हिपॅटायटीस किंवा कावीळ म्हणजे काय?

ब्लॉग नं. 2024/288

दिनांक:- 29 नोव्हेंबर, 2024.

मित्रांनो,

            भारतात सर्वसाधारणपणे आढळणारा एक रोग प्रकार म्हणजे हिपॅटायटीस किंवा कावीळ. हा विषाणूमुळे होणारा आजार आहे. साधारणतः लिव्हर किंवा यकृताला होणारा आजार आहे.आणि मुख्य म्हणजे यावर ओव्हर द काऊंटर मिळणारी अशी कुठलीही औषधे नाहीत.आज आपण या आजाराबद्दल जाणून घेणार आहोत.         

सविस्तर

आपण आजच्या या ब्लॉगमध्ये भारतातील हिपॅटायटीस आजार,त्याचे सर्वात सामान्य प्रकार, कारणे, दीर्घकालीन परिणाम आणि यकृत निरोगी ठेवण्यासाठी टिपा पहाणार आहोत.

व्हायरल हिपॅटायटीस:

व्हायरल हिपॅटायटीस म्हणजे विषाणूजन्य संसर्गामुळे यकृताला झालेली जळजळ किंवा इजा. हा शरीराचा एक व्यापक किंवा पद्धतशीर संसर्ग आहे जो मुख्यतः यकृतावर परिणाम करतो. हिपॅटायटीस ए, बी, सी आणि ई हे विषाणू यकृताला सर्वात जास्त नुकसान करतात.

हिपॅटायटीस बी आणि सी हे प्रामुख्याने शारीरिक द्रव, दूषित सुया, रक्त संक्रमण, असुरक्षित लैंगिक संबंध आणि कधीकधी बाळाच्या जन्मादरम्यान आईकडून मुलामध्ये सामायिक केले जातात. हिपॅटायटीस ए आणि कान प्रामुख्याने दूषित पाणी आणि अन्नाने पसरतात.

भारतातील हिपॅटायटीसचा सर्वात सामान्य प्रकार

डॉ. सुभाषीष मुझुमदार, संचालक आणि युनिट हेड - गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी, हेपॅटोलॉजी आणि एंडोस्कोपी, मॅक्स हॉस्पिटल, वैशाली यांच्या मते, हिपॅटायटीस ई हा भारतातील हिपॅटायटीसचा सर्वात जास्त प्रचलित प्रकार असून हिपॅटायटीस ए दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. हे प्रकार बहुतेक अपर्याप्त स्वच्छता आणि स्वच्छतेशी संबंधित आहेत जसे की दूषित अन्न आणि पाणी ग्रहण केल्यामुळे होऊ शकतात.   

दुसरीकडे, हिपॅटायटीस बी आणि सी प्रकरणांमध्ये वारंवारतेत वाढ झाली आहे. हिपॅटायटीस बी आणि सी गंभीर दीर्घकालीन आरोग्य परिणामांसह जुनाट संक्रमण निर्माण करू शकतात, तर हिपॅटायटीस ए आणि ई अनेकदा तीव्र संक्रमणास कारणीभूत ठरतात जे कोणत्याही चिरस्थायी परिणामांशिवाय निघून जातात.

शरीरावर आणि एकूणच आरोग्यावर हिपॅटायटीसचे दीर्घकालीन परिणाम:

हिपॅटायटीस ए आणि ई चे ज्यांना संक्रमण होते असे रुग्ण पूर्णपणे बरे होतात आणि त्यांचे दीर्घकालीन परिणाम होत नाहीत. जे लोक या विषाणूंपासून बरे होतात ते आयुष्यभर त्यांच्यापासून रोगप्रतिकारक असतात, ज्यामुळे त्यांना पुन्हा आजारी पडण्यापासून रोखले जाते, असे डॉ. मुझुमदार सांगतात.

व्हायरल हेपेटायटीसचे व्यवस्थापन कसे करावे:

व्हायरल हिपॅटायटीसच्या व्यवस्थापनामध्ये वैद्यकीय उपचार, जीवनशैलीतील बदल आणि आश्वासक काळजी यांचा समावेश होतो, असे डॉ. मुझुमदार सुचवतात.

त्यांनी काही प्रमुख व्यवस्थापन टिपा इथे दिल्या आहेत.

वैद्यकीय काळजी:

क्रॉनिक हिपॅटायटीस बी आणि सी च्या व्यवस्थापनासाठी अँटीव्हायरल औषधांचा वापर आवश्यक आहे. ही औषधे गुंतागुंत होण्याचा धोका कमी करण्यास, रोगाचा मार्ग कमी करण्यास आणि विषाणूजन्य भार कमी करण्यास मदत करतात. यकृताच्या कार्याचे आणि रोगाच्या कोर्सचे मूल्यांकन करण्यासाठी वैद्यकीय व्यावसायिकांकडून नियमित निरीक्षण आवश्यक आहे.

निरोगी आहार:

फळे, भाज्या,पचण्यास हलके मांस आणि संपूर्ण धान्य असलेला संतुलित आहार यकृताच्या आरोग्यास पूरक ठरतो. अल्कोहोलचे सेवन कमी करणे आणि कमी प्रक्रिया केलेले आणि जास्त चरबीयुक्त पदार्थांचे सेवन यकृताचे अतिरिक्त नुकसान थांबविण्यात मदत करू शकते.

हायड्रेशन:

यातून बरे होण्यासाठी आणि सामान्य कार्यासाठी पुरेसे हायड्रेशन राखणे महत्वाचे आहे, विशेषतः हिपॅटायटीस ए आणि ई असलेल्या लोकांसाठी हे महत्वाचे आहे.  

विश्रांती आणि तणाव व्यवस्थापन:

पुरेशी झोप घेणे आणि व्यायाम, योगासने किंवा ध्यानाने ताण कमी करणे यकृताचे आरोग्य आणि सामान्य कल्याण सुधारू शकते.

विषारी पदार्थांना प्रतिबंधित करणे:

हिपॅटायटीस असलेल्या लोकांनी त्यांच्या यकृतावर ताण आणणारी रसायने आणि औषधे यासारख्या पर्यावरणीय प्रदूषकांचा संपर्क कमी केला पाहिजे.

लसीकरण:  

हिपॅटायटीस ए आणि बी लसीकरण उपलब्ध आहे. लसीकरणाची खात्री करून, यकृत रोगाचा प्रसार एकंदरीत कमी केला जाऊ शकतो आणि विशिष्ट प्रकारचे हिपॅटायटीस प्रतिबंधित केले जाऊ शकते.

समारोप:

            हिपॅटायटीस ए, बी, सी,डी आणि ई यापैकी हिपॅटायटीस ए, बी साठी लस उपलब्ध आहे. हिपॅटायटीस डी साठी लस उपलब्ध नसली तरी हिपॅटायटीस बी साठी लस घेतल्यास त्याचा फायदा हिपॅटायटीस डी मध्ये होऊ शकतो. आजकाल लहान मुलांना हिपॅटायटीसची लस लहानपणी उपलब्ध करून देत असल्याने हिपॅटायटीस बऱ्या पैकी नियंत्रणात आला आहे. हा जीवघेणा आजार नसला तरी आजारा दरम्यान कुपथ्य आणि मेहनतीचे काम अधिक केल्यास तो गंभीर स्वरूप धरण करू शकतो.म्हणून काळजी घेणे आवश्यक.      

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु,