Skip to main content

मधुमेह आणि आवळा, एक सुपरफूड

  ब्लॉग नं. 2026/08 2 दिनांक: 23 मार्च , 2026. मित्रांनो मधुमेह आणि आवळा: रक्तातील साखर नियंत्रित करणारे एक नैसर्गिक ' सुपरफूड ' आजच्या धावपळीच्या युगात ' मधुमेह ' (Diabetes) हा जीवनशैलीशी संबंधित,एक अत्यंत वेगाने पसरणारा आजार बनला आहे.चुकीच्या खाण्याच्या सवयी , मानसिक ताण , लठ्ठपणा आणि व्यायामाचा अभाव,ही यामागची प्रमुख कारणे आहेत. मधुमेह केवळ रक्तातील साखरेवरच परिणाम करत नाही , तर तो हळूहळू डोळे , किडनी , हृदय आणि मज्जातंतूंवरही विपरीत परिणाम करू शकतो.चला सविस्तर जाणून घेऊ. सविस्तर:  अशा परिस्थितीत , औषधांसोबतच ' काय खावे आणि काय टाळावे ' हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अनेकदा मधुमेही रुग्ण फळे खाण्यास घाबरतात , परंतु निसर्गामध्ये असे एक ' सुपरफूड ' उपलब्ध आहे जे साखरेची पातळी नैसर्गिकरित्या नियंत्रित करण्यास मदत करते— ते म्हणजे ' आवळा ' . आवळा: पोषकतत्त्वांचा खजिना : आवळ्याला ' इंडियन गूसबेरी ' असेही म्हणतात.अनेकांना वाटते की आवळा आंबट असल्याने तो हानिकारक ठरेल , पण सत्य याच्या उलट आहे. आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन सी , फा...

मन आणि मेंदू यांचा संबंध

ब्लॉग नं:2025/177.

दिनांक: 27 जून, 2025.

मित्रांनो,

मानवी शरीर ही एक विस्मयकारक रचना आहे, जी भौतिक आणि अभौतिक घटकांना एकत्र गुंफून ठेवते. प्रत्येक घटकाला स्वतःचे महत्त्वाचे कार्य आणि जबाबदाऱ्या आहेत.त्यात मेंदू आणि मन यांचा सहभाग आपले संपूर्ण जीवन व्यापून टाकतो.हे दोघे वेगवेगळे असूनही एकमेकांशी खोलवर जोडलेले आहेत,आणि मानवी विचार, स्मृती, भावना आणि आरोग्यावर महत्त्वाचा परिणाम करतात.आजचा ब्लॉग या विषयावर आहे.

सविस्तर:

मेंदू हा शरीराचा एक महत्वाचा अवयव आहे. मेंदू हा एक भौतिक अवयव आहे, जो कवटीमध्ये सुरक्षितपणे ठेवलेला असतो.अब्जावधी न्यूरॉन्सच्या नेटवर्कद्वारे मेंदू हालचाली,भावना,आणि संज्ञानात्मक कार्ये,जसे की शिकणे आणि स्मृती,यासह इतर गोष्टींचे नियंत्रण करतो.मेंदू हा प्रामुख्याने तीन भागात विभागला आहे.

मेंदूचे मुख्य भाग:

सेरेब्रम:  हा भाग विचार प्रक्रिया, स्मृती, भाषा यावर नियंत्रण ठेवतो.

सेरेबेलम: हा भाग हालचालींचे समन्वय साधतो.

ब्रेनस्टेम: हा भाग हृदयाचे ठोके आणि श्वसन यांसारखी स्वायत्त कार्ये नियंत्रित करतो.

मेंदू एकूण शारीरिक आणि मानसिक प्रक्रियांचे मूळ केंद्र आहे, ज्यामुळे आपले शरीर कार्यक्षमतेने काम करते.

