Skip to main content

Posts

फक्त चालणे नाही व्यायामात विविधता आवश्यक

  ब्लॉग नं. 2026/04 4 दिनांक:1 3 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो,      व्यायाम फक्त किती करतो यापेक्षा कसा करतो , हे अधिक महत्त्वाचं आहे आपण नेहमी ऐकतो ,“ दररोज ३० मिनिटं चालणं आवश्यक आहे.” जानेवारी 2026 मध्ये BMJ Medicine मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका महत्त्वाच्या अभ्यासानं हा सल्ला अपूर्ण असल्याचं स्पष्ट केलं आहे.  हा अभ्यास Nurses’ Health Study आणि Health Professionals Follow-up Study (HPFS) या दीर्घकालीन संशोधनांवर आधारित असून , लाखो लोकांचा डेटा यात समाविष्ट आहे. या अभ्यासाचा मुख्य निष्कर्ष असा आहे की , व्यायामाचं प्रमाण महत्त्वाचं आहेच , पण व्यायामातील विविधता ( Exercise Variety) हा  स्वतंत्रपणे आयुष्य वाढवणारा घटक आहे.आजच्या ब्लॉगमध्ये याविषयी सविस्तर जाणून घेऊ. सविस्तर:    1. थोडासा व्यायामही आयुष्य वाचवतो/वाढवतो: (Something is better than nothing) या अभ्यासानुसार , शून्य व्यायाम करणाऱ्यांच्या तुलनेत,अगदी थोडाफार व्यायाम करणाऱ्यांमध्येही मृत्यूचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी दिसतो.महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे , जसा व्याया...
Recent posts

दाह (Inflammation): शरीराचा रक्षक की आजारांचा मूळ स्रोत?

ब्लॉग नं. 2026/043 दिनांक:12 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो,       दाह ( Inflammation): शरीराचा रक्षक की आजारांचा मूळ स्रोत ? आपण आजकाल वारंवार ऐकतो की, “ दाहामुळे आजार वाढतात” , “Inflammation कमी ठेवा” , “Low inflammation diet”. पण नेमका हा दाह म्हणजे काय ? तो वाईटच असतो का ? की तो शरीरासाठी आवश्यक आहे ?   चला , या महत्त्वाच्या विषयाकडे थोडे सखोल पाहूया, आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर:    दाह म्हणजे काय ? दाह ( Inflammation) ही शरीराची एक नैसर्गिक संरक्षण प्रक्रिया आहे. जेव्हा शरीराला जखम , संसर्ग ( infection), विषाणू , जंतुसंसर्ग किंवा कोणताही धोका जाणवतो , तेव्हा शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा सक्रिय होते. त्या प्रतिसादालाच दाह म्हणतात. साध्या भाषेत सांगायचे झालं तर, दाह म्हणजे शरीराचा “अलार्म सिस्टम” आहे.   दाहाचे प्रकार ( Types of Inflammation ): दाह मुख्यतः दोन प्रकारचा असतो: 1️ ⃣ तीव्र दाह ( Acute Inflammation) : हा अल्पकालीन आणि उपयुक्त दाह असतो. उदाहरणार्थ: कापल्यावर सूज येणे, जखमेभोवती लालसरपणा, ताप येणे किंवा घशाला सूज येणे.ह...

वयाच्या सत्तरी नंतरही स्नायू होतात बलवान

ब्लॉग नं. 2026/042 दिनांकः 11 फेब्रूवारी , 2026.   मित्रांनो ,  “ 70 नंतर शरीराची झीज अटळ असते.स्नायू कमी होतात , त्यातील ताकद निघून जाते , संतुलन ढासळतं… आणि ते पहात रहाण्याशिवाय पर्याय उरत नाही.” असं आपल्याला वर्षानुवर्षं सांगितलं गेलं. पण जपानच्या डोंगरदऱ्यांत झालेल्या एका संशोधनाने ह्या समजालाच धक्का दिला आहे.नेमकं काय आहे हे संशोधन, जाणून घेऊ आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: अशा काही बिया आहेत की,या बियांमधील प्रथिने अंड्यांपेक्षा तब्बल 21 पट अधिक परिणामकारक ठरली आहेत,विशेषतः 70 वर्षांवरील लोकांमध्ये स्नायू पुन्हा बांधण्यासाठी.काही महिन्याभरात नव्हे तर तर काही आठवड्यांतच त्यांचे पाय स्थिर झाले, त्यांचे संतुलन परत आलं आणि ताकद आणि ऊर्जा वाढली.मग प्रश्न हा  पडतो…ही माहिती इतकी वर्षं आपल्यापासून लपवली का गेली ? कारण साधं आहे , ही सत्य माहिती समोर आली , तर 70 अब्ज डॉलर्सच्या प्रोटीन सप्लिमेंट इंडस्ट्रीला मोठा धक्का बसू शकतो.चला तर मग , जाणून घेऊया. 70 नंतरही स्नायू मजबूत ठेवणाऱ्या 6 चमत्कारी बिया कुठल्या आहेत.   🌻 क्रमांक 1 : सूर्यफूल बिया ( Sunflower Seeds...

