ब्लॉग नं. 2026/048 . दिनांक: 17   फेब्रू वारी , 2026 .   मित्रांनो , मूत्रपिंड हे शरीरातील सर्वात जास्त काम करणाऱ्या अवयवांपैकी एक आहे आणि ते फारसा त्रास किंवा गडबड करत नाही.तथापि , कचरा गाळण्याचे आणि संप्रेरके तयार करण्याचे आपले काम शांतपणे करत असतानाही , मूत्रपिंडांची कधीकधी योग्य काळजी घेतली जात नाही आणि त्यांना नुकसान पोहोचते.जरी नुकसानीची सुरुवातीची फारशी दृश्यमान लक्षणे दिसत नसली तरी , डॉक्टर म्हणतात की बहुतेक समस्यांचे निदान तेव्हा होते , जेव्हा उपचारांसाठी खूप उशीर झालेला असतो. तथापि , आता लवकरच हे नुकसान पूर्ववत करण्याचा एक मार्ग उपलब्ध होईल.आज याबद्दल जाणून घेऊ या. सविस्तर:   ' सेल मेटाबॉलिझम ' या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका महत्त्वपूर्ण अभ्यासात , युटा हेल्थ विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञांनी सांगितले की , हानिकारक सेरामाइड रेणूंना रोखून ते उंदरांमधील तीव्र मूत्रपिंड इजा (अक्यूट किडनी इंज्युरी) पूर्णपणे पूर्ववत करू शकतात.संशोधनानुसार , सेरामाइड्स - जे नैसर्गिकरित्या आढळणारे मेणयुक्त लिपिड्स आहेत आणि त्वचेच्या बाह्य थराचा एक महत्त्वाचा घटक आहेत - त्याच...

  ब्लॉग नं. 2026/047 दिनांक: 16   फेब्रू वारी , 2026 .   मित्रांनो , आधुनिक आहारात , विशेषतः फिटनेस उत्साही , विद्यार्थी आणि जलद पोषण शोधणाऱ्या व्यस्त व्यावसायिकांमध्ये,नट बटर हे एक प्रमुख पर्याय बनले आहे. पीनट बटर आणि बदाम बटर हे दोन सर्वात लोकप्रिय पर्याय आहेत. पण जेव्हा ध्येय प्रथिने घेण्याचे असते , तेव्हा कोणते खरोखर चांगले कार्य करते ? चला ते सोप्या , व्यावहारिक पद्धतीने समजून घेऊ,आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: प्रथिन सामग्रीची तुलना: जेव्हा प्रत्येक सर्व्हिंगमध्ये प्रथिनांचा विचार केला जातो तेव्हा पीनट बटर आघाडीवर असते.कसं ते पहा खालील आकडेवारीवरुन,  पीनट बटर (2 टेबलस्पून): ~7 -8 ग्रॅम प्रथिने बदाम बटर (२ ट2बलस्पून): ~ 6-7 ग्रॅम प्रथिने पीनट बटर प्रति चमचा थोडे अधिक प्रथिने प्रदान करते , जर तुमचे मुख्य उद्दिष्ट दररोज प्रथिनांचे सेवन वाढवणे असेल तर ते एक चांगला पर्याय बनते. प्रथिन गुणवत्ता आणि अमिनो आम्ल: पीनट आणि बदाम बटर,दोन्ही वनस्पती-आधारित प्रथिन स्रोत आहेत , परंतु दोन्हीही पूर्ण प्रथिने नाहीत (त्यात आदर्श प्रमाणात सर्व आवश्यक अमिनो आम्ल नस...

  ब्लॉग नं. 2026/046 . दिनांक: 15 फेब्रुवारी, 2026 .   मित्रांनो , मेंदूतला एक ‘स्विच’ आणि बदललेलं आयुष्य “ सर , आता वय झालंय…माझ्याकडून नाही होणार.”ही वाक्यं आपण किती वेळा बोलतो ?  आणि त्याहून महत्त्वाचं , किती वेळा मनापासून मानतो ? पण एक गोष्ट सांगतो की,कधी कधी शरीराचं वय बदलायला  औषध , शस्त्रक्रिया किंवा सप्लिमेंट लागत नाहीत. फक्त मेंदूतला एक छोटासा स्विच ‘ऑन’ करावा लागतो.म्हणजे नेमकं काय ते जाणून घेऊ या,आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: 1979 सालचा एक अविश्वसनीय प्रयोग 1979 मध्ये , हार्वर्ड विद्यापीठातील मानसशास्त्रज्ञ डॉ. एलेन लॅंगर यांनी एक धाडसी प्रयोग केला.त्यांना टाइम ट्रॅव्हल करायचं होतं (म्हणजे एका काळातून दुसऱ्या काळांत जाणे) ,पण कोणत्याही मशीनशिवाय.त्यांनी जवळजवळ 80 वर्षांचे आठ वृद्ध पुरुष निवडले.कुणी काठीशिवाय चालू शकत नव्हतं , कुणाच हात थरथरत होता, कोणाला मोतीबिंदू झालेला तर कोणाला स्वतःचं नावही नीट आठवत नव्हतं. त्यांच्या कुटुंबीयांना वाटलं, “ वडिलांना वृद्धाश्रमात पाठवत आहेत.” पण खरं तर, त्यांना पाठवलं जात होतं…1959 सालात, हो 1959 या वर्षात. ...

