ब्लॉग नं: 2025/035. दिनांक: 4 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, न्यूरोप्लॅस्टिसिटी : मेंदू त स्वतःला बदलण्याची अद्भुत क्षमता आपण अनेकदा म्हणतो , “ आता माझं वय झालं , सवयी बदलणं कठीण आहे” किंवा “ मेंदू एकदा घडला की बदलत नाही.” पण आधुनिक न्यूरोसायन्स हे स्पष्टपणे सांगते की मेंदू सतत बदलत असतो. या विलक्षण क्षमतेलाच म्हणतात — न्यूरोप्लॅस्टिसिटी ( Neuroplasticity). आज आपण न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे काय ? हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या. सविस्तर: न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे, अनुभव , शिकणे , विचार , भावना , दुखापत किंवा उपचारांच्या परिणामामुळे मेंदूची रचना आणि कार्य बदलण्याची क्षमता. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, आपला मेंदू ‘स्टॅटिक’ नसून ‘डायनॅमिक’ आहे. पूर्वी काय समजलं जात होतं ? एकेकाळी असा समज होता की, मेंदू बालपणातच पूर्ण विकसित होतो, एकदा न्यूरॉन्स नष्ट झाले की ते पुन्हा निर्माण होत नाहीत आणि वृद्धत्वात मेंदू बदलू शकत नाही पण संशोधनाने हे सर्व गैरसमज खोटे ठरवले. न्यूरोप्लॅस्टिसिटी कसं काम करते ? मेंदूमध्ये अब्जावधी न्यूरॉन्स ( Neuron) असतात. हे न्...
ब्लॉग नं: 2025/284 दिनांक:9 ऑक्टोबर, 2025. मित्रांनो: पंडित चुन्नीलाल मिश्रा: संगीत उपासकाचे चरित्र आणि योगदान “ संगीत म्हणजे आत्म्याचा प्रवास आहे, जिथे प्रत्येक सूर तुम्हाला तुमच्या स्वतःकडे परत आणतो.” असं म्हणायचे ते पंडित चुन्नीलाल मिश्र.त्या आता आपल्यात नाही राहिले.2 ऑक्टोबर,2025 ला उत्तर प्रदेशातील मिर्झापूर येथे त्यांचे निधन झाले.आज ब्लॉग त्यांना श्रद्धांजली म्हणून समर्पित करतो. सविस्तर: प्रारंभिक जीवन आणि संगीत शिक्षण: पंडित चुन्नीलाल मिश्रा यांचा जन्म 3 ऑगस्ट 1936 रोजी,उत्तर प्रदेशातील आझमगड जिल्ह्यातील हरिहापूर गावात झाला.त्यांचे पहिले गुरू त्यांचे वडील बद्री प्रसाद मिश्रा होते , त्यांचे वडील पंडित बद्रीप्रसाद मिश्र स्वतः एक कुशल गायक होते.ज्यांनी त्यांना संगीताची मूलतत्त्वे शिकवली. त्यानंतर त्यांनी उस्ताद अब्दुल गनी खान (किराणा घराणे) यांच्याकडून संगीताचे प्रकार शिकले.तसेच , ठाकूर जयदेव सिंग सारख्या संगीतकारांनी त्यांना प्रेरणा आणि मार्गदर्शन केले. बालपणीच त्यांना जाणवले की,संगीत हा केवळ आवाजाचा खेळ नाही,तर तो अंतरात्म्याशी स...