pre-diabetic and Diabetic

ब्लॉग नं. 2026/04 1 . दिनांक: 10 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो, मधुमेह - पूर्व आणि मधुमेह : फरक , लक्षणे व काळजी आजकाल “मधुमेह” हा आजार घराघरात पोहोचला आहे. पण मधुमेह होण्याआधी एक महत्त्वाची अवस्था येते , ती म्हणजे Pre-Diabetes ( पूर्व-मधुमेह). या अवस्थेची वेळीच किंवा योग्य वेळी ओळख झाली,तर मधुमेह टाळता येऊ शकतो. म्हणूनच या दोन अवस्थांमधील फरक समजून घेणे फार गरजेचे आहे.आणि हा फरक आपण जाणून घेणार आहोत,आजच्या ब्लॉगमध्ये.माझ्या एका मित्राने सुचविल्यामुळे मी आजचा हा ब्लॉग लिहीत आहे. सविस्तर: Pre-Diabetes म्हणजे काय ? Pre-Diabetes म्हणजे एखाद्या व्यक्तीच्या, रक्तातील साखरेची पातळी सामान्यपेक्षा जास्त , पण मधुमेह म्हणता येईल इतकी जास्त नाही अशी अवस्था.ही अवस्था म्हणजे, ही एक इशार्‍याची घंटा आहे. या टप्प्यावर वेळीच जीवनशैली बदलली तर मधुमेह पूर्णपणे टाळता येतो.म्हणून आधी ही अवस्था आपण गाठली आहे कां? हे लक्षात येणे महत्वाचे आहे.    Diabetes म्हणजे काय ? Diabetes ( मधुमेह) म्हणजे रक्तातील साखरेची पातळी सतत जास्त राहणे. यामध्ये शरीर पुरेसे इंसुलिन तयार करत नाही किंव...

खारिक आणि खजूर दोन्ही बहुगुणी

  ब्लॉग नं. 2026/040. दिनांक: 9 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो, 🌴 खारिक आणि खजूर : काय फरक आहे? भारतीय संस्कृतीत खारिक आणि खजूर यांना केवळ सुकामेवा म्हणूनच नव्हे , तर ऊर्जा , आरोग्य आणि औषधी गुणधर्मांचा स्रोत म्हणून विशेष महत्त्व आहे. उपवास , सण , आजारपणातून सावरणे , तसेच वृद्ध व लहान मुलांच्या आहारात हे दोन्ही पदार्थ आवर्जून वापरले जातात.पण खारिक आणि खजूर यामध्ये नेमका फरक काय ? त्यांचा उगम कुठे आहे ? आणि ते शरीरासाठी इतके फायदेशीर का मानले जातात ? हे सर्व आपण सविस्तर पाहूया आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर: उत्पत्ती आणि इतिहास खजूर ( Dates) : खजुराचे झाड Phoenix dactylifera या नावाने ओळखले जाते. ·         उत्पत्ती साधारणतः मध्य पूर्व (इराक , इराण , सौदी अरेबिया) तील आहे. खजुराला  इतिहास सुमारे 6000 वर्षांपूर्वीचा,तेव्हापासून खजूर मानवाच्या आहारात आहे.इस्लाम , आयुर्वेद आणि युनानी वैद्यकशास्त्रात खजुराला विशेष स्थान खारिक ( Dry Dates) : खारिक म्हणजे पूर्णपणे वाळवलेला खजूर : भारतात विशेषतः गुजरात , राजस्थान , महाराष्ट्र...

मानसिक आजार हे वेड नाही

  ब्लॉग नं. 2026/039. दिनांक: 8 फेब्रुवारी, 2026.   मित्रांनो, मानसिक आजार म्हणजे वेड नाही             मानसिक आजारांवर दर रविवारी एक ब्लॉग लिहायचं ठरवलं आहे.त्याच उपक्रमातील हा दूसरा ब्लॉग. आज आपण मानसिक आजार म्हणजे काय? आणि त्यासंबंधीचे जे गैरसमज आहेत, त्यावर जाणून घेऊ या. सविस्तर: “ तो वेडा झाला आहे.” किंवा   “ तिला मानसोपचाराची गरज आहे,म्हणजे काहीतरी बिनसलंय.” अशी वाक्ये आजही आपल्या समाजात सहज ऐकायला मिळतात.पण यामागे एक मोठा गैरसमज दडलेला आहे आणि तो म्हणजे मानसिक आजार म्हणजे वेड पण यांत अजिबात तथ्य नाही.   मग मानसिक आजार म्हणजे काय ? मानसिक आजार म्हणजे, विचार करण्याची पद्धत बदलणे किंवा भावना नियंत्रणाबाहेर जाणे आणि वागण्यात बदल होणे. जसं शरीराला ताप , मधुमेह , रक्तदाब होतो, तसंच मनालाही आजार होतात.याचं एक वास्तववादी उदाहरण खालील दिले आहे.   स्मिता एक सुशिक्षित , जबाबदार आई आहे. ती घर सांभाळते , नोकरी करते , सगळ्यांची काळजी घेते. पण काही महिन्यांपासून-- तिला झोप येत नाही--लहानसहान गोष्...