रक्तातील साखरेची पातळी योग्य प्रकारे तपासत आहात का?

ब्लॉग नं. 2026/294. 

दिनांक: 22 ऑक्टोबर, 2026.

मित्रांनो,

प्रास्ताविक:	भारत हा सध्या जगाची 'मधुमेहाची राजधानी' म्हणून ओळखला जातो. 'नॅशनल इन्स्टिट्यूट्स ऑफ हेल्थ'च्या (NIH) मते, भारतात अंदाजे 10 कोटी लोकांना मधुमेह आहे.आणि जगात एकूण 59 कोटी लोक मधुमेही आहेत.म्हणजे सोप्या भाषेत सांगायचे तर,जगातील  मधुमेहीमध्ये 6 पैकी 1 मधुमेही रुग्ण भारतीय आहेत !या चिंताजनक पार्श्वभूमीवर, योग्य आहार आणि निरोगी जीवनशैली पाळणे जितके गरजेचे आहे, तितकेच आपल्या रक्तातील साखरेची (Blood Sugar) पातळी घरच्या घरी अचूक तपासणेही अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बऱ्याचदा साध्या साध्या चुकांमुळे ग्लुकोमीटरवर साखरेची चुकीची पातळी दिसते; ज्यामुळे विनाकारण घबराट पसरू शकते किंवा रुग्ण गैरसमजात राहू शकतो. जयपूरचे प्रसिद्ध मधुमेह तज्ज्ञ डॉ. विपुल यांनी रक्तातील साखर तपासताना होणाऱ्या 3 प्रमुख चुका आणि त्यावरील उपाय अधोरेखित केले आहेत. चला तर मग जाणून घेऊया,आजच्या ब्लॉगमध्ये की,अचूक वाचनासाठी कोणत्या चुका टाळल्या पाहिजेत.
सविस्तर:	रक्तातील साखर तपासताना टाळावयाच्या 3 महत्त्वाच्या चुका:             मधुमेही रुग्णांनी घरच्या घरी रक्त तपासणी करण्यासाठी, तज्ञांच्या सल्ल्याने योग्य ते योग्य ते ग्लुकोमीटर निवडल्यानंतर,रक्त तपासणी करतांना खालील चुका टाळायला हव्यात.         1.रक्ताचा पहिला थेंब वापरणे: बोटाला लॅन्सेट किंवा सुईने टोचल्यानंतर बाहेर येणारा रक्ताचा पहिला थेंब साखरेच्या तपासणीसाठी कधीही वापरू नये.  * योग्य पद्धत: बोटाला टोचल्यावर आलेला पहिला थेंब कॉटन किंवा टिशूने पुसून टाकावा. त्यानंतर बाहेर येणाऱ्या दुसऱ्या थेंबाचा वापर ग्लुकोमीटरच्या स्ट्रिपवर करावा.  * कारण: पहिल्या थेंबामध्ये त्वचेवरील अशुद्ध घटक, घाम किंवा धुळीचे कण मिसळलेले असण्याची शक्यता असते, ज्यामुळे वाचन (Reading) अचूक येत नाही. 2.तर्जनीचा (Index Finger) वापर करणे: अनेक जण रक्त काढण्यासाठी अंगठ्याच्या शेजारील तर्जनीचा वापर करतात.  * योग्य पद्धत: रक्त काढण्यासाठी नेहमी अनामिका (Ring Finger) किंवा मधल्या बोटाचा (Middle Finger) वापर करावा.  * कारण: तर्जनीचा वापर दैनंदिन कामांमध्ये जास्त होतो आणि तिच्या टोकावर वेदना संवेदना जास्त असतात, त्यामुळे तर्जनीला टोचल्यास वेदना जास्त होतात. 3.जास्त रक्त येण्यासाठी बोट दाबणे: बऱ्याचदा टोचल्यानंतर पुरेशा प्रमाणात रक्त येत नाही, म्हणून लोक बोट जोरात दाबतात.  * योग्य पद्धत: बोट कधीही जोरात दाबू नका.  * कारण: बोट जोरात दाबल्यास पेशींमधील द्रव (Tissue fluid) रक्तामध्ये मिसळतो. त्यामुळे रक्त दूषित होते आणि ग्लुकोमीटरवर साखरेचे चुकीचे प्रमाण दिसते. रक्त सहज बाहेर न आल्यास काय करावे? जर तुमच्या बोटातून सहज रक्त बाहेर येत नसेल, तर डॉ. विपुल यांनी एक सोपा आणि प्रभावी उपाय सांगितला आहे:  * हात एकमेकांवर घट्ट घासा: बोट टोचण्यापूर्वी दोन्ही हात एकमेकांवर जोरात घासून गरम करा.  * रक्ताभिसरण वाढवा: हात गरम झाल्यामुळे बोटांमधील रक्ताभिसरण (Blood Circulation) वाढते.  * अचूक वाचन घ्या: यानंतर बोटाला टोचल्यास रक्त सहज बाहेर येईल. त्यानंतर पहिला थेंब पुसून टाका आणि दुसऱ्या थेंबाने साखरेची पातळी तपासा.
समारोप	अचूक चाचणी = उत्तम मधुमेह नियंत्रण ! डॉ.विपुल यांच्या मते, रक्तातील साखरेच्या पातळीनुसार तुमचा आहार, औषधे किंवा जीवनशैलीत बदल करण्यापूर्वी तुमची चाचणी योग्य पद्धतीने होत आहे याची खात्री करणे अत्यंत आवश्यक आहे. कारण "उत्तम आणि अचूक चाचणी हेच मधुमेहावरील चांगल्या नियंत्रणाची पहिली पायरी आहे."
	आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा.
महत्वाचे:	या ब्लॉगची लिंक तुम्ही इतरांना पाठवू शकता. हा ब्लॉग मराठी सोबत इंग्लिश,हिन्दी आणि इतर भारतीय भाषात वाचता येतो,तेव्हा मराठी न समजणाऱ्यांना ब्लॉगची लिंक पाठवू शकता.
📝 अस्वीकरण (Disclaimer):	हा ब्लॉग सार्वजनिक उपलब्ध माहितीवर आणि/किंवा तज्ञांच्या माहितीवर आधारित आहे.कोणतीही आरोग्यविषयक दिनचर्या नव्याने सुरू करण्यापूर्वी नेहमी आपल्या आरोग्य तज्ञाचा सल्ला घ्या.

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)