ब्लॉग नं. 2026/1 71.   दिनांक: 20 जून, 2026. मित्रांनो, संध्याकाळी 5 नंतरच्या ' या ' 6 सवयी वाढवू शकतात तुमच्या रक्तातील साखर दिवस मावळत असताना , आपल्यापैकी बहुतेक जण कोणताही विचार न करता,आपल्या नेहमीच्या संध्याकाळच्या नित्यक्रमात किंवा आरामात रमून जातात.कुणी टीव्ही पाहत बसतं , तर कुणी मोबाईल स्क्रोलिंग करतं. पण आहारतज्ज्ञांच्या मते , संध्याकाळी 5` वाजल्यानंतर तुम्ही जे काही करता , त्याचा तुमच्या रात्रीच्या रक्तातील साखरेवर ( Blood Sugar) आणि सकाळी उठल्यावर दिसणाऱ्या आकड्यांवर आश्चर्यकारकपणे मोठा परिणाम होऊ शकतो.चला याबद्दल आजच्या ब्लॉगमध्ये जाणून घेऊ.    सविस्तर: ' ईटिंगवेल ' (EatingWell) च्या एका अहवालानुसार , आपल्या शरीराचं अंतर्गत घड्याळ,संध्याकाळनंतर ग्लुकोजवर प्रक्रिया करण्याची क्षमता बदलतं.जसजशी संध्याकाळ पुढे सरकते , तसतसं आपलं शरीर कमी इन्सुलिन तयार करतं आणि त्याला कमी संवेदनशील बनतं.परिणामी , रात्री साखर अचानक वाढण्याचा आणि सकाळी ती विस्कळीत होण्याचा धोका वाढतो. आहारतज्ज्ञ मिशेल रौथेनस्टाईन आणि अलिसा पॅचेको यांनी,अशा 6 सामान्य सवयी सांगितल्या ...

ब्लॉग नं: 2026/170. दिनांक: 19 जून,2026. मित्रांनो , दीर्घकाळ चालणे विसरा,आता हृदय आणि रक्तातील साखर सुरक्षित ठेवण्यासाठी,अपोलोच्या न्यूरोलॉजिस्टनी सुचवला आहे , एक सोपा घरगुती व्यायाम प्रकार.आजकालच्या धावपळीच्या आणि आधुनिक जीवनशैलीत,आपल्यापैकी बहुतांश लोकांचा बराचसा वेळ,खुर्चीवर बसून घालवला जातो.दिवसभर ऑफिसमध्ये किंवा घरून काम करताना,तासनतास एकाच जागी बसून राहणे,ही आता सामान्य बाब झाली आहे.अनेकदा आपण स्वतःची समजूत घालतो की , दिवसभर जरी बसून राहिलो तरी,संध्याकाळी अर्धा-एक तास "लाँग वॉक" (दीर्घकाळ चालणे) करून,आपण ते भरून काढू. पण अपोलो हॉस्पिटलचे प्रसिद्ध न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. सुधीर कुमार यांच्या मते , हा तुमचा गैरसमज आहे.संध्याकाळचे चालणे,दिवसभराच्या बसण्यामुळे होणारे नुकसान पूर्णपणे भरून काढू शकत नाही. या समस्येवर डॉ. सुधीर कुमार यांनी एक अतिशय सोपा आणि प्रभावी उपाय सुचवला आहे , जो तुम्ही तुमच्या घरात किंवा ऑफिसमध्ये खुर्ची शेजारी उभे राहून सहज करू शकता,या व्यायाम प्रकाराबद्दल आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: तासनतास बसून राहण्याचे धोके आणि डॉक्ट...

ब्लॉग नं. 2026/167 .   दिनांक: 16 जून, 2026.   मित्रांनो, सकाळची आरोग्यदायी सुरुवात: मोड आलेली कडधान्ये आजकालच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत,सकाळी काय नाश्ता करावा , हा आपल्यासमोरील एक मोठा प्रश्न असतो.अनेकदा आपण असा नाश्ता निवडतो,जो चवीला तर चांगला असतो , पण त्यामुळे आपल्याला आळस येतो किंवा पोट जड होतं.जर तुम्हाला तुमच्या दिवसाची सुरुवात हलकी , ताजेतवाणी आणि ऊर्जेने भरपूर करायची असेल , तर मोड आलेली कडधान्ये ( Sprouts) , हा एक सर्वोत्तम आणि गुणकारी पर्याय आहे. दिसायला साधी वाटणारी ही कडधान्ये आरोग्याचा मोठा खजिना आहेत.आजच्या ब्लॉगमध्ये,आपण मोड आलेल्या कडधान्यांचे फायदे आणि सकाळच्या नाश्त्यासाठी दोन झटपट पाककृती पाहणार आहोत. सविस्तर: मोड आलेली कडधान्ये खाण्याचे आरोग्यदायी फायदे : तुमच्या रोजच्या दिनचर्येत,मोड आलेल्या कडधान्यांचा समावेश केल्यास,शरीरात अनेक सकारात्मक बदल घडून येतात: ·         दिवसभर टिकणारी ऊर्जा आणि हलकेपणा: सकाळच्या वेळी मोड आलेली कडधान्ये खाल्ल्याने, शरीराला सतत ऊर्जा मिळत राहते.इतर जड नाश्त्यांप्रमाणे यामुळे शरीराला आळस किंवा ...

