पॅन 2.00 प्रकल्प PAN 2.00 Project

ब्लॉग नं. 2024/289

दिनांक:- 30 नोव्हेंबर, 2024.

मित्रांनो,

        नुकतीच तुम्ही पॅन कार्ड संबंधात न्यूजपेपर आणि समाज माध्यमातून आलेली माहिती वाचली असेल.केंद्रीय मंत्रिमंडळाने पॅन 2.0 प्रकल्पाला मंजुरी दिली आहे, ज्यामुळे विद्यमान कायम खाते क्रमांक (Permanent Account Number - PAN) प्रणालीमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा होणार आहेत. हा प्रकल्प करदात्यांच्या सेवांमध्ये सुधारणा करण्यासोबतच भारतातील व्यावसायिक प्रक्रियांना सुलभ करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे.

सविस्तर:

पॅन 2.0 चे नवे वैशिष्ट्ये:

या प्रकल्पांतर्गत पॅन कार्डमध्ये आता QR कोडचा समावेश करण्यात येईल,हे कार्ड सर्व करदात्यांना विनामूल्य उपलब्ध करून दिले जाईल.या संबंधात पुढे बोलतांना केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले की, पॅन 2.0 हे सर्व शासकीय यंत्रणांसाठी  एकत्रित व्यवसाय ओळखपत्र (Unified Business Identifier) म्हणून कार्य करेल आणि नियामक गरजा सुलभ करेल.

वर्तमान पॅन कार्ड्सची वैधता:

QR कोड नसलेल्या वर्तमान पॅन कार्ड्सच्या वैधतेबद्दल चिंता व्यक्त केली गेली आहे. अशा पॅन कार्ड्स वैध राहतील की त्यांना अद्ययावत करणे आवश्यक असेल याबाबतची स्पष्टता लवकरच दिली जाईल.

पॅन 2.0 म्हणजे काय?

25 नोव्हेंबर 2024 च्या सरकारी प्रसिद्धीपत्रकानुसार, पॅन 2.0 प्रकल्प हा महत्त्वपूर्ण ई-गव्हर्नन्स उपक्रम आहे. या प्रकल्पाचा उद्देश पॅन (Permanent Account Number) आणि टॅन (Tax Deduction and Collection Account Number) सेवांमध्ये तांत्रिक प्रगतीद्वारे करदात्यांची नोंदणी प्रक्रिया सुधारण्याचा आहे.

पॅन 2.0 ची वैशिष्ट्ये:

• पॅन आणि टॅन सेवांची एकात्मिक प्रणाली.
• प्रगत पॅन पडताळणी प्रणाली.
• विशिष्ट शासकीय डिजिटल प्रणालींमध्ये पॅनचा सार्वत्रिक ओळखपत्र (Universal Identifier) म्हणून उपयोग.
• कागदरहित व सुलभ सेवा.

केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की, "पॅन कार्ड हे मध्यमवर्गीय आणि लहान व्यावसायिकांसाठी अतिशय महत्त्वाचे आहे. पॅन 2.0 च्या माध्यमातून आम्ही मजबूत डिजिटल पायाभूत सुविधा तयार करत आहोत."

तुम्हाला पॅन 2.0 साठी पुन्हा अर्ज करावा लागेल का?

विद्यमान पॅन कार्ड धारकांना पॅन 2.0 प्रणाली अंतर्गत नवीन पॅनसाठी अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही. सध्याचे पॅन कार्ड्स वैध राहतील आणि चालू असतील. मात्र, ज्यांना त्यांचे पॅन तपशील अद्ययावत किंवा दुरुस्त करायचे आहेत, त्यांच्यासाठी तो पर्याय उपलब्ध असेल.

QR कोड नसलेल्या विद्यमान पॅन कार्ड्सचे काय?

QR कोडचा समावेश 2017-18 पासूनच पॅन कार्डांमध्ये करण्यात आला आहे. पॅन 2.0 उपक्रमांतर्गत, या QR कोडमध्ये सुधारणा होणार असून तो डायनॅमिक QR कोड स्वरूपात असेल, जो पॅन डेटाबेसमधील अद्ययावत माहिती प्रदर्शित करेल.

ज्यांच्या पॅन कार्ड्समध्ये QR कोड नाही, त्यांना नवीन QR कोडसह पॅन कार्डसाठी अर्ज करण्याचा पर्याय उपलब्ध असेल. हे विद्यमान पॅन 1.0 प्रणाली किंवा नवीन पॅन 2.0 प्रणाली अंतर्गत करता येईल.

पॅन तपशील अद्ययावत करण्याचा मार्ग:

सध्याच्या पॅन कार्ड वर नांव,जन्म तारीख आणि पॅन क्रमांक आहे.पण नवीन पॅनवर  पॅन कार्डधारक आपले नाव, पत्ता, जन्मतारीख, ईमेल, मोबाईल नंबर, किंवा इतर माहिती अद्ययावत करू शकेल. पॅन 2.0 प्रणाली पूर्णपणे अंमलात आल्यानंतर ही प्रक्रिया विनामूल्य असेल. सध्या, आधार आधारित ऑनलाइन सुविधांचा वापर करून ईमेल, मोबाईल नंबर, आणि पत्ता विनामूल्य अद्ययावत करता येतो. खालील अधिकृत संकेतस्थळांवर ही सेवा उपलब्ध आहेत:

• NSDL Address Update Service
• UTIITSL Address Update Portal

समारोप:

पॅन 2.0 प्रणाली पॅन कार्ड व्यवस्थापन प्रक्रिया अधिक सुलभ करते आणि अनुपालन सुलभतेला चालना देते. हा उपक्रम डिजिटल इंडिया च्या दृष्टीने करदात्यांना सहज सेवा पुरवण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.आणि यावर पत्ता असल्याने या पॅन कार्डचा भविष्यात अॅड्रेस प्रूफ म्हणून उपयोग करता येईल असे मला वाटते.या पाठीमागे सरकारचा प्रत्यक्षात काय उद्देश आहे हे पुढे मागे उजेडात येईलच. पण जे काही असेल ते देशाच्या दृष्टीने महत्वाचे असेल असे मला वाटते.        

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु,

image courtesy@jagran josh