बाळाच्या आहारात मीठ आणि साखर: कधी द्यावी, कधी टाळावी?

ब्लॉग नं. 2026/108

दिनांक: 18, एप्रिल 2026.

मित्रांनो,

🍼 बाळाच्या आहारात मीठ आणि साखर: कधी द्यावी, कधी टाळावी?

तुमच्या घरांत कुणी 1 वर्ष किंवा 2 वर्षाचे, मुलाचे/मुलीचे, स्वतःचे,नवजात बाळ असेल, तर आजचा ब्लॉग अवश्य वाचा.नवजात बाळाच्या आहाराबाबत पालकांमध्ये अनेक प्रश्न असतात.त्यातील सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे, “बाळाला मीठ आणि साखर कधी द्यावी?”  पोषणतज्ज्ञ आणि बालरोगतज्ज्ञ यांचे एकमत असे आहे की,

1. वर्षापर्यंत बाळाला मीठ देऊ नये,

2. वर्षांपर्यंत बाळाला साखर (विशेषतः अतिरिक्त साखर) देऊ नये.

या मागील वैज्ञानिक कारणे आणि योग्य मार्गदर्शन,आपण आजच्या ब्लॉगमध्ये समजून घेऊया.

सविस्तर:

1. वर्षापर्यंत मीठ का टाळावे?

1. बाळाची किडनी (मूत्रपिंड) अजून विकसित होत असतं, लहान बाळाची किडनी पूर्ण विकसित नसते. त्यामुळे जास्त मीठ (सोडियम) शरीरावर ताण आणू शकते.

2. नैसर्गिक अन्नातून पुरेसे सोडियम मिळते, आईचं दूध, फॉर्म्युला दूध, डाळ, भात, भाज्या यामध्ये नैसर्गिकरित्या सोडियम असते. त्यामुळे वेगळे मीठ घालण्याची गरज नसते.

3. भविष्यातील आजारांचा धोका कमी होतो, लहानपणी जास्त मीठ दिल्यास पुढील आयुष्यात:उच्च रक्तदाब, हृदयरोग, किडनीचे आजार यांचा धोका वाढू शकतो.

⚠️ काय टाळावे?

पॅकेज्ड सूप, सॉस, चिप्स, पापड, लोणची, प्रोसेस्ड चीज, खारट बिस्किटे

✔️ उदाहरण:

घरात खिचडी बनवताना बाळासाठी वेगळा भाग काढून घ्या आणि त्यात मीठ घालू नका.

2 वर्षांपर्यंत साखर का टाळावी?

1. पोषणमूल्य कमी होते,बाळाची पोटाची क्षमता लहान असते. जर साखर दिली तर ती पोषणयुक्त अन्नाची जागा घेते.

2. गोड खाण्याची सवय लागते, लहानपणी गोड चव दिल्यास पुढे आयुष्यभर गोड पदार्थांची आवड वाढते.

3. भविष्यातील आरोग्य धोके, लठ्ठपणा (Obesity), मधुमेह,  हृदयरोग

⚠️ काय टाळावे?

चॉकलेट, केक, बिस्किटे, फ्लेवर्ड दूध, पॅकेज्ड ज्यूस, साखरयुक्त सीरिअल्स आणि  “हेल्थ ड्रिंक्स”

✔️ उदाहरण:

14 महिन्यांच्या बाळासाठी: बिस्किटांऐवजी दही + केळी, सफरचंद किसून द्या

✅ मग बाळाला काय द्यावे?

✔️ सुरक्षित पर्याय:

आईचे दूध / फॉर्म्युला, डाळ, भात, खिचडी, भाज्या, फळे (नैसर्गिक गोड)

✔️ नैसर्गिक साखर आणि मीठ:

फळांमधील साखर चालते. अन्नातील नैसर्गिक सोडियम चालते

1 वर्षानंतर:

- थोड्या प्रमाणात मीठ चालते, पण खारट प्रोसेस्ड पदार्थ टाळावेत.

2 वर्षानंतर:

- कधीतरी गोड पदार्थ चालतात, पण सवय लागू देऊ नये

📌 समारोपः

बाळाच्या आयुष्यातील पहिले 2 वर्षे अत्यंत महत्त्वाची असतात.या काळात योग्य आहार दिल्यास बाळाचे आरोग्य, सवयी आणि भविष्य घडते. लक्षात ठेवा: मीठ – 1 वर्षापर्यंत नाही आणि  साखर – 2 वर्षांपर्यंत नाही. ही छोटी सवय तुमच्या बाळाला आयुष्यभर निरोगी ठेवू शकते.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

  

प्रसाद नातु.

होलीस्टिक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.