Skip to main content

उन्हाळ्यात संधिवाताचा त्रास कां वाढतो?

  ब्लॉग नं. 2026/122. दिनांक:- 2 मे , 2026.   मित्रांनो , उन्हाळ्याचा तडाखा वाढला की आपल्याला फक्त घामाचा आणि थकव्याचा त्रास होतो असं नाही , तर ज्यांना संधिवात ( Rheumatoid Arthritis - RA) आहे , त्यांच्यासाठी हा ऋतू आव्हानात्मक ठरू शकतो. बऱ्याचदा आपल्याला वाटतं की , सांधेदुखी फक्त हिवाळ्यात किंवा पावसाळ्यात वाढते. पण कडक उन्हामुळे सुद्धा सांध्यांमध्ये सूज , वेदना आणि कडकपणा ( Stiffness) जाणवू शकतो.या विषयावर अधिक माहिती देणारा हा खास ब्लॉग: सविस्तरः उन्हाळा आणि संधिवात: सांधेदुखी वाढण्याची कारणे आणि उपाय ☀️🌡️ उन्हाळ्यात सांधेदुखी वाढण्यामागे काही वैज्ञानिक कारणे आहेत.जेव्हा तापमान वाढते , तेव्हा हवेतील आर्द्रता ( Humidity) आणि वातावरणीय दाब ( Barometric pressure) बदलतो.याचा थेट परिणाम सांध्यांमधील ऊतींवर ( Tissues) होतो , ज्यामुळे सूज आणि वेदना वाढतात. 1.  उन्हाळ्यात त्रास वाढण्याची प्रमुख कारणे: डिहायड्रेशन (पाण्याचं प्रमाण कमी होणे) : सांध्यांमध्ये असलेल्या ' सायनोव्हियल फ्लुइड ' (Synovial Fluid) साठी,पाणी अत्यंत आवश्यक असते.शरीरात पाणी कमी झाले की,सांध...
1 comment

मधुमेह आहे म्हणून केळी खाणे बंद केलंय?

 ब्लॉग नं.2026/120.

दिनांक:- 30 एप्रिल,2026. 

मित्रांनो,

मधुमेह आहे म्हणून केळी खाणे बंद केलंय? डॉक्टरांचा हा सल्ला एकदा नक्की वाचा!

अनेकदा मधुमेह (Diabetes) झाला की,रुग्ण सर्वात आधी गोड फळं आणि विशेषतः केळी खाणं बंद करतात.केळी खाल्ल्याने रक्तातील साखर वाढते, हा समज सर्वत्र पसरलेला आहे.पण,खरंच मधुमेहींनी केळी पूर्णपणे टाळली पाहिजेत का? नुकतंच अंतःस्राव तज्ज्ञ (Endocrinologist) आणि मधुमेह तज्ज्ञांनी,या विषयावर अत्यंत महत्त्वाची माहिती दिली आहे.चला तर मग जाणून घेऊया, मधुमेहामध्ये केळी खाण्याचे नेमके नियम काय आहेत.

सविस्तर:

1. केळी पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही:

तज्ज्ञांच्या मते,फळांमधील नैसर्गिक साखर,ही प्रक्रिया केलेल्या साखरेपेक्षा (Processed Sugar) वेगळी असते. केळी पूर्णपणे बंद करण्याऐवजी,त्याचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे जास्त महत्त्वाचं आहे.संपूर्ण फळ खाल्ल्याने,शरीराला आवश्यक फायबर मिळतं,जे रक्तातील साखर स्थिर ठेवण्यास मदत करतं.

2. फळांचा 'ग्लायसेमिक इंडेक्स' (GI) आणि प्रमाणाचे महत्त्व:

मधुमेहींनी फळं निवडताना,त्याचा ग्लायसेमिक इंडेक्स लक्षात घेणे गरजेचे आहे.

·        कमी GI असलेली फळे: सफरचंद, बेरी, संत्री आणि ॲव्होकॅडो (ही फळे जास्त फायदेशीर ठरतात).

·        जास्त GI असलेली फळे: केळी आणि आंबा (ही फळे खाऊ शकता, पण माफक प्रमाणात).