मन: अमूर्त शक्तीचे केंद्र:

मन हे मेंदूसारखे ठोस अवयव नाही;ते अमूर्त आहे आणि मानसिक क्रियाकलापांशी निगडीत आहे. यात विचार,भावना,आकलन,आणि स्मृती यांचा समावेश होतो.मनाचे तीन स्तर आहेत,

मनाचे तीन स्तर:

1. जाणीवपूर्वक मन: सध्याच्या विचारांवर काम करणारे.

2. अवचेतन मन: स्मृती आणि सवयींचे केंद्र.

3. अचेतन मन: मानवी वर्तनावर खोलवर प्रभाव टाकणारे.

मन मानवी जीवनाचा गाभा आहे,जे आपल्या निर्णयक्षमतेसाठी,तर्कासाठी,आणि आजूबाजूच्या परिस्थितीचे आकलन करण्यासाठी जबाबदार असते.

मन-मेंदूचे नाते: परस्पर पूरकता:

मेंदू आणि मन यांचा परस्परांशी घनिष्ठ संबंध आहे.मेंदू मानसिक प्रक्रियेसाठी भौतिक आधार देतो,तर मन त्या प्रक्रियांना व्यक्त करते.उदाहरणार्थ,मेंदूतील दुखापती मानसिक कार्यांवर परिणाम करू शकतात,तर मनाचा मूड शरीराच्या कार्यक्षमतेवर प्रभाव टाकतो.हे नाते शरीर आणि मन यामध्ये समतोल ठेवते,ज्यामुळे आपले जीवन समृद्ध आणि सुदृढ राहते.

मेंदूचे कार्य:

मेंदू शारीरिक कार्ये नियंत्रित करून विचारांना प्रक्रिया करण्यासाठी भौतिक व्यासपीठ तयार करतो.मनाचे कार्य काय? तर मन भावनिक प्रतिक्रियांद्वारे मेंदूच्या माहितीवर प्रक्रिया करते आणि आपल्या वर्तनाला दिशा देते.

समारोप:

मानवी शरीररचना समजून घेताना मेंदू आणि मनाचे महत्त्व अधोरेखित होते.जरी दोन्ही वेगळे असले तरी, त्यांचा परस्परांशी असलेला संबंध आपल्या जीवनाचा गाभा आहे.मेंदू आणि मनाच्या या परस्परसंवादाचा सखोल अभ्यास केल्यास आपण आपल्या आरोग्यासाठी शारीरिक आणि मानसिक समतोल राखू शकतो. त्यामुळे ही जोडी जीवनाचा खरा गाभा ठरते.

आजचा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

प्रसाद नातु, पुणे.



Comments

  1. छान माहिती दिली आहे

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

वजन कमी करण्यासाठी काय चांगले-गव्हाची पोळी की ज्वारीची भाकरी

Blog No. 2024/ 1 23 .   Date: 16 th ,June 2024 मित्रांनो,             मराठीत पोळी किंवा इतर प्रदेशात,विशेषतः हिन्दी बेल्टमध्ये ज्याला रोटी म्हणतात. ती पोळी किंवा रोटी आपल्या जेवणातील एक प्रमुख पदार्थ आहे.दक्षिण भारतात हा प्रकार तेवढा प्रचलित नाही.पण रोजच्या जेवणातील हा प्रमुख पदार्थ असल्याने ज्यांना वजन कमी करायचे आहे,त्यांना निश्चितपणे पोळी किंवा रोटी किती खावी आणि खावी तर कुठल्या पिठाची खावी, हा प्रश्न पडतो.अलीकडेच आहारतज्ञ रुचिता बत्रा यांनी आपल्या ईन्स्टाग्रामवर वजन कमी करण्यासाठी कुठले पीठ वापरावे याविषयी मार्गदर्शन केले आहे.त्याच विषयी आजच्या ब्लॉगमध्ये चर्चा करू. सविस्तर:             मराठीत पोळी , किंवा हिन्दीत रोटी , अशी अनेक भारतीय जेवणांमध्ये एक मुख्य पदार्थ असलेली पोळी, बनविण्यासाठी वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या प्रकारचे पीठ वापरले जाते.राजस्थानमध्ये , बाजरे की रोटी (मोती बाजरी) सामान्य आहे , तर पंजाबसारख्या प्रदेशात मैदा आणि इतर पिठापासून बनवलेले न...