  ब्लॉग नं. 2026/16 6.   दिनांक: 15 जून, 2026.   मित्रांनो, आपल्याला जेव्हा वजन कमी करायचे असतं किंवा निरोगी राहायचे असतं , तेव्हा आपण सर्वात आधी काय करतो ? आपण जेवणातील भात कमी करतो , चपाती किंवा ब्रेड खाणे टाळतो आणि साखरेपासून दूर राहतो. बहुतेक लोकांना वाटते की,साखर , ब्रेड किंवा तांदूळ खाणे हेच आरोग्यासाठी सर्वात जास्त हानिकारक आहे.पण तुम्हाला माहित आहे का ? या सर्वांपेक्षाही एक अत्यंत धोकादायक कार्बोहायड्रेट (कर्बोदक) आहे , जे आपण रोज नकळतपणे खात आहोत! दिल्लीतील प्रसिद्ध ' डॉ. राम मनोहर लोहिया हॉस्पिटल ' चे,ऑर्थोपेडिक आणि स्पोर्ट्स सर्जन, डॉ. ओबैदुर रहमान यांनी त्यांच्या एका सोशल मीडिया पोस्टद्वारे,या छुप्या शत्रूबाबात लोकांना सावध केले आहे. त्यांच्या मते , ही गोष्ट ब्रेड किंवा साखर नाही , तर प्रक्रिया केलेल्या अन्नातील ( Processed Foods) ' इंडस्ट्रियल स्टार्च ' (Industrial Starch) आहे.जाणून घेऊ या, आजच्या ब्लॉगमध्ये.     सविस्तर: काय आहे हे ' इंडस्ट्रियल स्टार्च '? औद्योगिक किंवा इंडस्ट्रियल स्टार्च,हे मका , बटाटे , गहू आणि स्टार्चच्या इतर...

  ब्लॉग नं. 2026/164 .   दिनांक: 13  जून, 2026.   मित्रांनो,   सेरोटोनिन , एंडोर्फिन आणि डोपामाइन (आनंद देणारे हार्मोन्स) आपल्याला कधी अचानक खूप आनंद होतो , तर कधी विनाकारण उदास वाटू लागतं. कधी एखादं काम पूर्ण केल्यावर कमालीचं समाधान मिळतं , तर कधी व्यायामानंतर शरीरात एक वेगळीच ऊर्जा जाणवते.या सर्व भावनांमागे , आपल्या शरीरातील ' न्यूरोट्रान्समिटर्स ' म्हणजेच संप्रेरके ( Harmones) काम करत असतात. यातील तीन सर्वात महत्त्वाचे हार्मोन्स म्हणजे , सेरोटोनिन ( Serotonin), एंडोर्फिन ( Endorphins) आणि डोपामाइन ( Dopamine). या तिघांना ' हॅपी हार्मोन्स ' (Happy Hormones) असंही म्हणतात. हे हार्मोन्स का महत्त्वाचे आहेत , ते शरीरात कधी आणि कसे स्त्रवतात आणि त्यांचा आपल्या मनावर-शरीरावर काय परिणाम होतो , हे आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: 1 .सेरोटोनिन ( Serotonin) – मूड बदलणारा आणि स्थिरता देणारा दुवा : सेरोटोनिन हे प्रामुख्याने आपल्या मेंदूमध्ये आणि पचनसंस्थेमध्ये (आतड्यांमध्ये) तयार होते. याला ' मूड स्टॅबिलायझर ' (Mood Stabilizer) म्हणतात. ...

