शुगर लेवल अनियंत्रित असल्यास मूत्रपिंडावर होऊ शकतो

 ब्लॉग नं. 2026/262. 

दिनांक:19 सप्टेंबर, 2026. 

मित्रांनो,

प्रास्ताविक	आजच्या बदलत्या जीवनशैलीत 'मधुमेह' (Diabetes) हा आजार अतिशय सामान्य झाला आहे. रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात न राहिल्यास, त्याचा थेट परिणाम आपल्या शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांवर, विशेषतः मूत्रपिंडावर (Kidneys) होतो. मधुमेहामुळे मूत्रपिंडाचे कार्य करणाऱ्या नाजूक पेशींवर ताण येतो आणि 'क्रॉनिक किडनी डिसीज'चा (CKD) धोका वाढू शकतो. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनो सावधान ! मूत्रपिंड (Kidneys) निरोगी ठेवण्यासाठी आजच्या या ब्लॉगमध्ये दिलेल्या 'या' सोप्या सवयी बघा अंगीकारता येतात कां.
सविस्तर	जर तुम्हाला मधुमेह असेल,तर घाबरून जाण्याची गरज नाही;परंतु योग्य वेळी योग्य ती काळजी घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. MSN वरील एका विशेष लेखात सांगितल्याप्रमाणे, काही अतिशय सोप्या सवयींचा अवलंब करून,तुम्ही तुमच्या किडन्या आयुष्यभर निरोगी आणि तंदुरुस्त ठेवू शकता. चला तर मग,जाणून घेऊया या सोप्या पण महत्त्वाच्या सवयींबद्दल: 1.रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवा (Manage Blood Sugar): किडन्यांचे संरक्षण करण्याचा सर्वात पहिला आणि महत्त्वाचा नियम म्हणजे,रक्तातील साखरेची पातळी स्थिर ठेवणे. वारंवार साखरेची पातळी वाढल्यास (Blood Sugar Spikes) किडन्यांमधील फिल्टरिंग युनिट्स खराब होऊ शकतात.यासाठी आहारात फायबरयुक्त अन्न,प्रथिने आणि हेल्दी फॅट्सचा समतोल साधा आणि रिफाइंड साखरेचे सेवन टाळा. 2.भरपूर पाणी प्या (Stay Well Hydrated): पाणी हे आपल्या शरीरातील विषारी घटक आणि टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकण्यासाठी (Flushing out toxins) नैसर्गिक औषधाचे काम करते. योग्य प्रमाणात पाणी प्यायल्याने किडन्यांवर अतिरीक्त ताण येत नाही आणि मूत्रपिंडाचे कार्य सुरळीत चालते. तुमच्या शरीराच्या गरजेनुसार आणि हवामानानुसार दिवसभरात पुरेसे पाणी पिण्याची सवय ठेवा. 3.आहारातील मिठाचे (Sodium) प्रमाण कमी करा: जास्त मीठ खाल्ल्याने रक्तदाब (Blood Pressure) वाढू शकतो,ज्याचा थेट संबंध किडनीच्या आरोग्याशी असतो.जास्त sodium मुळे किडन्यांना अधिक मेहनत करावी लागते. यासाठी पॅकबंद आणि जंक फूड टाळा, जेवणात वरून मीठाचा वापर करणे टाळा आणि चव वाढवण्यासाठी मसाल्यांचा व नैसर्गिक घटकांचा वापर करा. 4.प्रथिनांचे योग्य आणि मोजके सेवन (Mindful Protein Intake): प्रथिने आपल्या शरीरासाठी आवश्यक असतात,परंतु अतिप्रमाणात प्रथिनांचे सेवन केल्यास किडन्यांवर ताण येऊ शकतो.जेव्हा शरीरात प्रथिने पचतात,तेव्हा निर्माण होणारा कचरा किडन्यांना फिल्टर करावा लागतो. यासाठी मसूर डाळ, कडधान्ये, अंडी किंवा लीन मीट यांसारख्या चांगल्या स्रोतांचे सेवन मर्यादित आणि योग्य प्रमाणात करा. 5.प्रक्रिया केलेले अन्न (Processed Foods) टाळा: आजकाल बाजारात मिळणाऱ्या पॅकबंद,प्रोसेस्ड आणि जंक फूडमध्ये भरपूर प्रमाणात मीठ, प्रिझर्व्हेटिव्ह्ज आणि लपलेली साखर असते.हे पदार्थ केवळ मधुमेहच वाढवत नाहीत,तर मूत्रपिंडाच्या आरोग्यासाठीही अतिशय घातक ठरू शकतात.त्याऐवजी ताजी फळे,हिरव्या पालेभाज्या,आणि संपूर्ण धान्य (Whole Grains) यांचा आहारात समावेश करा. 6.नियमित व्यायाम आणि सक्रिय राहा (Exercise Regularly): दररोज किमान 30 मिनिटे हलका व्यायाम, चालणे (Brisk Walking), योगा किंवा सायकलिंग केल्याने रक्ताभिसरण सुधारते. नियमित व्यायामामुळे रक्तातील साखर आणि रक्तदाब दोन्ही नियंत्रणात राहण्यास मोठी मदत होते, ज्यामुळे किडन्यांवरील ताण आपोआप कमी होतो. 7.स्वतःहून वेदनाशामक औषधे (Painkillers) घेणे टाळा: डोकेदुखी किंवा शरीराच्या वेदनांसाठी कोणतीही वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय वारंवार पेनकिलर (उदा. NSAIDs) घेणे किडन्यांसाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकते. अशा सवयींमुळे मूत्रपिंड हळूहळू निकामी होऊ शकतात. कोणतेही औषध घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या. 8.नियमित वैद्यकीय तपासणी (Regular Screenings): "प्रिव्हेन्शन इज बेटर दॅन क्युअर" (अधिप्रतिकार हा उपचारापेक्षा उत्तम आहे). मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी नियमितपणे आपली शुगर, ब्लड प्रेशर आणि किडनी फंक्शन टेस्ट (Blood & Urine Tests) करणे गरजेचे आहे. यामुळे कोणताही आजार प्राथमिक टप्प्यातच ओळखता येतो आणि वेळेवर उपचार करणे शक्य होते.
समारोप	तुमच्या किडन्या तुमच्यासाठी दिवस-रात्र न थकता मूकपणे काम करत असतात. आता वेळ आली आहे, त्यांना साथ देण्याची! आपल्या जीवनशैलीत हे छोटे-छोटे बदल करून तुम्ही केवळ तुमचा मधुमेहच नव्हे, तर तुमच्या किडन्यांचे आरोग्यही उत्तम राखू शकता. आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा.

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.