फळांच्या प्रमाणाचं गणित:

डॉक्टरांच्या मते,दिवसातून दोन वेळा फळं खाणं सुरक्षित आहे. एका वेळी साधारण 80 ग्रॅम फळ खावे. खालील तक्ता तुम्हाला भाग (Portion) समजून घेण्यास मदत करेल:

फळाचा आकार

एका भागाचे प्रमाण

उदाहरणे

लहान

2 किंवा अधिक तुकडे

2 किवी, 3 जर्दाळू, 7 स्ट्रॉबेरी, 14 चेरी

मध्यम

1 नग/तुकडा

1 सफरचंद, 1 लहान केळं, 1 संत्र

मोठे

अर्धे फळ किंवा फोड

अर्धे ग्रेपफ्रूट, पपईची 1 मोठी फोड, आंब्याच्या 2 लहान फोडी

3. फळांचा रस (Juice) की संपूर्ण फळ?

मधुमेहींनी नेहमी संपूर्ण फळ खाण्याला प्राधान्य द्यावे.

·        कारण: फळाचा रस काढल्याने त्यातील फायबर कमी होतं.फायबरशिवाय साखर शरीरात वेगाने शोषली जाते, ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी अचानक वाढू शकते (Spike).

·        फायबरचा फायदा: फायबर साखरेचे शोषण मंदावते, ज्यामुळे इन्सुलिनचा समतोल राखला जातो.

4. रासायनिक पिकवलेली केळी: एक मोठा धोका

आजकाल बाजारात कॅल्शियम कार्बाइड वापरून,पिकवलेली केळी मोठ्या प्रमाणात मिळतात. ही केळी मधुमेहींसाठीच नाही,तर सर्वांसाठीच घातक आहेत.

धोके: पोटदुखी, चक्कर येणे,डोकेदुखी आणि श्वास घेण्यास त्रास होणे.

कसे ओळखाल?

नैसर्गिक केळी: देठ किंवा मानेचा भाग काळा पडलेला असतो.

रासायनिक केळी: केळं पूर्ण पिवळं दिसतं, पण त्याची टोके हिरवी असतात.

5. तज्ज्ञांचा विशेष सल्ला:

·        प्रक्रिया केलेले पदार्थ, शीतपेये आणि अतिरिक्त साखरेचे पदार्थ हे फळांपेक्षा जास्त हानिकारक आहेत.

·        फळ नेहमी त्याच्या नैसर्गिक स्वरूपात आणि शक्य असल्यास सालीसह (सफरचंद, पेरू इ.) खा.

·        स्मूदी किंवा फळांचे रस पिणे टाळा.

समारोप:

केळी हे पोषक तत्वांनी समृद्ध फळ आहे.जर तुम्ही त्याचे प्रमाण (Portion Control) पाळले आणि ती नैसर्गिकरित्या पिकलेली असतील, तर मधुमेह असूनही तुम्ही त्याचा आनंद घेऊ शकता.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

  

प्रसाद नातु.

होलीस्टिक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.  

Labels:

Comments

  1. मिलिंद निमदेवApril 30, 2026 at 6:21 AM

    छान माहिती दिली
    केळ्याविषयी गैरसमज दूर झाले
    मिलिंद निमदेव

    ReplyDelete
  2. RamanApril 30, 2026 at 6:53 AM

    छान माहिती

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

वजन कमी करण्यासाठी काय चांगले-गव्हाची पोळी की ज्वारीची भाकरी

Blog No. 2024/ 1 23 .   Date: 16 th ,June 2024 मित्रांनो,             मराठीत पोळी किंवा इतर प्रदेशात,विशेषतः हिन्दी बेल्टमध्ये ज्याला रोटी म्हणतात. ती पोळी किंवा रोटी आपल्या जेवणातील एक प्रमुख पदार्थ आहे.दक्षिण भारतात हा प्रकार तेवढा प्रचलित नाही.पण रोजच्या जेवणातील हा प्रमुख पदार्थ असल्याने ज्यांना वजन कमी करायचे आहे,त्यांना निश्चितपणे पोळी किंवा रोटी किती खावी आणि खावी तर कुठल्या पिठाची खावी, हा प्रश्न पडतो.अलीकडेच आहारतज्ञ रुचिता बत्रा यांनी आपल्या ईन्स्टाग्रामवर वजन कमी करण्यासाठी कुठले पीठ वापरावे याविषयी मार्गदर्शन केले आहे.त्याच विषयी आजच्या ब्लॉगमध्ये चर्चा करू. सविस्तर:             मराठीत पोळी , किंवा हिन्दीत रोटी , अशी अनेक भारतीय जेवणांमध्ये एक मुख्य पदार्थ असलेली पोळी, बनविण्यासाठी वेगवेगळ्या ठिकाणी वेगवेगळ्या प्रकारचे पीठ वापरले जाते.राजस्थानमध्ये , बाजरे की रोटी (मोती बाजरी) सामान्य आहे , तर पंजाबसारख्या प्रदेशात मैदा आणि इतर पिठापासून बनवलेले न...
11 comments
Read more

