हृदयाच्या आरोग्यासाठी सर्वोत्तम खाद्यतेल कोणते?

 ब्लॉग नं. 2026/151.

दिनांक: 31 मे, 2026. 

मित्रांनो,

हृदयाच्या आरोग्यासाठी सर्वोत्तम खाद्यतेल कोणते? आजच्या ब्लॉगमध्ये जाणून घ्या प्रसिद्ध हृदयरोगतज्ज्ञांचे मत.आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत,हृदयविकाराच्या समस्या वेगाने वाढत आहेत.अशा वेळी आपण दररोज,स्वयंपाकात कोणते तेल वापरतो,या एका छोट्याशा निवडीचा आपल्या आरोग्यावर अत्यंत मोठा प्रभाव पडत असतो. क्लिनिकल संशोधन आणि अनेक वर्षांचा प्रदीर्घ अनुभव यांच्या आधारे, देशातील अग्रगण्य हृदयरोगतज्ज्ञ,आणि 'माधवबाग'चे संस्थापक डॉ. रोहित माधव साने सुचवतात की, मोनोअनसॅचुरेटेड आणि पॉलीअनसॅचुरेटेड फॅट्ससारख्या चांगल्या फॅट्सने, तसेच नैसर्गिक अँटीऑक्सिडंट्सने समृद्ध असलेली तेलं,कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास, शरीरातील दाह (Inflammation) कमी करण्यास आणि हृदयरोगापासून संरक्षण करण्यास मदत करू शकतात.

सविस्तर:

हृदय मजबूत आणि निरोगी ठेवण्यासाठी,विज्ञान आणि परंपरा या दोन्हीचा आधार असलेली, स्वयंपाकाची तेलं निवडणे अत्यंत आवश्यक आहे.चला तर मग,हृदयाच्या आरोग्यासाठी विविध लोकप्रिय खाद्यतेलांचे, 0 ते 10 च्या स्केलवर (जिथे 10 सर्वोत्तम आहे) केलेले सखोल विश्लेषण आणि रेटिंग सविस्तर जाणून घेऊया.

विविध खाद्यतेलांचे विश्लेषण आणि रेटिंग:

1. ऑलिव्ह ऑइल (रेटिंग: 10/10):

डॉ. रोहित साने यांच्या मते,एक्स्ट्रा व्हर्जिन ऑलिव्ह ऑइल,हे आपण वापरू शकणारे,सर्वात आरोग्यदायी तेल मानले जातं. हे हृदयाचे रक्षण करणाऱ्या,मोनोअनसॅचुरेटेड फॅट्स आणि 'पॉलीफेनॉल' नावाच्या, शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्सने परिपूर्ण आहे.हे रक्तवाहिन्या निरोगी ठेवण्यास, रक्तातील वाईट कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी करण्यास आणि चांगल्या कोलेस्ट्रॉलला (HDL) वाढवण्यास मदत करते.येल स्कूल ऑफ मेडिसिनच्या संशोधनानुसार, जे लोक आहारात दररोज ½ चमच्यापेक्षा जास्त ऑलिव्ह ऑइल वापरतात, त्यांच्यामध्ये हृदयविकाराचा धोका 19% कमी असतो.

2. शुद्ध साजूक तूप (रेटिंग: 10/10)

पारंपरिक तुपामध्ये सॅचुरेटेड फॅट (संतृप्त चरबी) जास्त असले,तरी अलीकडील अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, माफक प्रमाणात सेवन केल्यास,ते हृदयाचे आरोग्य बिघडवत नाही.पबमेड सेंट्रलच्या (PubMed Central) संशोधनात सिद्ध झाले आहे की,मर्यादित प्रमाणात तूप खाल्ल्यास,शरीरातील एचडीएल कोलेस्ट्रॉल वाढते आणि त्यातील दाह-विरोधी गुणांमुळे,हृदय सुरक्षित राहते.मात्र,याचे अतिसेवन केल्यास,एलडीएल कोलेस्ट्रॉल वाढून,धोका निर्माण होऊ शकतो.

3. नारळाचे तेल (खोबरेल तेल) (रेटिंग: 8/10 )

नारळाचे तेल,हृदयरोगतज्ज्ञांमध्ये नेहमीच वादग्रस्त राहिले आहे.यामुळे चांगले कोलेस्ट्रॉल वाढत असले,तरी यातील उच्च सॅचुरेटेड फॅटमुळे,एलडीएलमध्येही लक्षणीय वाढ होते.मेयो क्लिनिकच्या (Mayo Clinic) मते, हे तेल स्वयंपाकाचे मुख्य तेल म्हणून वापरण्याऐवजी,अत्यंत कमी किंवा क्वचितच वापरावे.

