पाणी हे जिवन पण जास्त पिणे धोकादायक

ब्लॉग नं: 2025/272.

दिनांक: 27 सप्टेंबर, 2025. 

जागरूकता ही निरोगी मूत्रपिंडांची गुरुकिल्ली

नुकताच जागतिक मूत्रपिंड दिन साजरा करण्यात आला. त्या निमित्ताने एक संदेश देण्यात आला. पाणी हे जीवनाचे अधिष्ठान आहे. पण एक गोष्ट आपण वारंवार विसरतो,जीवन देणारी हीच गोष्ट,कधी कधी समस्या देखील निर्माण करू शकते.जसे निर्जलीकरणामुळे शरीर त्रासते, तसेच जास्त पाणी पिणेही आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते.शरीराची नैसर्गिक गाळणी म्हणून कार्य करणाऱ्या, आपल्या मूत्रपिंडांवर त्याचा थेट परिणाम होतो.म्हणूनच एक प्रश्न महत्त्वाचा ठरतो.नेमके किती पाणी योग्य आहे आणि जास्त पाणी केव्हा धोकादायक ठरते? आजच्या ब्लॉगमधे हे आपण जाणून घेणार आहोत.

सविस्तर:

मूत्रपिंडांचे खरे काम: केवळ गाळणे नाही, संतुलन राखणे:

आपण सहसा मूत्रपिंडांचे काम "फिल्टर" म्हणून समजतो.पण प्रत्यक्षात ते शरीरातील पाणी, क्षार आणि खनिजांचे संतुलन राखणारे नियामक आहेत.जर एखाद्याने अति पाणी प्यायले तर, रक्तातील सोडियमची पातळी कमी होते.या स्थितीला हायपोनेट्रेमिया म्हणतात.कमी झालेल्या सोडियममुळे शरीरातील द्रव संतुलन बिघडते आणि मूत्रपिंडांवर अनावश्यक ताण येतो.हा ताण तातडीने जाणवत नसला तरी दीर्घकाळात त्याचा परिणाम गंभीर होऊ शकतो.

सुरक्षित प्रमाण: किती पाणी पुरेसे आहे?

"दररोज 8 ग्लास पाणी प्या" हा सल्ला सर्वांसाठी योग्यच असेल असे नाही.वय,हवामान, शरीराचा प्रकार,शारीरिक हालचाल आणि आरोग्याच्या स्थितीनुसार पाण्याची गरज बदलते.जसे की,

1.निरोगी प्रौढ व्यक्तीची मूत्रपिंडे प्रति तास: ०.8 ते 1 लिटर पाणी प्रक्रिया करू शकतात. संशोधनानुसार, दररोज 2.5 ते 3.5 लिटर द्रवपदार्थ (पाणी, फळे, अन्न) बहुतेक प्रौढांसाठी पुरेसे ठरतात.सर्वात विश्वासार्ह मार्ग म्हणजे,शरीराच्या तहानेच्या संकेतांकडे लक्ष देणे,कारण तेच खरी गरज सांगतात.जास्त पाणी धोकादायक कधी ठरते?जास्त पाणी पिण्यामुळे केवळ वारंवार लघवी लागते असे नाही, तर त्याचे गंभीर परिणामही होऊ शकतात: जसे की;

1.मेंदूला सूज येणे

2.मळमळ, गोंधळ, थकवा

3.झटके येणे

4.खेळाडूंना इलेक्ट्रोलाइट्सची भरपाई न करता,जास्त पाणी प्यायल्यास "वॉटर इंटॉक्सिकेशन" होऊ शकते.

5.मूत्रपिंड किंवा हृदयाच्या समस्या असलेल्या लोकांसाठी तर ओव्हरहायड्रेशन अजून धोकादायक ठरते

योग्य हायड्रेशन: प्रमाणापेक्षा गुणवत्ता महत्त्वाची

हायड्रेशन म्हणजे फक्त लिटरभर पाणी पिणे नाही.

तर,पाण्यासोबतच,    

1.फळे व भाज्या (काकडी, खरबूज, संत्री) यांमधून मिळणारे पाणी अधिक उपयुक्त असते.

2.नारळपाणी, ताक, हर्बल टी यांसारखे पेय इलेक्ट्रोलाइट्ससह शरीराला पोषण देतात.

3.एकदम भरपूर पाणी पिण्यापेक्षा दिवसभर थोडे-थोडे पाणी पिणे अधिक फायदेशीर आहे.

वैयक्तिक अनुभव: संतुलनच खरी गुरुकिल्ली:

काही लोक "वॉटर डिटॉक्स चॅलेंज" करतात. पण त्यापैकी अनेकांना ताजेतवाने होण्याऐवजी थकवा,फुगलेपणा आणि डोके हलके होण्याचा अनुभव येतो.यावरून हे स्पष्ट होते की हायड्रेशन ही स्पर्धा नाही, तर संतुलनाची कला आहे.

समारोप:

मूत्रपिंडे दररोज आपले मौन राखून काम करत असतात आणि आपल्याला संतुलनाची आठवण करून देतात. म्हणूनच:

1.तहान लागण्याच्या संकेतांकडे लक्ष द्या

2.प्रमाणित पण संतुलित पाणी प्या, आणि शंका असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या

आजचा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

 

✍🏻 लेखक: प्रसाद नातु 

(आरोग्य व जीवनशैली विषयक लेखक)

📝 अस्वीकरण: हा लेख सामान्य माहिती आणि जागरूकतेसाठी आहे. जर आपल्याला मूत्रपिंडाचा आजार, हृदयविकार किंवा इतर वैद्यकीय समस्या असतील तर वैयक्तिक सल्ल्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.