3 व्हिटॅमिन्सपासून सावध रहा

 ब्लॉग नं. 2026/227.  

दिनांक: 15 ऑगस्ट, 2026. 

मित्रांनो,

मधुमेहाचे (Diabetes) व्यवस्थापन करताना रुग्ण अनेकदा,विविध व्हिटॅमिन्स (Vitamins) आणि सप्लिमेंट्सचा (Supplements) सहारा घेतात.शरीरातील पोषक तत्वांची कमतरता भरून काढणे योग्य असले, तरी काही व्हिटॅमिन्सचे अतिरिक्त किंवा विनासल्ला केलेले सेवन रक्तातील साखरेवर विपरीत परिणाम करू शकते. 'ओन्ली माय हेल्थ' (Onlymyhealth) मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार, तज्ज्ञांनी मधुमेहाच्या रुग्णांना अशा 3 व्हिटॅमिन्सपासून सावध राहण्याचा किंवा त्यांचे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय सेवन न करण्याचा इशारा दिला आहे.सविस्तर जाणून घेऊया आजच्या ब्लॉगमध्ये.   

सविस्तर:

1.व्हिटॅमिन बी 3 (नायसिन / Niacin):

व्हिटॅमिन बी 3 किंवा नायसिन प्रामुख्याने कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासाठी ओळखले जाते. परंतु, मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी याचे अतिसेवन घातक ठरू शकते:

• रक्तातील साखरेत वाढ: नायसिनच्या उच्च डोसमुळे शरीरातील इन्सुलिन प्रतिकार (Insulin Resistance) वाढू शकतो.
• ग्लुकोज नियंत्रणात अडथळा: यामुळे यकृतातून (Liver) ग्लुकोज सोडण्याचे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढू शकते (Hyperglycemia).

2.व्हिटॅमिन सी (Vitamin C - उच्च डोसमध्ये):

व्हिटॅमिन सी हे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी आणि अँटीऑक्सिडंट म्हणून उत्तम मानले जाते. मात्र, मधुमेहाच्या रुग्णांनी याचे सेवन करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे:

• ग्लुकोज मॉनिटरिंगवर परिणाम: व्हिटॅमिन सी चे जास्त डोस (Supplements) काही विशिष्ट ब्लड ग्लुकोज मीटर्स (Glucometers) किंवा सतत साखर तपासणाऱ्या उपकरणांच्या (CGM) अचूकतेवर परिणाम करू शकतात. यामुळे साखरेचे प्रमाण प्रत्यक्षात नसतानाही चुकीचे (खूप जास्त किंवा कमी) दिसू शकते.
• किडनीवर ताण: मधुमेहामुळे आधीच किडनीवर ताण असतो; अशा वेळी व्हिटॅमिन सी चे अतिसेवन किडनी स्टोनचा धोका वाढवू शकते.

3.व्हिटॅमिन ई (Vitamin E - उच्च डोसमध्ये):

व्हिटॅमिन ई हे त्वचेसाठी आणि पेशींच्या संरक्षणासाठी फायदेशीर मानले जात असले, तरी मधुमेहाच्या रुग्णांमध्ये त्याचे सप्लिमेंट्स काळजीपूर्वक वापरले पाहिजेत:

• रक्त पातळ होण्याचा धोका: मधुमेहाचे रुग्ण अनेकदा हृदयाच्या आरोग्यासाठी आधीच रक्त पातळ करणारी औषधे घेत असतात. व्हिटॅमिन ई चा उच्च डोस या औषधांसोबत प्रतिक्रिया देऊन रक्तस्त्रावाचा (Bleeding) धोका वाढवू शकतो.
• हृदयाशी संबंधित धोके: काही अभ्यासांनुसार, व्हिटॅमिन ई चे अतिसेवन हृदयविकाराचा धोका कमी करण्याऐवजी वाढवू शकते.

काय काळजी घ्यावी?

• नैसर्गिक आहाराला प्राधान्य द्या: व्हिटॅमिन्सच्या सप्लिमेंट्स किंवा गोळ्यांऐवजी नैसर्गिक अन्नपदार्थांतून (फळे, पालेभाज्या) व्हिटॅमिन्स मिळवण्याचा प्रयत्न करा.
• डोस स्वतः ठरवू नका: वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय कोणतेही मल्टीव्हिटॅमिन किंवा सप्लिमेंट सुरू करू नका.
• नियमित तपासणी: कोणतीही नवीन सप्लिमेंट सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांशी चर्चा करा आणि रक्तातील साखरेची पातळी नियमित तपासा.

समारोप:

मित्रांनो, मधुमेहाचे व्यवस्थापन करताना केवळ रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवणे पुरेसे नाही,तर आपण घेत असलेल्या प्रत्येक औषधाचा, व्हिटॅमिनचा आणि सप्लिमेंटचा शरीरावर होणारा परिणाम समजून घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. “नैसर्गिक आहे म्हणजे नेहमीच सुरक्षित” आणि “व्हिटॅमिन आहे म्हणजे जितके जास्त तितके चांगले” हे दोन्ही गैरसमज टाळायला हवेत.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.