  ब्लॉग नं. 2026/163 .   दिनांक: 12  जून, 2026.   मित्रांनो, आजच्या धावपळीच्या आणि बदलत्या जीवनशैलीत , आपण आरोग्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष करतो.वजन वाढणे , सतत थकवा येणे किंवा रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढणे या समस्या आता सर्वसामान्य झाल्या आहेत. जेव्हा मधुमेहाचा ( Diabetes) विचार येतो , तेव्हा आपण सहसा ' फास्टिंग ब्लड शुगर ' (Fasting Blood Sugar) किंवा 'HbA1c' टेस्ट करतो. पण तुम्हाला माहित आहे का , की या सगळ्यात सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावणारा एक छुपा घटक म्हणजे ' इंसुलिन ' (Insulin) ! आज आपण या ब्लॉगमध्ये ' फास्टिंग इंसुलिन टेस्ट ' (Fasting Insulin Test) म्हणजे काय , ती का करावी आणि त्याचे आरोग्यासाठी काय महत्त्व आहे , हे सविस्तर आणि मुद्देसूद समजून घेणार आहोत. सविस्तर: इंसुलिन म्हणजे काय ? इंसुलिन हे आपल्या स्वादुपिंडातून ( Pancreas) तयार होणारे एक महत्त्वाचे हार्मोन आहे.आपण जे अन्न खातो , त्यापासून मिळणाऱ्या ग्लुकोजला (साखरेला) ऊर्जेत बदलण्याचे काम इंसुलिन करते. फास्टिंग इंसुलिन टेस्ट म्हणजे काय ? रात्री 8 ते 12 तास काहीही न खाता (उपवास करू...

  ब्लॉग नं. 2026/16 1.   दिनांक: 10 जून, 2026.   मित्रांनो, तुमच्या डॉक्टरांकडे स्वतःची बाजू प्रभावीपणे कशी मांडावी ? टाईप 2 मधुमेहासह ( Type 2 Diabetes) जगणे हे , किमान शब्दांत सांगायचे तर , एक मोठे आणि सतत चालणारे आव्हान असू शकते.या प्रवासात तुम्हाला केवळ तुमच्या आहाराचे आणि शारीरिक हालचालींचे व्यवस्थापनच करावे लागत नाही , तर स्वतःसाठी सर्वोत्तम उपचार मिळवण्यासाठी,तुमच्या आरोग्यसेवा टीमशी (डॉक्टरांशी) सक्रियपणे सहकार्य करणेही आवश्यक असते. अशा वेळी मधुमेह व्यवस्थापनात एक महत्त्वाची संकल्पना कामी येते , ती म्हणजे ' स्व-समर्थन ' (Self-advocacy) . तुमच्या डॉक्टरांच्या भेटीदरम्यान स्वतःची बाजू प्रभावीपणे मांडून तुम्ही सर्वोत्तम आरोग्य कसे मिळवू शकता , याविषयी सविस्तर माहिती आजच्या ब्लॉगमध्ये घेऊया. सविस्तर: मधुमेह उपचारांमध्ये ' स्व-समर्थन ' म्हणजे काय ? स्व-समर्थन म्हणजे तुमच्या मधुमेहाच्या व्यवस्थापनाची सूत्रे स्वतःच्या हाती घेणे. हे केवळ डॉक्टरांनी सांगितलेले ऐकण्यापुरते मर्यादित नाही , तर उपचारांच्या प्रक्रियेत एक सक्रिय भागीदार होणे आहे.याला कारण मधुमेह...

ब्लॉग नं. 2026/15 8.   दिनांक: 7 जून, 2026.   मित्रांनो, मधुमेहावर नियंत्रण मिळवायचे आहे ? मग स्नायू बळकट क रा ! आजकालच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत मधुमेह ( Diabetes) ही एक अत्यंत सामान्य पण गंभीर समस्या बनली आहे. रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवण्यासाठी आपण गोड खाणे टाळतो , वेळेवर औषधे घेतो आणि रोज सकाळी फिरायला ( Cardio/Walking) जातो. पण तुम्हाला माहीत आहे का ? केवळ चालण्याने किंवा धावण्याने मधुमेह पूर्णपणे नियंत्रणात येत नाही. जर तुम्हाला रक्तातील साखर कायमस्वरूपी आटोक्यात ठेवायची असेल , तर स्नायू बळकट करणे ( Muscle Strengthening) अत्यंत आवश्यक आहे.पण स्नायूंच्या व्यायामाचा आणि रक्तातील साखरेचा नक्की काय संबंध आहे ? चला , या ब्लॉगच्या माध्यमातून आपण सविस्तर समजून घेऊया. सविस्तर: स्नायूंचे व्यायाम आणि रक्तातील साखर: वैज्ञानिक संबंध जेव्हा आपण स्नायूंचे व्यायाम ( Resitance किंवा Strength Training) करतो , तेव्हा शरीरात एक अतिशय महत्त्वाची प्रक्रिया घडते.आपले स्नायू हे शरीरातील साखरेचे ( Glucose) सर्वात मोठे ' सिंक ' किंवा साठवणूक केंद्र आहेत. ·   ...