4. कनोला तेल (रेटिंग: 7/10)

या तेलामध्ये कमी सॅचुरेटेड फॅट आणि अल्फा-लिनोलेनिक ॲसिड (ALA - ओमेगा-३) चे प्रमाण उत्तम असते.नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थ (NIH) नुसार, कनोला तेलामुळे एकूण कोलेस्ट्रॉल आणि एलडीएल पातळी लक्षणीयरीत्या कमी होते,ज्यामुळे लिपिड प्रोफाइल सुधारते. हे तळणे आणि बेकिंगसाठी योग्य असून, याची चव अतिशय सौम्य असते.

5. सोयाबीन तेल (रेटिंग: 6/10):

सोयाबीन तेलात ओमेगा-3,ओमेगा-6 आणि फायटोस्टेरॉल्सचे आरोग्यदायी मिश्रण असते.एफडीए (FDA) देखील संतृप्त चरबीऐवजी,हे तेल वापरल्यास हृदयविकाराचा धोका कमी होतो,या दाव्याचे समर्थन करते. परंतु, यातील अतिरिक्त ओमेगा-6 मुळे शरीरात दाह वाढू शकतो, म्हणून याचा वापर मर्यादित असावा.

6. मोहरीचे तेल (रेटिंग: 5/10):

पिढ्यानपिढ्या भारतीय स्वयंपाकघरांचा भाग असलेले हे तेल,मोनोअनसॅचुरेटेड आणि पॉलीअनसॅचुरेटेड फॅट्सचे उत्तम संतुलन प्रदान करते. डॉ. साने यांच्या मते, जे लोक नियमितपणे मोहरीचे तेल वापरतात,त्यांना सूर्यफूल तेलाच्या तुलनेत हृदयविकाराचा धोका कमी असतो.हे तेल उच्च तापमानातही स्थिर राहत असल्याने,रोजच्या स्वयंपाकासाठी आणि तळण्यासाठी उत्तम मानले जाते.

7. सूर्यफूल तेल (रेटिंग: 3/10)

हृदयाच्या आरोग्यासाठी सर्वच सूर्यफूल तेल सारखे नसते. पारंपरिक सूर्यफूल तेल जास्त गरम केल्यास, शरीरात दाह निर्माण करू शकते. वेबएमडी (WebMD) नुसार,जर तुम्ही हे तेल वापरत असाल तर,नेहमी 'उच्च ओलिक' (High Oleic) प्रकार निवडावा,जो मोनोअनसॅचुरेटेड फॅट्सने समृद्ध आणि हृदयासाठी फायदेशीर असतो.सामान्य सूर्यफूल तेल जास्त तापमानाच्या स्वयंपाकासाठी टाळावे.

8. पाम तेल (रेटिंग: 0/10)

पाम तेलामध्ये सॅचुरेटेड फॅटचे प्रमाण अत्यंत जास्त असते,त्यामुळे हृदयरोगतज्ज्ञ नियमित सेवनासाठी, याचा अजिबात सल्ला देत नाहीत.जरी यात व्हिटॅमिन ए आणि ई चे काही प्रमाण असले,तरी डॉ. साने यांच्या मते,या तेलामुळे एलडीएल कोलेस्ट्रॉल तीव्रतेने वाढते.पॅकेज्ड आणि औद्योगिक खाद्यपदार्थांमध्ये,याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होत असल्याने,ग्राहकांनी जागरूक राहणे गरजेचे आहे.

समारोप:

हृदयाचे आरोग्य राखण्यासाठी,योग्य खाद्यतेलाची निवड करणे ही एक महत्त्वाची पायरी आहे.ऑलिव्ह तेल, तूप आणि कॅनोला तेल यांसारखे योग्य पर्याय,हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यास बळकट करतात.डॉ. रोहित साने यांच्या सल्ल्यानुसार, तेलाचा वापर नेहमी संयमित असावा. विचारपूर्वक केलेला हा बदल हृदयरोगाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करू शकतो.

तुम्ही सध्या स्वयंपाकात कोणते तेल वापरता? कमेंट करून नक्की सांगा. आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.