Skip to main content

Posts

दाह (Inflammation): शरीराचा रक्षक की आजारांचा मूळ स्रोत?

ब्लॉग नं. 2026/043 दिनांक:12 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो,       दाह ( Inflammation): शरीराचा रक्षक की आजारांचा मूळ स्रोत ? आपण आजकाल वारंवार ऐकतो की, “ दाहामुळे आजार वाढतात” , “Inflammation कमी ठेवा” , “Low inflammation diet”. पण नेमका हा दाह म्हणजे काय ? तो वाईटच असतो का ? की तो शरीरासाठी आवश्यक आहे ?   चला , या महत्त्वाच्या विषयाकडे थोडे सखोल पाहूया, आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर:    दाह म्हणजे काय ? दाह ( Inflammation) ही शरीराची एक नैसर्गिक संरक्षण प्रक्रिया आहे. जेव्हा शरीराला जखम , संसर्ग ( infection), विषाणू , जंतुसंसर्ग किंवा कोणताही धोका जाणवतो , तेव्हा शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा सक्रिय होते. त्या प्रतिसादालाच दाह म्हणतात. साध्या भाषेत सांगायचे झालं तर, दाह म्हणजे शरीराचा “अलार्म सिस्टम” आहे.   दाहाचे प्रकार ( Types of Inflammation ): दाह मुख्यतः दोन प्रकारचा असतो: 1️ ⃣ तीव्र दाह ( Acute Inflammation) : हा अल्पकालीन आणि उपयुक्त दाह असतो. उदाहरणार्थ: कापल्यावर सूज येणे, जखमेभोवती लालसरपणा, ताप येणे किंवा घशाला सूज येणे.ह...
Recent posts

वयाच्या सत्तरी नंतरही स्नायू होतात बलवान

ब्लॉग नं. 2026/042 दिनांकः 11 फेब्रूवारी , 2026.   मित्रांनो ,  “ 70 नंतर शरीराची झीज अटळ असते.स्नायू कमी होतात , त्यातील ताकद निघून जाते , संतुलन ढासळतं… आणि ते पहात रहाण्याशिवाय पर्याय उरत नाही.” असं आपल्याला वर्षानुवर्षं सांगितलं गेलं. पण जपानच्या डोंगरदऱ्यांत झालेल्या एका संशोधनाने ह्या समजालाच धक्का दिला आहे.नेमकं काय आहे हे संशोधन, जाणून घेऊ आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: अशा काही बिया आहेत की,या बियांमधील प्रथिने अंड्यांपेक्षा तब्बल 21 पट अधिक परिणामकारक ठरली आहेत,विशेषतः 70 वर्षांवरील लोकांमध्ये स्नायू पुन्हा बांधण्यासाठी.काही महिन्याभरात नव्हे तर तर काही आठवड्यांतच त्यांचे पाय स्थिर झाले, त्यांचे संतुलन परत आलं आणि ताकद आणि ऊर्जा वाढली.मग प्रश्न हा  पडतो…ही माहिती इतकी वर्षं आपल्यापासून लपवली का गेली ? कारण साधं आहे , ही सत्य माहिती समोर आली , तर 70 अब्ज डॉलर्सच्या प्रोटीन सप्लिमेंट इंडस्ट्रीला मोठा धक्का बसू शकतो.चला तर मग , जाणून घेऊया. 70 नंतरही स्नायू मजबूत ठेवणाऱ्या 6 चमत्कारी बिया कुठल्या आहेत.   🌻 क्रमांक 1 : सूर्यफूल बिया ( Sunflower Seeds...