  ब्लॉग नं. 2026/15 7.   दिनांक: 6 जून, 2026. मित्रांनो, धमन्या स्वच्छ करणारे आणि रक्ताभिसरण सुधारणारे 5 पदार्थ कालांतराने , आपल्या बैठी जीवनशैली आणि खाण्याच्या सवयींमुळे,धमन्या अरुंद होऊ लागतात , ज्यामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष होते,आणि जोपर्यंत काही गंभीर घडत नाही , तोपर्यंत आपण त्याकडे लक्ष देत नाही.कालांतराने प्लाकचा थर कठीण होऊ शकतो , ज्यामुळे एथेरोस्क्लेरोसिस नावाची स्थिती निर्माण होते , जी हृदयविकाराचा झटका , पक्षाघात आणि उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढवते.आहारात माफक बदल केल्यास,धमन्यांच्या संरक्षणावर मोठा परिणाम होऊ शकतो आणि सुरुवातीच्या टप्प्यात झालेले नुकसान देखील,भरून काढता येते. धमन्या स्वच्छ करण्यास मदत करणारे,सर्वोत्तम 5 पदार्थ, आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण,   जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: 1. ओट्स: ओट्समध्ये बीटा-ग्लुकनचे प्रमाण जास्त असते , जो एक प्रकारचा विद्राव्य फायबर आहे आणि तो वाईट कोलेस्ट्रॉल ( LDL) कमी करण्याच्या क्षमतेसाठी ओळखला जातो.येथे वर्णन केलेल्या प्रयोगांमध्ये असे आढळून आले आहे की , सरासरी , ओट्स खाल्ल्याने एकूण आणि LDL ...

  ब्लॉग नं. 2026/15 6 दिनांक: 5 जून, 2026. मित्रांनो, दिवसभरात खुर्चीवरून किती वेळा उठायला हवे ? जाणून घ्या डॉक्टरांचा सल्ला आजच्या डिजिटल आणि आधुनिक युगात , आपल्या जीवनशैलीत एक मोठा बदल झाला आहे , तो म्हणजे आपले ' सतत बसून राहणे '. लॅपटॉपसमोर , ऑफिसच्या खुर्चीवर किंवा घरात सोफ्यावर , तासनतास बसून काम करणे , ही आता सामान्य गोष्ट झाली आहे. नुकताच ' द फायनान्शियल एक्सप्रेस ' (The Financial Express) मध्ये,पत्रकार परमिता उनियाल यांचा एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण लेख प्रकाशित झाला आहे , "How many times should you get up from your chair daily? Doctors answer" . या लेखात आरोग्याशी संबंधित , एका गंभीर विषयावर प्रकाश टाकण्यात आला असून , तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या हवाल्याने , आपल्या दैनंदिन सवयींबद्दल मोलाचा सल्ला दिला आहे.आजच्या ब्लॉगमध्ये या विषयी आपण सविस्तर जाणून घेऊ या. सविस्तर: '            द फायनान्शियल एक्सप्रेस ' मध्ये प्रकाशित झालेला हा लेख,केवळ एका समस्येवर बोट ठेवत नाही , तर आपल्या रोजच्या जगण्यातील एका अशा ' सायलेंट किलर ' बद्दल च...

ब्लॉग नं. 2026/1 55 . दिनांक:  4   जून , 2026.   मित्रांनो, आजकाल आरशासमोर उभं राहिल्यावर , अनेकांच्या कपाळावर आठ्या पडतात , त्याचं कारण म्हणजे कंगव्यात किंवा स्नान करताना,हातात येणारे केसांचे पुंजके ! "अरेरे , माझे केस खूप गळतायत , मला टक्कल तर पडणार नाही ना ?" ही भीती आजकालच्या तरुणाईपासून ते पन्नाशीतील व्यक्तींपर्यंत,प्रत्येकालाच सतावते आहे. पण कधी विचार केलाय का , की नक्की टक्कल का पडते ? यामागे कोणती विज्ञानाची सूत्रं आहेत आणि आपण नकळत कोणत्या चुका करतोय ? चला तर मग , आजच्या या ब्लॉगमध्ये आपण टक्कल पडण्यामागचं नेमकं विज्ञान , आपली बदलती जीवनशैली आणि यावरील उपायांचा सविस्तर आढावा घेऊया. सविस्तरः 1. मानसिक ताण आणि टक्कल पडण्याचा संबंध: आपल्याकडे एक मजेशीर विनोद नेहमी केला जातो,"मला टक्कल पडत चाललंय या चिंतेनेच,माझे केस जास्त गळायला लागलेत !" यात विनोदाचा भाग सोडला , तरी हे अक्षरशः शंभर टक्के खरे आहे.आजच्या धावपळीच्या युगात,मानसिक ताणतणाव ( Stress) आणि सततची चिंता,हे आपल्या आरोग्याचे मोठे शत्रू बनले आहेत.जेव्हा आपण जास्त ताण घेतो , तेव्हा शरीरातील संप्...