उत्पल दत्त प्रतिभाशाली अभिनेता

 Blog No. 2023/76     

Date: 29, March 2023

 

मित्रांनो,

            आठवतोय तो “गोलमाल” चित्रपटातील ‘भवानी शंकर’ अमोल पालेकर चा बॉस किंवा “रंगबिरंगी” मधील इंस्पेक्टर धुरंधर भाटवडेकर.नक्कीच आठवत असणार. वैशिष्ठपूर्ण शब्दफेक, आवाजातील चढउतार या जोरावर विनोदी आणि तितक्याच जबरदस्त केलेल्या खलनायकाच्या भूमिका.उत्पल दत्त ह्या बंगाली रंगभूमीच्या कलावंताने हिन्दी पडद्यावर सहजतेने भूमिका केल्या.

प्रास्ताविक

            आज उत्पल दत्त यांची जयंती.29 मार्च, 1929 मध्ये बारीसाल येथे त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे वडील गिरिजरंजन दत्ता. त्यांनी सेंट झेवियर्स कॉलेज, कलकत्ता येथून महाविद्यालयीन शिक्षण घेतले.कलकत्ता विद्यापीठातून इंग्रजी साहित्य ऑनर्ससह पदवी प्राप्त केली. ते एक भारतीय अभिनेता, दिग्दर्शक आणि लेखक-नाटककार होते.सुरुवातीला त्यांनी बंगाली थिएटरमधे काम केले. आपल्या 40 वर्षाच्या कारकिर्दीत त्यांनी 100 हून  अधिक बंगाली आणि हिन्दी चित्रपटातून काम केले. अनेकांना या गोष्टीची कल्पना देखिल की अमिताभ बच्चन यांच्या सोबत “सात हिंदुस्तानी” मध्ये त्यांनी मुख्य नायकाची भूमिका केली होती. उत्पल दत्त हे आजीवन मार्क्सवादी आणि कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) चे सक्रिय समर्थक देखील होते.

1960 मध्ये, दत्त यांनी रंगभूमी आणि चित्रपट अभिनेत्री शोभा सेन यांच्याशी विवाह केला. त्यांची एकुलती एक मुलगी, बिष्णुप्रिया दत्त, जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ, नवी दिल्ली येथील स्कूल ऑफ आर्ट्स अँड एस्थेटिक्समध्ये थिएटर आणि परफॉर्मन्स स्टडीजची प्राध्यापक होती. 

त्यांचे गाजलेले चित्रपट

1.       भुवन शोम          1969

2.       गुड्डी                1971   

3.       मेरे जीवन साथी   1972

4.       सबसे बडा रुपैय्या 1972

5.       अमानुष             1975

6.       जुली                 1975

7.       दो अंजाने           1976

8.       संतान                1976

9.       ईमान धरम          1977

10.  आनंद आश्रम     1977

11.  अनुरोध              1977

12.  दुल्हन वही जो पिया मन भाये 1977

13.  प्रियतमा             1977

14.  स्वामी                1977

15.  कर्तव्य               1979

16.  गोलमाल            1979

17.  द ग्रेट गैम्बलर     1980

18.  राम बलराम        1980

19.  नरम गरम           1981

20.  बरसात की एक रात 1981

21.  शौकीन              1981

22.  रास्ते प्यार के       1982

23.  हमारी बहू अलका 1982

24.  अंगूर                 1982

25.  रंग बिरंगी           1983

26.  ईन्कलाब            1984

27.  साहेब                1985

पुरस्कार आणि सन्मान

1970 भुवन शोम सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार

1980  गोलमाल फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट कॉमेडियन पुरस्कार

1982 नरम गरम फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट कॉमेडियन पुरस्कार

1984 रंग बिरंगी फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट कॉमेडियन पुरस्कार

1990 संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप रंगभूमीवरील आजीवन योगदानासाठी

मृत्यु

            19 ऑगस्ट 1993 रोजी, उत्पल दत्त यांचे  एसएसकेएम हॉस्पिटल, कलकत्ता, पश्चिम बंगाल येथून घरी परतल्यानंतर हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले.

या प्रतिभाशाली अभिनेत्याला त्याच्या 94 व्या जयंतीदिनी आदरांजली.

फोटो सौजन्य @ विकिपीडिया  

प्रसाद नातु,पुणे