Prasad Natoo

  ब्लॉग नं. 2026/25 2. दिनांक: 9 सप्टेंबर , 2026   नाक कुरतडण्याची सवय : केवळ असभ्यपणा की आरोग्याचा प्रश्न ? मित्रांनो, “ नाकात बोट घालू नकोस!” लहानपणी आई-वडिलांनी किंवा मोठ्यांनी दिलेली ही सूचना आठवते ? तेव्हा ती केवळ शिष्टाचाराची गोष्ट वाटायची. पण आज विज्ञान या सवयीचा विचार थोड्या वेगळ्या दृष्टिकोनातून करत आहे. नाक कुरतडणे , नाकातील केस उपटणे किंवा नाकाच्या आतील भागाला वारंवार स्पर्श करणे—या सवयींचा संबंध संसर्गाशी आणि नाकाच्या आतील नाजूक त्वचेशी येऊ शकतो. मात्र , नाक कुरतडल्यामुळे अल्झायमर होतो , असा ठोस पुरावा सध्या उपलब्ध नाही. त्यामुळे भीती पसरवण्याऐवजी संशोधन नेमके काय सांगते , हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण हे समजावून घेऊ या. सविस्तर:     91% लोकांना ही सवय आहे ? 1995 मधील एका मानसोपचारविषयक अभ्यासात,91% पेक्षा जास्त प्रौढ व्यक्तींनी नाक कुरतडत असल्याचे सांगितले होते.हा आकडा अनेकदा उद्धृत केला जातो.मात्र , तो सर्व लोकांचे अचूक प्रतिनिधित्व करतो , असे समजणे योग्य नाही.अभ्यासातील सहभागी , त्यांची संख्या आणि पद्धत यांचा विच...

  ब्लॉग नं. 2026/251 दिनांक: 8 सप्टेंबर , 2026   निरोगी आयुष्यासाठी ‘व्हिटॅमिन बी 12 ’ चे महत्त्व आणि 5 सर्वोत्तम शाकाहारी स्रोत मित्रांनो , आजच्या धकाधकीच्या आणि धावपळीच्या जीवनशैलीत , आपण आपल्या खाण्यापिण्याच्या सवयींकडे दुर्लक्ष करतो.कामाचा ताण , वेळेवर न जेवणं आणि प्रक्रिया केलेले अन्नपदार्थ खाल्ल्यामुळे , आपल्या शरीराला आवश्यक असणारी पोषक तत्त्वे मिळत नाहीत.अनेकदा आपण लहान-सहान गोष्टींकडे दुर्लक्ष करतो , जसे की सततचा थकवा जाणवणे , अंगात ताकद नसणे किंवा थोडेसे चालल्यावर दम लागणे. आपल्याला वाटते की हे केवळ कामाच्या ताणामुळे होत आहे , पण यामागचे मूळ कारण शरीरातील एखाद्या महत्त्वाच्या घटकाची कमतरता असू शकते.असाच एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि शरीरासाठी जीवनावश्यक घटक म्हणजे ‘ व्हिटॅमिन बी१२’ ( Vitamin B12). आजच्या या ब्लॉगमध्ये आपण पाहणार आहोत की , व्हिटॅमिन बी१२ आपल्या शरीरासाठी का आवश्यक आहे आणि त्याची कमतरता भरून काढण्यासाठी कोणकोणते नैसर्गिक पदार्थ आपण आपल्या आहारात समाविष्ट करू शकतो. समारोप: व्हिटॅमिन बी 12 का महत्त्वाचे आहे ? व्हिटॅमिन बी 12 हे एक असे पोषक तत्व...

ब्लॉग नं: 2026/250 . दिनांक: 7  सप्टेंबर, 2026. मित्रांनो,             सध्या पुणे आणि एकूणच महाराष्ट्रात,डीजेच्या संदर्भात बराच वाद चालू आहे.गणपती उत्सव असो किंवा हिंदू धर्मातील आणि इतर धर्मातील उत्सव असो किंवा राजकीय पक्षाच्या सभा असोत, मिरवणुका असोत, कानठळ्या मला वाटतं सौम्य शब्द झाला, कर्कश आवाजातील डिजेचा वापर,हा खरोखर त्रासदायक आणि वैताग झाला आहे.डिजे असो वा लाऊडस्पीकर,रस्ते खोदण्याचे यंत्र असो वा विमान उड्डाण करत असतानाच आवाज, एकंदरीतच वाढत्या आवाजामुळे कानांवर आणि शरीरावर होणारे दुष्परिणाम यावर, WHO म्हणजेच जागतिक आरोग्य संघटना, काय म्हणते,आजच्या ब्लॉगमध्ये वाचा.      सविस्तर:  जागतिक आरोग्य संघटना ( WHO) ने 6 मार्च, 2026 ला आपल्या वेबसाइटवर Deafness and hearing loss: Safe listening या विषयावर सविस्तर चर्चा केली आहे,त्यातील महत्वाच्या गोष्टी शेअर करत आहे.    बधिरता आणि ऐकण्याची क्षमता कमी होणे: आपल्या कानातील संवेदनाक्षम पेशी ( sensory cells) आपल्याला ऐकण्यास मदत करतात. दीर्घकाळ...

