तुमचे शरीर किती लवचिक आहे?

 ब्लॉग नं. 2026/300. 

दिनांक: 28 ऑक्टोबर, 2026. 

मित्रांनो,

प्रास्ताविक:	तुमचे शरीर किती लवचिक आहे? या वर्षीचा हा 300 वा ब्लॉग आहे.या वर्षी सतत 300 ब्लॉग ब्लॉग मी लिहिले, एकाही दिवसाचा खंड न पडता.    आज आपण एका वेगळ्या विषयावर चर्चा करणार आहोत. दीर्घकाळ निरोगी आयुष्य जगण्यासाठी आपण चालणे, संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित व्यायाम यांना महत्त्व देतो. मात्र, शरीराची लवचिकता (Flexibility) हा आणखी एक महत्त्वाचा घटक आहे,ज्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष होते.सांधे सहजपणे वाकवता येणे,शरीराला ताण देताना हालचाली सहज होणे आणि हालचालींची पुरेशी क्षमता असणे, हे केवळ तरुणपणाचे लक्षण नाही, तर निरोगी वृद्धत्वासाठीही उपयुक्त ठरू शकते.जाणून घेऊ या आजच्या ब्लॉगमध्ये.
सविस्तर:	लवचिकता आणि दीर्घायुष्याचा संबंध: 2024 मध्ये Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports या नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासात 3,000 हून अधिक मध्यमवयीन व्यक्तींचा जवळपास 30 वर्षे अभ्यास करण्यात आला.संशोधकांना असे आढळले की,कमी लवचिकता असलेल्या व्यक्तींमध्ये अधिक लवचिकता असलेल्या व्यक्तींच्या तुलनेत अकाली मृत्यूचा धोका अधिक होता.महिलांमध्ये हा धोका सुमारे 4.78 पट,तर पुरुषांमध्ये 1.87 पट असल्याचे अभ्यासात नोंदवले गेले.मात्र, याचा अर्थ कमी लवचिकता म्हणजे आयुष्य कमी होणारच,असा नाही.हा निरीक्षणात्मक अभ्यास असल्याने,लवचिकतेचा अभाव हेच अकाली मृत्यूचे थेट कारण आहे,असे सिद्ध झालेले नाही.तरीही,शारीरिक तंदुरुस्तीचा एक महत्त्वाचा संकेत म्हणून लवचिकतेकडे पाहता येते. लवचिकता का महत्त्वाची आहे? शरीराची चांगली लवचिकता असल्यामुळे दैनंदिन हालचाली सुलभ होतात.वाकणे,उठणे,जिने चढणे आणि चालताना शरीराचा समतोल राखणे सोपे होऊ शकते.विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये पडण्याचा धोका कमी करण्यासाठी,लवचिकतेसोबत स्नायूंची ताकद आणि शरीराचा समतोलही महत्त्वाचा असतो.काही संशोधकांच्या मते,स्नायू आणि सांध्यांच्या लवचिकतेचा संबंध रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्याशीही असू शकतो. तथापि,या संबंधांबाबत अधिक संशोधन आवश्यक आहे. घरच्या घरी तपासा शरीराची लवचिकता 1. पायाच्या बोटांपर्यंत पोहोचण्याची चाचणी: जमिनीवर पाय सरळ ठेवून बसा आणि गुडघे न वाकवता हातांनी पायाच्या बोटांकडे जाण्याचा प्रयत्न करा.बोटांपर्यंत पोहोचणे,पोटऱ्यांपर्यंत पोहोचणे किंवा त्यापेक्षा कमी अंतर गाठता येणे, यावरून काही प्रमाणात लवचिकतेची कल्पना येते.मात्र,या चाचणीत प्रामुख्याने पाठीच्या खालच्या भागाची आणि पायांच्या मागील स्नायूंची लवचिकता तपासली जाते. 2. जमिनीवरून उठण्याची क्षमता: जमिनीवर बसल्यानंतर हातांचा आधार शक्यतो न घेता उभे राहता येते का, हे पाहता येते.या हालचालीत ताकद, समतोल आणि लवचिकता या तिन्हींचा सहभाग असतो.ही चाचणी पडण्याचा धोका असलेल्या व्यक्तींनी एकट्याने करू नये.शरीराच्या प्रमुख सांध्यांच्या 20 हालचाली तपासणारी ‘Flexitest’ ही अधिक व्यापक चाचणीही उपलब्ध आहे. ती योग्य मार्गदर्शनाखाली करणे चांगले. दररोज फक्त पाच मिनिटे लवचिकतेसाठी ! लवचिकता सुधारण्यासाठी तासन्तास योगासने करण्याची गरज नाही. नियमितपणे पुढील व्यायाम करता येतात. पायांचे स्नायू: हलके पुढे वाकून ताण द्या. नितंबाचे स्नायू: आधार घेऊन सौम्य लंज स्ट्रेच करा. पाठ: Cat-Cow किंवा गुडघा छातीकडे आणण्याचा व्यायाम करा. खांदे: एक हात छातीसमोर आणून दुसऱ्या हाताने हलका ताण द्या. कंबर आणि धड: बसून किंवा उभे राहून हळूवारपणे दोन्ही बाजूंना वळा. व्यायामापूर्वी थोडे चालून स्नायू उबदार करा.प्रत्येक ताण वेदना न होता, केवळ सौम्य ताण जाणवेपर्यंत द्या. झटके देणे किंवा शरीराला जोराने वाकवणे टाळा. वेदना, चक्कर किंवा अस्वस्थता जाणवल्यास व्यायाम थांबवा.मधुमेह, सांध्यांचे आजार किंवा हालचालींवर मर्यादा असलेल्या व्यक्तींनी व्यायामाची निवड डॉक्टर किंवा फिजिओथेरपिस्टच्या सल्ल्याने करावी.
समारोप:	मित्रांनो,दीर्घायुष्याचा अंदाज केवळ एका चाचणीवरून लावता येत नाही.नियमित व्यायाम, स्नायूंची ताकद, समतोल, लवचिकता, योग्य आहार आणि पुरेशी झोप या सर्व गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत.लक्षात ठेवा; शरीर लवचिक ठेवणे म्हणजे केवळ वाकण्याची क्षमता वाढवणे नव्हे, तर वयानुसारही सक्रिय आणि स्वावलंबी राहण्याच्या दिशेने उचललेले एक छोटे पाऊल आहे !
	आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा.
महत्वाचे:	या ब्लॉगची लिंक तुम्ही इतरांना पाठवू शकता. हा ब्लॉग मराठी सोबत इंग्लिश,हिन्दी आणि इतर भारतीय भाषात वाचता येतो,तेव्हा मराठी न समजणाऱ्यांना ब्लॉगची लिंक पाठवू शकता.
📝 अस्वीकरण (Disclaimer):	हा ब्लॉग सार्वजनिक उपलब्ध माहितीवर आणि/किंवा तज्ञांच्या माहितीवर आधारित आहे.कोणतीही आरोग्यविषयक दिनचर्या नव्याने सुरू करण्यापूर्वी नेहमी आपल्या आरोग्य तज्ञाचा सल्ला घ्या.

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)