ब्लॉग नं: 2025/035. दिनांक: 4 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, न्यूरोप्लॅस्टिसिटी : मेंदू त स्वतःला बदलण्याची अद्भुत क्षमता आपण अनेकदा म्हणतो , “ आता माझं वय झालं , सवयी बदलणं कठीण आहे” किंवा “ मेंदू एकदा घडला की बदलत नाही.” पण आधुनिक न्यूरोसायन्स हे स्पष्टपणे सांगते की मेंदू सतत बदलत असतो. या विलक्षण क्षमतेलाच म्हणतात — न्यूरोप्लॅस्टिसिटी ( Neuroplasticity). आज आपण न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे काय ? हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या. सविस्तर: न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे, अनुभव , शिकणे , विचार , भावना , दुखापत किंवा उपचारांच्या परिणामामुळे मेंदूची रचना आणि कार्य बदलण्याची क्षमता. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, आपला मेंदू ‘स्टॅटिक’ नसून ‘डायनॅमिक’ आहे. पूर्वी काय समजलं जात होतं ? एकेकाळी असा समज होता की, मेंदू बालपणातच पूर्ण विकसित होतो, एकदा न्यूरॉन्स नष्ट झाले की ते पुन्हा निर्माण होत नाहीत आणि वृद्धत्वात मेंदू बदलू शकत नाही पण संशोधनाने हे सर्व गैरसमज खोटे ठरवले. न्यूरोप्लॅस्टिसिटी कसं काम करते ? मेंदूमध्ये अब्जावधी न्यूरॉन्स ( Neuron) असतात. हे न्...
ब्लॉग नं. 2025/241 . दिनांक: 29 ऑगस्ट, 2025. मित्रांनो, : एका साध्या घड्याळाने बदलले आयुष्य : जीवन कधी कोणती परीक्षा घेईल , याचा अंदाज लावता येत नाही. ईस्ट ससेक्समधील ब्राइटनजवळ राहणारी 57 वर्षीय सॅम अॅडम्स यांची कहाणी हेच दाखवून देते. तिने वर्षानुवर्षे सहन केलेल्या दु:खानंतर तिला वाटले की आता वाईट दिवस संपले. पण एका छोट्या घड्याळाच्या इशाऱ्यामुळे तिच्या आयुष्याचा प्रवासच बदलून गेला. आजच्या ब्लॉग मधे वाचा सॅम अॅडम्स यांची कहाणी. सविस्तर: दु:खांचा वर्षाव: 2020 हे वर्ष सॅमसाठी सर्वांत कठीण ठरले.काही महिन्यांतच तिने वडिलांना गमावले , आवडत्या कुत्र्याचा मृत्यू झाला आणि लग्नदेखील तुटले.ती सांगते ,“ तो काळ असह्य होता.मला वाटत होतं मी भावनिकरीत्या बुडत आहे. डिप्रेशन इतकं वाढलं की मी पूर्णपणे खचून गेले.” आत्मशोधाचा प्रवास – कोस्टा रिका: 2021 मध्ये तिने हळूहळू स्वतःला सावरले.आणि २०२२ मध्ये तिने एकटीने कोस्टा रिकाला प्रवास केला. निसर्गात रमणे , श्वसनाचे व्यायाम ( breathwork) यामुळे तिच्या आयुष्यात शांतता आणि स्पष्टता आली.ती सांगते , “ माझे झाडांवर , निसर्गावर प...