.
    मला प्रत्येक काम सुरू करायला कोणीतरी मागे लागले तरच ते काम होते, तुझा ब्लॉग वाचून मला वेळेवर काम सुरू करायची प्रेरणा मिळाली अणि मी आळशी नाही हे कळले.
    खुप खुप धन्यवाद
    मिलिंद

    ReplyDelete
  2. धन्यवाद प्रतिक्रियेबद्दल

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

वजन कमी करण्यासाठी काय चांगले-गव्हाची पोळी की ज्वारीची भाकरी

Blog No. 2024/ 1 23 .   Date: 16 th ,June 2024 मित्रांनो,             मराठीत पोळी किंवा इतर प्रदेशात,विशेषतः हिन्दी बेल्टमध्ये ज्याला रोटी म्हणतात. ती पोळी किंवा रोटी आपल्या जेवणातील एक प्रमुख पदार्थ आहे.दक्षिण भारतात हा प्रकार तेवढा प्रचलित नाही.पण रोजच्या जेवणातील हा प्रमुख पदार्थ असल्याने ज्यांना वजन कमी करायचे आहे,त्यांना निश्चितपणे पोळी किंवा रोटी किती खावी आणि खावी तर कुठल्या पिठाची खावी, हा प्रश्न पडतो.अलीकडेच आहारतज्ञ रुचिता बत्रा यांनी आपल्या ईन्स्टाग्रामवर वजन कमी करण्यासाठी कुठले पीठ वापरावे याविषयी मार्गदर्शन केले आहे.त्याच विषयी आजच्या ब्लॉगमध्ये चर्चा करू. सविस्तर:             मराठीत पोळी , किंवा हिन्दीत रोटी , अशी अनेक भारतीय जेवणांमध्ये एक मुख्य पदार्थ असलेली पोळी, बनविण्यासाठी वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या प्रकारचे पीठ वापरले जाते.राजस्थानमध्ये , बाजरे की रोटी (मोती बाजरी) सामान्य आहे , तर पंजाबसारख्या प्रदेशात मैदा आणि इतर पिठापासून बनवलेले न...

रात्री झोपण्यापूर्वी वेलची खाण्याचे 6 अद्भुत फायदे

ब्लॉग नं: 2025/2 22 . दिनांक: 10 ऑगस्ट , 2025. मित्रांनो, : 🌿 रात्री झोपण्यापूर्वी वेलदोडा किंवा वेलची खाण्याचे 6 अद्भुत फायदे: भारतीय स्वयंपाकघरात वेलदोडा किंवा वेलची (इलायची) ही एक सुगंधी आणि मौल्यवान मसाला म्हणून प्रसिद्ध आहे. अनेक वेळा आपण ती फक्त चहा , मिष्टान्न किंवा बिर्याणीमध्ये चव वाढवण्यासाठी वापरतो. मात्र , वेलचीची खरी ताकद तिच्या आरोग्यदायी गुणधर्मांमध्ये दडलेली आहे. विशेषतः जर ती रात्री झोपण्यापूर्वी खाल्ली तर.प्राचीन आयुर्वेदात वेलचीला एक शक्तिशाली , त्रिदोषनाशक आणि आरामदायक औषध मानले गेले आहे. फक्त एक शेंग चावून खाल्ल्याने शरीर आणि मन दोघांवरही सकारात्मक परिणाम होतो. चला तर मग पाहूया , रोज रात्री झोपण्यापूर्वी वेलची खाण्याचे 6 प्रमुख फायदे: 🥇 1 . पचन सुधारते आणि गॅसचा त्रास कमी करते: झोपण्यापूर्वी वेलदोडा किंवा वेलची खाल्ल्याने,पाचक एंजाइमचे स्राव वाढतात , जे झोपेत असतानाही अन्न पचवण्यास मदत करतात.अ‍ॅसिडिटी , पोटफुगी किंवा गॅसचा त्रास असल्यास,वेलदोडा चावल्याने लगेचच आराम मिळतो.तिचे अँटीस्पास्मोडिक गुणधर्म पोटाचे स्नायू शांत करतात,आणि वायू कमी करतात.नियमित व...

आम्हा न कळे ज्ञान, न कळे पुराण वेदांचे वचन

Blog No. 2023/98          Date: 21st , April 2023 .   मित्रांनो ,                आज अक्षय्यतृतीया आहे. अक्षय्य तृतीया   साडेतीन मुहूर्तापैकी एक शुभमुहूर्त समजला जातो . साडेतीन मुहूर्त असे दिवस असतात की   ज्या दिवशी कुठलेही कार्य करावयाचे असेल तर मुहूर्त पहायची गरज नाही. असे म्हणतात की ह्या तिथीला केलेले दान क्षयाला जात नाही म्हणजेच ते अविनाशी असते, या दिवशी देव आणि पितर यांना उद्देशून जे कर्म केले जाते ते अक्षय होते.हा दिवस पितरांचे ऋण फेडण्याचा आहे असेही म्हणतात.तर आजच्या दिवसाला एक अनन्य साधारण असे महत्व आहे.   प्रास्ताविक                माझा ह्या सऱ्यावर विश्वास नाही असे नाही पण त्या निमित्ताने जो ढोंगीपणा चालतो त्याचा मला मनापासून राग येतो.ज्याच्या स्वतःच्या मनातल्या वासना मरेपर्यंत संपत नाही असा वासनांवर विजय कसा मिळवायचा हे सांगू  लागतो. तेव्हा हसू येतं.जन्मभर पाप करीत फिरणारे चारोधाम यात...