  ब्लॉग नं. 2026/ 249.   दिनांक: 6   सप्टेंबर, 2026.   मित्रांनो,  रक्तदाब तपासण्यासाठी कोणता हात योग्य आहे ? आपला रक्तदाब ( Blood Pressure - BP) नेहमी नियंत्रणात आणि योग्य मर्यादेत असणे आपल्या संपूर्ण आरोग्यासाठी अत्यंत गरजेचे आहे. रक्तदाब तपासणे हा तो नियंत्रणात ठेवण्याचा आणि आरोग्याची काळजी घेण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.परंतु , बऱ्याचदा आपल्या मनात हा प्रश्न येतो की , रक्तदाब तपासण्यासाठी कोणता हात अधिक योग्य आहे – डावा की उजवा ? हैदराबादचे प्रसिद्ध न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. सुधीर कुमार यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म 'X' वरील एका पोस्टद्वारे या महत्त्वाच्या विषयावर सविस्तर माहिती दिली आहे.चला तर मग , या ब्लॉगमधून जाणून घेऊया न्यूरोलॉजिस्टनी सांगितलेली अचूक पद्धत आणि रक्तदाब रीडिंगचा अर्थ. रक्तदाब मोजण्यासाठी कोणता हात योग्य असतो ? डॉ. सुधीर कुमार यांच्या मते , रक्तदाब कोणत्याही एका हातावर मोजला जाऊ शकतो. मात्र , काही महत्त्वाचे नियम लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे: पहिली तपासणी ( First Checkup): जेव्हा तुम्ही पहिल्यांदा रक्तदाब तपासत असाल , तेव्हा दोन्ही हातांवर ...

ब्लॉग नं. 2026/ 248.   दिनांक: 5   सप्टेंबर, 2026.   मित्रांनो,  गाढ आणि शांत झोप हवीय ? रात्री फक्त २ मिनिटे करा ' बॉक्स ब्रीदिंग ' (Box Breathing) आजच्या धावपळीच्या युगात रात्री डोक्यात विचारांचं चक्र सुरू असणं आणि त्यामुळे शांत झोप न लागणं ही अनेकांची मोठी समस्या बनली आहे.दिवसभर कामाचा ताण , उद्याच्या नियोजनाची चिंता यांमुळे रात्री अंथरुणावर पडलो की मन शांत होत नाही. अशा वेळी झोपण्यापूर्वी फक्त 2 मिनिटे केलेला एक साधा व्यायाम तुमचं आयुष्य बदलू शकतो. तो व्यायाम म्हणजे ' बॉक्स ब्रीदिंग ' (Box Breathing). हा अत्यंत सोपा पण प्रभावी श्वासोच्छवासाचा प्रकार रात्रीच्या वेळी मन शांत करून गाढ झोप लागण्यास कसा मदत करतो , हे आज आपण सविस्तर पाहणार आहोत. सविस्तर: बॉक्स ब्रीदिंग म्हणजे नेमकं काय ? मला मध्यंतरी रात्री लवकर झोप न लागण्याची, complain होती.मोबाईल,लॅपटॉप एक तास आधी बंद करणे, हे उपाय करून बघितले.विचार कसलेच त्रास देत नसतांना सौरभ बोथरा यांच्या Habuilt च्या अॅपवरुन मला झोपण्याआधी एक नोटिफिकेशन येऊ लागलं. मी एक दिवस म्हटलं हा उपाय करून पाहिला.बॉक्स ब्रीदिं...

  ब्लॉग नं. 2026/ 247.   दिनांक: 4 सप्टेंबर, 2026.   मित्रांनो, डॉ. सुधीर कुमार यांच्या सल्ल्यानुसार केवळ चालणे पुरेसे नाही . ते म्हणतात की, तुम्हाला नेहमीच अधिक चालण्याचा सल्ला दिला जातो. पण अनेकदा असे घडते की आपण रोज चालतो , चहामध्ये साखर टाळत नाही आणि घरीही सक्रिय राहतो ; तरीही रक्तातील वाढती साखर , वजन वाढणे किंवा रक्तदाबाच्या समस्यांचा सामना करावा लागतो. हे अन्यायकारक आणि गोंधळात टाकणारे वाटते. अलीकडील एका पोस्टमध्ये प्रख्यात न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. सुधीर कुमार यांनी यावर प्रकाश टाकला आहे. त्यांच्या मते , समस्या आपल्या प्रयत्नांची नाही , तर योग्य दिशेची आहे. चला पाहूया की आरोग्याची ही लढाई जिंकण्यासाठी नेमके काय बदल करणे गरजेचे आहे. सविस्तर: 1 ."मी रोज चालतो" हा भ्रम आणि स्नायूंचे महत्त्व : चालणे आरोग्यासाठी अत्यंत उत्तम आहे ; यामुळे मनःस्थिती सुधारते आणि हृदयाचे आरोग्य जपले जाते. पण चालण्यालाही काही मर्यादा आहेत. केवळ चालण्याने स्नायूंची ( muscles) प्रभावीपणे वाढ होत नाही. स्नायू हे एखाद्या स्पंजप्रमाणे काम करतात आणि रक्तप्रवाहातील ग्लुकोज शोषून घेतात. प...