pre-diabetic and Diabetic

ब्लॉग नं. 2026/04 1 . दिनांक: 10 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो, मधुमेह - पूर्व आणि मधुमेह : फरक , लक्षणे व काळजी आजकाल “मधुमेह” हा आजार घराघरात पोहोचला आहे. पण मधुमेह होण्याआधी एक महत्त्वाची अवस्था येते , ती म्हणजे Pre-Diabetes ( पूर्व-मधुमेह). या अवस्थेची वेळीच किंवा योग्य वेळी ओळख झाली,तर मधुमेह टाळता येऊ शकतो. म्हणूनच या दोन अवस्थांमधील फरक समजून घेणे फार गरजेचे आहे.आणि हा फरक आपण जाणून घेणार आहोत,आजच्या ब्लॉगमध्ये.माझ्या एका मित्राने सुचविल्यामुळे मी आजचा हा ब्लॉग लिहीत आहे. सविस्तर: Pre-Diabetes म्हणजे काय ? Pre-Diabetes म्हणजे एखाद्या व्यक्तीच्या, रक्तातील साखरेची पातळी सामान्यपेक्षा जास्त , पण मधुमेह म्हणता येईल इतकी जास्त नाही अशी अवस्था.ही अवस्था म्हणजे, ही एक इशार्‍याची घंटा आहे. या टप्प्यावर वेळीच जीवनशैली बदलली तर मधुमेह पूर्णपणे टाळता येतो.म्हणून आधी ही अवस्था आपण गाठली आहे कां? हे लक्षात येणे महत्वाचे आहे.    Diabetes म्हणजे काय ? Diabetes ( मधुमेह) म्हणजे रक्तातील साखरेची पातळी सतत जास्त राहणे. यामध्ये शरीर पुरेसे इंसुलिन तयार करत नाही किंव...

खारिक आणि खजूर दोन्ही बहुगुणी

  ब्लॉग नं. 2026/040. दिनांक: 9 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो, 🌴 खारिक आणि खजूर : काय फरक आहे? भारतीय संस्कृतीत खारिक आणि खजूर यांना केवळ सुकामेवा म्हणूनच नव्हे , तर ऊर्जा , आरोग्य आणि औषधी गुणधर्मांचा स्रोत म्हणून विशेष महत्त्व आहे. उपवास , सण , आजारपणातून सावरणे , तसेच वृद्ध व लहान मुलांच्या आहारात हे दोन्ही पदार्थ आवर्जून वापरले जातात.पण खारिक आणि खजूर यामध्ये नेमका फरक काय ? त्यांचा उगम कुठे आहे ? आणि ते शरीरासाठी इतके फायदेशीर का मानले जातात ? हे सर्व आपण सविस्तर पाहूया आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: उत्पत्ती आणि इतिहास खजूर ( Dates) : खजुराचे झाड Phoenix dactylifera या नावाने ओळखले जाते. ·         उत्पत्ती साधारणतः मध्य पूर्व (इराक , इराण , सौदी अरेबिया) तील आहे. खजुराला  इतिहास सुमारे 6000 वर्षांपूर्वीचा,तेव्हापासून खजूर मानवाच्या आहारात आहे.इस्लाम , आयुर्वेद आणि युनानी वैद्यकशास्त्रात खजुराला विशेष स्थान खारिक ( Dry Dates) : खारिक म्हणजे पूर्णपणे वाळवलेला खजूर : भारतात विशेषतः गुजरात , राजस्थान , महाराष्ट्र...

मानसिक आजार हे वेड नाही

  ब्लॉग नं. 2026/039. दिनांक: 8 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो, मानसिक आजार म्हणजे वेड नाही             मानसिक आजारांवर दर रविवारी एक ब्लॉग लिहायचं ठरवलं आहे.त्याच उपक्रमातील हा दूसरा ब्लॉग. आज आपण मानसिक आजार म्हणजे काय? आणि त्यासंबंधीचे जे गैरसमज आहेत, त्यावर जाणून घेऊ या. सविस्तर: “ तो वेडा झाला आहे.” किंवा   “ तिला मानसोपचाराची गरज आहे,म्हणजे काहीतरी बिनसलंय.” अशी वाक्ये आजही आपल्या समाजात सहज ऐकायला मिळतात.पण यामागे एक मोठा गैरसमज दडलेला आहे आणि तो म्हणजे मानसिक आजार म्हणजे वेड पण यांत अजिबात तथ्य नाही.   मग मानसिक आजार म्हणजे काय ? मानसिक आजार म्हणजे, विचार करण्याची पद्धत बदलणे किंवा भावना नियंत्रणाबाहेर जाणे आणि वागण्यात बदल होणे. जसं शरीराला ताप , मधुमेह , रक्तदाब होतो, तसंच मनालाही आजार होतात.याचं एक वास्तववादी उदाहरण खालील दिले आहे.   स्मिता एक सुशिक्षित , जबाबदार आई आहे. ती घर सांभाळते , नोकरी करते , सगळ्यांची काळजी घेते. पण काही महिन्यांपासून-- तिला झोप येत नाही--लहानसहान गोष्...