आम्हा न कळे ज्ञान, न कळे पुराण वेदांचे वचन

Blog No. 2023/98          Date: 21st , April 2023 .   मित्रांनो ,                आज अक्षय्यतृतीया आहे. अक्षय्य तृतीया   साडेतीन मुहूर्तापैकी एक शुभमुहूर्त समजला जातो . साडेतीन मुहूर्त असे दिवस असतात की   ज्या दिवशी कुठलेही कार्य करावयाचे असेल तर मुहूर्त पहायची गरज नाही. असे म्हणतात की ह्या तिथीला केलेले दान क्षयाला जात नाही म्हणजेच ते अविनाशी असते, या दिवशी देव आणि पितर यांना उद्देशून जे कर्म केले जाते ते अक्षय होते.हा दिवस पितरांचे ऋण फेडण्याचा आहे असेही म्हणतात.तर आजच्या दिवसाला एक अनन्य साधारण असे महत्व आहे.   प्रास्ताविक                माझा ह्या सऱ्यावर विश्वास नाही असे नाही पण त्या निमित्ताने जो ढोंगीपणा चालतो त्याचा मला मनापासून राग येतो.ज्याच्या स्वतःच्या मनातल्या वासना मरेपर्यंत संपत नाही असा वासनांवर विजय कसा मिळवायचा हे सांगू  लागतो. तेव्हा हसू येतं.जन्मभर पाप करीत फिरणारे चारोधाम यात...

रात्री झोपण्यापूर्वी वेलची खाण्याचे 6 अद्भुत फायदे

ब्लॉग नं: 2025/2 22 . दिनांक: 10 ऑगस्ट , 2025. मित्रांनो, : 🌿 रात्री झोपण्यापूर्वी वेलदोडा किंवा वेलची खाण्याचे 6 अद्भुत फायदे: भारतीय स्वयंपाकघरात वेलदोडा किंवा वेलची (इलायची) ही एक सुगंधी आणि मौल्यवान मसाला म्हणून प्रसिद्ध आहे. अनेक वेळा आपण ती फक्त चहा , मिष्टान्न किंवा बिर्याणीमध्ये चव वाढवण्यासाठी वापरतो. मात्र , वेलचीची खरी ताकद तिच्या आरोग्यदायी गुणधर्मांमध्ये दडलेली आहे. विशेषतः जर ती रात्री झोपण्यापूर्वी खाल्ली तर.प्राचीन आयुर्वेदात वेलचीला एक शक्तिशाली , त्रिदोषनाशक आणि आरामदायक औषध मानले गेले आहे. फक्त एक शेंग चावून खाल्ल्याने शरीर आणि मन दोघांवरही सकारात्मक परिणाम होतो. चला तर मग पाहूया , रोज रात्री झोपण्यापूर्वी वेलची खाण्याचे 6 प्रमुख फायदे: 🥇 1 . पचन सुधारते आणि गॅसचा त्रास कमी करते: झोपण्यापूर्वी वेलदोडा किंवा वेलची खाल्ल्याने,पाचक एंजाइमचे स्राव वाढतात , जे झोपेत असतानाही अन्न पचवण्यास मदत करतात.अ‍ॅसिडिटी , पोटफुगी किंवा गॅसचा त्रास असल्यास,वेलदोडा चावल्याने लगेचच आराम मिळतो.तिचे अँटीस्पास्मोडिक गुणधर्म पोटाचे स्नायू शांत करतात,आणि वायू कमी करतात.नियमित व...