आम्हा न कळे ज्ञान, न कळे पुराण वेदांचे वचन

Blog No. 2023/98          Date: 21st , April 2023 .   मित्रांनो ,                आज अक्षय्यतृतीया आहे. अक्षय्य तृतीया   साडेतीन मुहूर्तापैकी एक शुभमुहूर्त समजला जातो . साडेतीन मुहूर्त असे दिवस असतात की   ज्या दिवशी कुठलेही कार्य करावयाचे असेल तर मुहूर्त पहायची गरज नाही. असे म्हणतात की ह्या तिथीला केलेले दान क्षयाला जात नाही म्हणजेच ते अविनाशी असते, या दिवशी देव आणि पितर यांना उद्देशून जे कर्म केले जाते ते अक्षय होते.हा दिवस पितरांचे ऋण फेडण्याचा आहे असेही म्हणतात.तर आजच्या दिवसाला एक अनन्य साधारण असे महत्व आहे.   प्रास्ताविक                माझा ह्या सऱ्यावर विश्वास नाही असे नाही पण त्या निमित्ताने जो ढोंगीपणा चालतो त्याचा मला मनापासून राग येतो.ज्याच्या स्वतःच्या मनातल्या वासना मरेपर्यंत संपत नाही असा वासनांवर विजय कसा मिळवायचा हे सांगू  लागतो. तेव्हा हसू येतं.जन्मभर पाप करीत फिरणारे चारोधाम यात...
6 comments
Read more

रात्री झोपण्यापूर्वी वेलची खाण्याचे 6 अद्भुत फायदे

ब्लॉग नं: 2025/2 22 . दिनांक: 10 ऑगस्ट , 2025. मित्रांनो, : 🌿 रात्री झोपण्यापूर्वी वेलदोडा किंवा वेलची खाण्याचे 6 अद्भुत फायदे: भारतीय स्वयंपाकघरात वेलदोडा किंवा वेलची (इलायची) ही एक सुगंधी आणि मौल्यवान मसाला म्हणून प्रसिद्ध आहे. अनेक वेळा आपण ती फक्त चहा , मिष्टान्न किंवा बिर्याणीमध्ये चव वाढवण्यासाठी वापरतो. मात्र , वेलचीची खरी ताकद तिच्या आरोग्यदायी गुणधर्मांमध्ये दडलेली आहे. विशेषतः जर ती रात्री झोपण्यापूर्वी खाल्ली तर.प्राचीन आयुर्वेदात वेलचीला एक शक्तिशाली , त्रिदोषनाशक आणि आरामदायक औषध मानले गेले आहे. फक्त एक शेंग चावून खाल्ल्याने शरीर आणि मन दोघांवरही सकारात्मक परिणाम होतो. चला तर मग पाहूया , रोज रात्री झोपण्यापूर्वी वेलची खाण्याचे 6 प्रमुख फायदे: 🥇 1 . पचन सुधारते आणि गॅसचा त्रास कमी करते: झोपण्यापूर्वी वेलदोडा किंवा वेलची खाल्ल्याने,पाचक एंजाइमचे स्राव वाढतात , जे झोपेत असतानाही अन्न पचवण्यास मदत करतात.अ‍ॅसिडिटी , पोटफुगी किंवा गॅसचा त्रास असल्यास,वेलदोडा चावल्याने लगेचच आराम मिळतो.तिचे अँटीस्पास्मोडिक गुणधर्म पोटाचे स्नायू शांत करतात,आणि वायू कमी करतात.नियमित व...
1 comment
Read more