तुम्हाला हृदयविकाराचा (Heart Attack) धोका आहे का?

 ब्लॉग नं. 2026/308. 

दिनांक: 5 नोव्हेंबर, 2026. 

मित्रांनो,

प्रास्ताविक:	तुम्हाला हृदयविकाराचा धोका आहे का?  Heart Attack रक्तदाब (ब्लड प्रेशर) सामान्य असणे म्हणजे सर्व काही ठीक आहे,असे मानणे ही एक सामान्य आणि धोकादायक गैरसमजूत आहे.अनेकांना असे वाटते की,रक्तदाब सामान्य असेल तर संपूर्ण हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रणाली (cardiovascular system) निरोगी आहे. रक्तदाब हा एक महत्त्वाचा निकष असला, तरी तो एका गुंतागुंतीच्या कोड्याचा केवळ एक भाग आहे. 'क्वोरा' (Quora) वरील एका प्रश्नाच्या संदर्भात—"माझा रक्तदाब नेहमीच चांगला असतो, पण माझ्या हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये काही अडथळे (blockages) आहेत का, हे तपासण्यासाठी काही रक्तचाचण्या किंवा इतर मार्ग आहेत का?"—आम्ही एका तज्ज्ञांचे मत जाणून घेतले.आजच्या ब्लॉगमध्ये याबद्दल थोडे जाणून घेऊ.
सविस्तर:	ठाण्यातील 'केआयएमएस हॉस्पिटल्स' (KIMS Hospitals) मधील सल्लागार कार्डिओथोरॅसिक आणि व्हॅस्क्युलर सर्जन,डॉ.सौम्या शेखर जेनासामंत यांच्या मते, रक्तदाब सामान्य असणे ही दिलासादायक गोष्ट असली, तरी "याचा अर्थ असा नाही की हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये अडथळे नाहीत." डॉ. जेनासामंत म्हणतात, "कोरोनरी आर्टरी डिसीज (हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांचे आजार) असलेल्या अनेक लोकांचा रक्तदाब सामान्य असतो. रक्तवाहिन्यांमध्ये कोलेस्ट्रॉल, चरबी आणि कॅल्शियम साचल्यामुळे (ज्याला 'प्लाक' म्हणतात) अडथळे निर्माण होतात.ही प्रक्रिया गंभीर स्वरूप धारण करेपर्यंत अनेकदा लक्षातही येत नाही. म्हणूनच, केवळ रक्तदाबावर अवलंबून राहणे दिशाभूल करणारे ठरू शकते." काही सुरुवातीची धोक्याची लक्षणे आहेत का? Early symptoms of Heart Attack हो, पण ती नेहमीच स्पष्ट नसतात,असे डॉ. जेनासामंत सांगतात. "अनेकदा सूक्ष्म लक्षणांकडे दुर्लक्ष केले जाते; जसे की शारीरिक हालचाल करताना छातीवर जडपणा जाणवणे, पायऱ्या चढताना धाप लागणे,असामान्य थकवा जाणवणे किंवा जबडा, मान किंवा डाव्या हातामध्ये अस्वस्थता वाटणे. काही लोकांमध्ये, विशेषतः ज्यांना मधुमेह आहे, अशी लक्षणे अजिबात जाणवत नाहीत किंवा ती अत्यंत सौम्य असतात.जर तुम्हाला काहीतरी नवीन जाणवत असेल,ते काही काळ टिकून राहत असेल किंवा शारीरिक हालचालींशी संबंधित असेल, तर नक्कीच वैद्यकीय तपासणी करून घेणे योग्य ठरेल." मग यासाठी कोणत्या चाचण्या उपयुक्त ठरू शकतात? कोणतीही एकच चाचणी सर्वांसाठी पुरेशी नसते, परंतु टप्प्याटप्प्याने तपासणी करणे सर्वात प्रभावी ठरते, असे डॉ. जेनासामंत सांगतात. -ईसीजी (ECG - Electrocardiogram): ही एक प्राथमिक तपासणी आहे, ज्याद्वारे हृदयावर झालेला पूर्वीचा किंवा सध्याचा ताण दिसून येऊ शकतो. -ट्रेडमिल टेस्ट (TMT): यामध्ये शारीरिक ताण असताना हृदय कसे कार्य करते, हे तपासले जाते. व्यायामादरम्यान होणारे बदल शोधण्यासाठी ही चाचणी उपयुक्त ठरते. -2D इकोकार्डियोग्राफी (2D Echocardiography): याद्वारे हृदयाचे कार्य आणि स्नायूंच्या हालचालींचे मूल्यमापन केले जाते. तुम्ही केव्हा सावधगिरी बाळगावी? -सीटी कोरोनरी अँजिओग्राफी: ही एक नॉन-इन्व्हेसिव्ह स्कॅन आहे,जी कोरोनरी धमन्यांमधील अडथळे पाहू शकते. -कोरोनरी कॅल्शियम स्कोअर: कोणतीही लक्षणे सुरू होण्यापूर्वीच, सुरुवातीच्या टप्प्यात प्लाक जमा होत असल्याचे ओळखण्यास मदत करते. -कोरोनरी अँजिओग्राफी: कोरोनरी धमन्यांमधील अडथळ्यांचे निदान करण्यासाठी ही सर्वोत्तम प्रमाणित पद्धत आहे. या प्रक्रियेमध्ये, कोणताही अरुंद भाग किंवा अडथळा अचूकपणे ओळखण्यासाठी, कॉन्ट्रास्ट डाय थेट धमन्यांमध्ये इंजेक्ट केला जातो.
समारोप:	थोडक्यात, डॉ. जेनासामंत म्हणाल्या की, मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रॉल, धूम्रपान, लठ्ठपणा, बैठी जीवनशैली किंवा हृदयरोगाचा कौटुंबिक इतिहास यांसारखे धोक्याचे घटक असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीने, जरी त्यांना बरे वाटत असले तरी, तपासणी करून घेण्याचा विचार करावा. “वय देखील महत्त्वाचे आहे, विशेषतः 40 वर्षांवरील पुरुषांसाठी आणि रजोनिवृत्तीनंतरच्या महिलांसाठी,” असे डॉ. जेनासामंत म्हणाल्या.
	आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा.
महत्वाचे:	या ब्लॉगची लिंक तुम्ही इतरांना पाठवू शकता. हा ब्लॉग मराठी सोबत इंग्लिश,हिन्दी आणि इतर भारतीय भाषात वाचता येतो,तेव्हा मराठी न समजणाऱ्यांना ब्लॉगची लिंक पाठवू शकता.
📝 अस्वीकरण (Disclaimer):	हा ब्लॉग सार्वजनिक उपलब्ध माहितीवर आणि/किंवा तज्ञांच्या माहितीवर आधारित आहे.कोणतीही आरोग्यविषयक दिनचर्या नव्याने सुरू करण्यापूर्वी नेहमी आपल्या आरोग्य तज्ञाचा सल्ला घ्या.

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)