ब्लॉग नं. 2026/ 107. दिनांक: 17 एप्रिल, 2026.       मित्रांनो , डोळ्यांकडे दुर्लक्ष करताय ? ' या ' 5  लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे पडू शकते महागात! आपल्याला पाच ज्ञानेंद्रिये लाभली आहेत ,  त्यापैकी  ' दृष्टी '  हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. पण दुर्दैवाने , जोपर्यंत डोळ्यांत काही मोठी समस्या जाणवत नाही , तोपर्यंत आपण त्याकडे लक्ष देत नाही. कामाचा ताण ,  वाढते वय किंवा स्क्रीनचा अतिवापर समजून,आपण डोळ्यांच्या छोट्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष करतो.आजच्या ब्लॉगमध्ये , याविषयी आपण सविस्तर जाणून घेणार आहोत.   सविस्तर: जागतिक आकडेवारीनुसार ,  सुमारे  90   टक्क्यांहून अधिक   दृष्टीदोष,टाळता येण्यासारखे असतात. तरीही लाखो लोक वेळेवर उपचार न मिळाल्याने , अंधत्वाचा सामना करत आहेत.ऑर्बिस (इंडिया) चे कंट्री डायरेक्टर   डॉ. ऋषी राज बोरा   यांच्या मते ,  डोळ्यांनी दिलेले काही  ' सायलेंट '  संकेत ओळखणे,ही काळाची गरज आहे.चला जाणून घेऊया डोळ्यांची अशी 5 लक्षणे , जी भविष्यातील मोठ्या संकटाची चाहूल असू शकतात: 1. दृष्टी वार...

ब्लॉग नं : 2026/106.  दिनांकः 16 एप्रिल , 2026. मित्रांनो , कॉर्टिसोल ( Cortisol), त्याचे आरोग्यावरील परिणाम आजच्या धकाधकीच्या जीवनात ' तणाव ',(Stress) हा आपल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे. पण तुम्हाला माहीत आहे का , की जेव्हा आपण तणावात असतो , तेव्हा आपल्या शरीरात एक विशिष्ट संप्रेरक ( Hormone) वेगाने काम करू लागते ? त्यालाच  कॉर्टिसोल  असे म्हणतात. याला सामान्यतः ' स्ट्रेस हार्मोन ' म्हणून ओळखले जाते. कॉर्टिसोल म्हणजे काय ? त्याचे काय परिणाम होतात. या बद्दल आजच्या ब्लॉगमध्ये जाणून घेऊ. सविस्तर: कॉर्टिसोल म्हणजे काय ? कॉर्टिसोल हे एक स्टिरॉइड हार्मोन आहे , जे आपल्या मूत्रपिंडाच्या वर असलेल्या अ‍ॅड्रिनल ग्रंथींद्वारे, ( Adrenal Glands) तयार केले जाते. जेव्हा आपल्या मेंदूला कोणत्याही धोक्याची किंवा तणावाची जाणीव होते , तेव्हा शरीरात कॉर्टिसोलची पातळी वाढते.हे हार्मोन आपल्याला ' लढा किंवा पळा ' (Fight or Flight) ,या परिस्थितीसाठी तयार करते.रक्तातील साखर वाढवणे , मेंदूचा ग्लुकोजचा वापर सुधारणे आणि पेशींची दुरुस्ती करणाऱ्या पदार्थांची,उपलब्धता वाढवण...

ब्लाॅग नं.2026/105 दिनांकः 15 एप्रिल, 2026. मित्रांनो , ज्येष्ठांमधील नैराश्य आणि त्यावरील उपाय वयोमानानुसार शरीरात बदल होणे स्वाभाविक आहे , पण जेव्हा मनाची उभारी संपते , तेव्हा जगणे ओझे वाटू लागते. अनेकदा आपण पाहतो की , घराण्यातील ज्येष्ठ व्यक्ती अचानक चिडचिडी , रागीट किंवा कमालीची शांत होते. "आता माझी कोणाला गरज राहिलेली नाही ," ही भावना त्यांच्या मनात घर करू लागते. लोकमत पेपरमधील डॉ. दत्ता दातीर यांच्या लेखाच्या आधारे , आपण या समस्येचा आणि त्यावरील उपायांचा आढावा, आजच्या ब्लॉगमधे घेऊया. सविस्तरः नैराश्याची कारणे: मानसशास्त्रीय दृष्टिकोन प्रसिद्ध मानसशास्त्रज्ञ एरिक एरिक्सन यांच्या सिद्धांतानुसार , उतारवयात माणूस दोन टोकांच्या भावनांमधून जात असतो: 'Generativity vs. Stagnation' ( उपयुक्तता विरुद्ध कुंठितता) आणि 'Ego Integrity vs. Despair' ( आत्मस्वीकार विरुद्ध निराशा).   कुंठिततेची भावना:   जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला वाटते की,आपण पुढच्या पिढीसाठी काहीही ठोस करू शकलो नाही , तेव्हा मनात रिक्तता निर्माण होते.   अपेक्षाभंग : आयुष्यभर कुटुं...

ब्लॉग नं.  2026/104. दिनांक:  14  एप्रिल , 2026. मित्रांनो , हसण्याचे टॉनिक: आनंदी राहण्याचे गुपित आणि त्यामागचे विज्ञान " हास्य हे जगातील सर्वोत्तम औषध आहे ," असे आपण लहानपणापासून ऐकत आलो आहोत.पण धावपळीच्या जीवनशैलीत , आपण हे औषध घ्यायला विसरलो आहोत का ? एखाद्या व्यक्तीचा हसरा चेहरा पाहिला की , आपले निम्मे दुःख हलके होते. पण तुम्हाला माहिती आहे का ? हसणे ही केवळ एक सामाजिक प्रक्रिया नसून ते आपल्या शरीरातील एक महत्त्वाचे ' केमिकल इंजिनियरिंग ' आहे. चला तर मग जाणून घेऊया , नेहमी हसतमुख राहण्याचे फायदे आणि त्यामागे लपलेले विज्ञानाचे गुपित आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: हसताना शरीरात कोणती रसायने (हार्मोन्स) तयार होतात ? जेव्हा आपण मनापासून हसतो , तेव्हा आपला मेंदू काही विशिष्ट ' फील-गुड ' हार्मोन्स उत्सर्जित करतो.हे हार्मोन्स आपल्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक असतात: 1. एंडोर्फिन ( Endorphins): हे शरीराचे नैसर्गिक पेनकिलर (वेदनानाशक) आहे. हसल्यामुळे एंडोर्फिनची पातळी वाढते , ज्यामुळे शारीरिक वेदना कमी होतात आणि आपल्याला सुख...