रक्तदाब तपासण्यासाठी कोणता हात योग्य आहे?

 ब्लॉग नं. 2026/249.  

दिनांक: 6 सप्टेंबर, 2026. 

मित्रांनो, 

रक्तदाब तपासण्यासाठी कोणता हात योग्य आहे?

आपला रक्तदाब (Blood Pressure - BP) नेहमी नियंत्रणात आणि योग्य मर्यादेत असणे आपल्या संपूर्ण आरोग्यासाठी अत्यंत गरजेचे आहे. रक्तदाब तपासणे हा तो नियंत्रणात ठेवण्याचा आणि आरोग्याची काळजी घेण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे.परंतु, बऱ्याचदा आपल्या मनात हा प्रश्न येतो की, रक्तदाब तपासण्यासाठी कोणता हात अधिक योग्य आहे – डावा की उजवा?

हैदराबादचे प्रसिद्ध न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. सुधीर कुमार यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म 'X' वरील एका पोस्टद्वारे या महत्त्वाच्या विषयावर सविस्तर माहिती दिली आहे.चला तर मग, या ब्लॉगमधून जाणून घेऊया न्यूरोलॉजिस्टनी सांगितलेली अचूक पद्धत आणि रक्तदाब रीडिंगचा अर्थ.

रक्तदाब मोजण्यासाठी कोणता हात योग्य असतो?

डॉ. सुधीर कुमार यांच्या मते, रक्तदाब कोणत्याही एका हातावर मोजला जाऊ शकतो. मात्र, काही महत्त्वाचे नियम लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे:

पहिली तपासणी (First Checkup): जेव्हा तुम्ही पहिल्यांदा रक्तदाब तपासत असाल, तेव्हा दोन्ही हातांवर BP मोजणे अधिक हितावह असते.

वाढलेल्या रीडिंगची निवड: पहिल्या तपासणीनंतर, ज्या हातावर जास्त रीडिंग आले असेल, भविष्यातील सर्व तपासण्यांसाठी त्याच हाताचा वापर करावा.

दोन्ही हातांच्या रीडिंगमधील फरक: सामान्यतः दोन्ही हातांच्या रीडिंगमध्ये थोडाफार फरक असणे अगदी नैसर्गिक आहे.

परंतु,जर दोन्ही हातांच्या सिस्टोलिक (वरच्या) रक्तदाबामध्ये 10 ते 15 mmHg पेक्षा जास्त फरक सतत आढळत असेल, तर तो दुर्लक्ष करण्यासारखा विषय नाही.असा मोठा फरक रक्तवाहिन्यांच्या (Blood Vessels) समस्येचे लक्षण असू शकतो, त्यामुळे अशा वेळी तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

रक्तदाब (BP) रीडिंग आणि त्यांचा अर्थ:

आपले ब्लड प्रेशर किती असावे आणि वेगवेगळ्या रीडिंगचा नेमका अर्थ काय होतो, हे खालीलप्रमाणे समजून घेऊ शकता:

सामान्य (Normal): 120/80 mmHg पेक्षा कमी.

वाढलेला रक्तदाब (Elevated): 120-129 / <80 mmHg. (याचा अर्थ तुम्ही तुमच्या जीवनशैलीवर लक्ष केंद्रित करायला हवे. आहार आणि व्यायामात योग्य बदल केल्यास भविष्यातील समस्या टाळता येऊ शकतात.)

स्टेज 1 उच्च रक्तदाब (Stage 1 Hypertension): 130-139/ 80-89 mmHg. यासाठी वैद्यकीय तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे. तसेच जीवनशैलीत बदल आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या धोक्याच्या आधारावर औषधोपचार सुरू केले जाऊ शकतात.

स्टेज 2 उच्च रक्तदाब (Stage 2 Hypertension): ≥ 140/90 mmHg. या टप्प्यावर सामान्यतः औषधोपचार आणि जीवनशैलीतील कठोर बदल यांची एकत्रित गरज असते.

हायपरटेन्सिव्ह क्रायसिस (Hypertensive Crisis - अत्यंत गंभीर स्थिती): >180/120 mmHg. ही आणीबाणीची स्थिती असून यासाठी तत्काळ वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक असते.

 

समारोप:

डॉ. सुधीर कुमार यांच्या मते, कोणतीही लक्षणे दिसण्याची वाट न पाहता,नियमितपणे रक्तदाब तपासणे केव्हाही उत्तम ठरते. वेळेवर घेतलेली काळजी आणि नियमित तपासणी यामुळे भविष्यात आरोग्याचे मोठे नुकसान होण्यापूर्वीच योग्य तो प्रतिबंध करता येतो. त्यामुळे आजच जागरूक व्हा आणि आपल्या आरोग्याची काळजी घ्या!

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.