मधुमेह उपचार : इन्सुलिन की गोळ्या?

  ब्लॉग नं: 2025/038. दिनांक: 7 फेब्रूवारी, 2026.   मित्रांनो, मधुमेह उपचार : इन्सुलिन विरुद्ध गोळ्या ( Tablets) आज मधुमेह ( Diabetes) हा केवळ एक आजार न राहता जीवनशैलीचा भाग बनला आहे. रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी, डॉक्टर दोन प्रमुख उपचार पद्धती सुचवतात, गोळ्या ( Oral Antidiabetic Drugs) आणि इन्सुलिन ( Insulin) . पण रुग्णांच्या मनात नेहमी प्रश्न असतो — “ गोळ्या चांगल्या की इन्सुलिन ?” चला , हा गोंधळ व्यवस्थित समजून घेऊया. सविस्तर: मधुमेह म्हणजे नेमके काय ? मधुमेह म्हणजे शरीरात इन्सुलिनची कमतरता किंवा इन्सुलिन नीट काम न करणे , ज्यामुळे रक्तातील साखर वाढते. 1️ ⃣ गोळ्या ( Diabetes Tablets) – कशा काम करतात ? गोळ्या प्रामुख्याने Type 2 Diabetes मध्ये वापरल्या जातात. गोळ्यांचे मुख्य कार्य :             गोळ्या सामान्यतः हे कार्य करतात. शरीरातील इन्सुलिनची कार्यक्षमता वाढवणे,यकृतातून साखरेचेउत्पादन कमी करणे, आतड्यांतून साखरेचे शोषण कमी करणे आणि स्वादुपिंडाला अधिक इन्सुलिन तयार करण्यास मदत करणे ...

इन्सुलिनवर स्विच करणे अधिक चांगले आहे का?

  ब्लॉग नं: 2025/03 7 . दिनांक: 6 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, इन्सुलिनवर स्विच करणे अधिक चांगले आहे का ? एकदा सहज Quora या समाजमध्यमावर स्क्रोल करत असताना , एका वापरकर्त्याची एक पोस्ट वाचनांत आली.ज्यात विचारले होते: ' मेटफॉर्मिनवरून इन्सुलिनवर स्विच केल्यानंतर , तुम्हाला कोणता सर्वात तात्काळ सकारात्मक बदल जाणवला ?' या बद्दल मुंबई सेंट्रल येथील वोक्हार्ट हॉस्पिटल्सचे सल्लागार एंडोक्राइनोलॉजिस्ट आणि डायबेटोलॉजिस्ट डॉ. प्रणव घोडी हे काय म्हणतात,हे आजच्या ब्लॉगमधून आपण जाणून घेऊ. सविस्तर: मेटफॉर्मिन हे मोठ्या प्रमाणावर लिहून दिले जाणारे,तोंडावाटे घेण्याचे औषध आहे , जे विशेषतः टाइप 2 मधुमेहामध्ये,उच्च रक्तातील साखरेची पातळी कमी करण्यासाठी,सुरुवातीचा उपचार म्हणून वापरले जाते , तर जेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी खूप जास्त असते तेव्हा इन्सुलिन दिले जाते.आता सर्वसामान्य लोकांना हा प्रश्न पडतो की, एखाद्याला इन्सुलिनवर स्विच करणे हे त्याचा मधुमेह वाढल्याचे लक्षण आहे का ? तर हे अजिबात नाही . या बाबत डॉ. घोडी म्हणतात की,"मधुमेह ही एक प्रगतीशील स्थिती आहे , आणि कालांतराने ,...