  ब्लॉग नं. 2026/045 . दिनांक: 14  फेब्रुवारी , 2026 .   मित्रांनो , “ सर , मेटाबॉलिझम वाढवायचं म्हणजे नेमकं काय करायचं ?” हा प्रश्न आज जवळजवळ प्रत्येक जण विचारतो.कोणी पावडर शोधतो , कोणी डिटॉक्स ड्रिंक , तर कोणी फॅट बर्नर . पण सत्य थोडं वेगळं आहे. मेटाबॉलिझम वेगळं ‘बूस्ट’ करायचं नसतं. ते ठीक केलं , की ते आपोआप सुधरतं. आणि ते ठीक करण्याची सुरुवात होते लिव्हरपासून.कारण मेटाबॉलिझम आणि लिव्हर यांचा खोल संबंध आहे. आजच्या ब्लॉगमध्ये हेच जाणून घेऊ. सविस्तर:   आपल्या शरीरात फॅट बर्निंग, शुगर कंट्रोल, कोलेस्टेरॉलचं नियमन हे सगळं लिव्हरमध्येच होतं असतं . म्हणूनच , जर लिव्हर थकलेले असेल , फॅटी किंवा ओव्हरलोड असेल तर तर मेटाबॉलिझम “स्लो” होतं. मेटाबॉलिझम सुधारायचं असेल , तर ‘ लिव्हर रिसेट’ करण्यापासून सुरुवात करावी लागते. मेटाबॉलिझम कसं सुधारतं ?             विज्ञानावर आधारित 10 उपाय खाली देत आहे. 1️ ⃣ साखर आणि फ्रुक्टोज आधी कमी करा: फ्रुक्टोज थेट लिव्हरमध्ये जाऊन फॅटमध्ये रूपांतरित होते.कोल्ड ड्रिंक्स, ...

  ब्लॉग नं. 2026/04 4 दिनांक:1 3 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो,      व्यायाम फक्त किती करतो यापेक्षा कसा करतो , हे अधिक महत्त्वाचं आहे आपण नेहमी ऐकतो ,“ दररोज ३० मिनिटं चालणं आवश्यक आहे.” जानेवारी 2026 मध्ये BMJ Medicine मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका महत्त्वाच्या अभ्यासानं हा सल्ला अपूर्ण असल्याचं स्पष्ट केलं आहे.  हा अभ्यास Nurses’ Health Study आणि Health Professionals Follow-up Study (HPFS) या दीर्घकालीन संशोधनांवर आधारित असून , लाखो लोकांचा डेटा यात समाविष्ट आहे. या अभ्यासाचा मुख्य निष्कर्ष असा आहे की , व्यायामाचं प्रमाण महत्त्वाचं आहेच , पण व्यायामातील विविधता ( Exercise Variety) हा  स्वतंत्रपणे आयुष्य वाढवणारा घटक आहे.आजच्या ब्लॉगमध्ये याविषयी सविस्तर जाणून घेऊ. सविस्तर:    1. थोडासा व्यायामही आयुष्य वाचवतो/वाढवतो: (Something is better than nothing) या अभ्यासानुसार , शून्य व्यायाम करणाऱ्यांच्या तुलनेत,अगदी थोडाफार व्यायाम करणाऱ्यांमध्येही मृत्यूचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी दिसतो.महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे , जसा व्याया...

ब्लॉग नं. 2026/043 दिनांक:12 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो,       दाह ( Inflammation): शरीराचा रक्षक की आजारांचा मूळ स्रोत ? आपण आजकाल वारंवार ऐकतो की, “ दाहामुळे आजार वाढतात” , “Inflammation कमी ठेवा” , “Low inflammation diet”. पण नेमका हा दाह म्हणजे काय ? तो वाईटच असतो का ? की तो शरीरासाठी आवश्यक आहे ?   चला , या महत्त्वाच्या विषयाकडे थोडे सखोल पाहूया, आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर:    दाह म्हणजे काय ? दाह ( Inflammation) ही शरीराची एक नैसर्गिक संरक्षण प्रक्रिया आहे. जेव्हा शरीराला जखम , संसर्ग ( infection), विषाणू , जंतुसंसर्ग किंवा कोणताही धोका जाणवतो , तेव्हा शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा सक्रिय होते. त्या प्रतिसादालाच दाह म्हणतात. साध्या भाषेत सांगायचे झालं तर, दाह म्हणजे शरीराचा “अलार्म सिस्टम” आहे.   दाहाचे प्रकार ( Types of Inflammation ): दाह मुख्यतः दोन प्रकारचा असतो: 1️ ⃣ तीव्र दाह ( Acute Inflammation) : हा अल्पकालीन आणि उपयुक्त दाह असतो. उदाहरणार्थ: कापल्यावर सूज येणे, जखमेभोवती लालसरपणा, ताप येणे किंवा घशाला सूज येणे.ह...