साखर खरंच वाईट आहे का? तिचे सेवन दररोज किती प्रमाणात करावे.

Blog No. 2024/ 077.   

Date: 21^st, April 2024. 

मित्रांनो, 

            कुणाला मधुमेह झाला की सर्वात आधी सांगितले जाते की,आजपासून साखर खाणे बंद करा.मधुमेह होण्यासाठी साखरेला पूर्णतः जबाबदार धरले जाते. साखर खरंच वाईट आहे का? किंवा साखर जर वाईट असेल तर तिचे सेवन दररोज किती प्रमाणात करावे.(अर्थातच मधुमेही नसलेल्यांनी) या विषयावर नुकतेच एक आर्टिकल माझ्या वाचण्यात आले,ते मी आजच्या ब्लॉगमध्ये शेअर करत आहे.     

सविस्तर:   

साखर, तिच्या अनेक रूपांमध्ये, आरोग्य आणि पोषण (न्यूट्रिशन) जगतामध्ये व्यापक चर्चेचा विषय आहे.साखरेचा वाढत्या वजनापासून ते एकूणच आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामापर्यंत,साखरेच्या वापराबाबत वादविवाद आणि चर्चा सतत होत असते.पण साखर खरंच तितकी वाईट आहे कां? जितकी ती अनेकदा दाखवली जाते? आणि आपण दररोज किती प्रमाणात सेवन केले पाहिजे? आपल्या आहारातील साखरेच्या वापरामागील सत्य उघड करण्यासाठी येथे सर्व तथ्ये आणि मिथकं आपण तपासणार आहोत.

साखर वजन वाढण्यास जबाबदार आहे का?

जुना प्रश्न: साखरेमुळे तुमचे वजन वाढते का? साखरेमध्ये असे कुठलेही जादुई गुणधर्म नसतात की, ज्यामुळे थेट चरबीमध्ये वाढ होते,परंतु ती अप्रत्यक्षपणे वजन वाढण्यास कारणीभूत ठरते.मधुमेह आणि चयापचय सिंड्रोम Metabolic Syndrome वर करण्यात आलेल्या एका अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, कॅलरीजच्या वाढीशी साखरेच्या वापरातील वाढ सरळ संबंधित आहे.विशेषतः प्रक्रिया केलेल्या खाद्यपदार्थांमध्ये साखर टाकल्यामुळे त्या पदार्थापासून मिळणाऱ्या केवळ कॅलरी वाढत नाही,तर हे पदार्थ,साखर जोडल्यामुळे अधिक रुचकर बनतात, ज्यामुळे त्यांचा जास्त प्रमाणात उपभोग घेतला जातो,ज्यात गोडपणा येण्यासाठी अधिक साखर वापरली जाते.

अमेरिकेत केलेल्या संशोधनात अनेक दशकांमध्ये,प्रामुख्याने पदार्थात मिळविलेल्या शर्करा आणि चरबीमुळे, कॅलरींच्या सेवनात लक्षणीय वाढ झाल्याचे दिसून आले.यावरून असे लक्षात येते की मूलतः साखर स्वतः लठ्ठपणा वाढण्यास कारणीभूत ठरत नसली तरी,प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांमध्ये तिची उपस्थिती जास्त कॅलरी वाढण्यास कारणीभूत ठरू शकते,ज्याचे पर्यावसन शेवटी वजन वाढण्यात होते.

साखरेमुळे कॅलरीजचे प्रमाण वाढते

जास्त साखरेच्या वापरामुळे कॅलरीमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ होते.त्यामुळे कॅलरीजचे प्रमाण वाढते.   जेव्हा साखर पदार्थांमध्ये मिसळली जाते तेव्हा,ती त्या पदार्थाची चव वाढवते,त्यांना अधिक रुचकर बनवते आणि परिणामी जास्त कॅलरीचा वापर केला जातो.तथापि,जर्नल न्यूट्रिएंट्समध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात असे दिसून आले आहे की जेव्हा फक्त साखर खाल्ली जाते तेव्हा,कॅलरीजचे प्रमाण लक्षणीय प्रमाणात वाढवत नाही.जॉन्स हॉपकिन्स विद्यापीठात केलेल्या अभ्यासात असे आढळून आले आहे की,शुद्ध कच्च्या साखरेचे सेवन करण्याऐवजी,इतर पदार्थांसोबत साखर खाण्यात आल्यास कॅलरी अधिक वाढतात,ज्यामुळे वजन वाढ होऊ शकते.

साखर स्वतःच, फॅटनिंग नाही

लोकप्रिय समजुतीच्या विरुद्ध, साखर स्वतःच मूळतः चरबीयुक्त नाही.उच्च साखरेचा आहार घेत असतानाही व्यक्ती वजन कमी करू शकतात,जर त्यांनी कॅलरीची मात्रा कायम ठेवली.उदाहरणार्थ, एका अभ्यासातील सहभागींना उच्च-साखर आहार दिला गेला होता,परंतु तरीही कॅलरी प्रतिबंधामुळे सहा आठवड्यांच्या कालावधीत वजन कमी करण्यात यश आले.याव्यतिरिक्त, साखरेचे प्रमाण जास्त असूनही, द्रव साखरेचे स्त्रोत वजन कमी करण्यास कारणीभूत ठरू शकतात.

निष्कर्ष

जरी साखर स्वतः फॅटनिंग नसली तरी,ती कमी प्रमाणात सेवन करणे महत्वाचे आहे. सरकारी मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार,अन्न आणि शीतपेयांमध्ये जोडल्या जाणाऱ्या शुगरच्या कॅलरीजचे दैनिक सेवन,5% पेक्षा जास्त नसावे. याचा अर्थ असा आहे की लोकांनी दररोज 30 ग्रॅमपेक्षा जास्त खुली साखर किंवा सुमारे 7 चमचे पेक्षा जास्त सेवन करू नये.तरी वजन वाढण्यासाठी केवळ साखरच जबाबदार आहे असे त्यांचे मत आहे आणि शरीराचे वजन निर्धारित करण्यासाठी एकूण कॅलरी संतुलनाचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे.

समारोप:

            वरील पॅराग्राफमध्ये दिलेले कमाल साखरेचे सेवन हे मधुमेह नसलेल्यांसाठीचे आहे.मधुमेह नसलेल्या  लोकांनी देखिल साखरेपासून दूर रहाणे चांगले.तसेच ज्यांना लठ्ठपणाचा आजार आहे.त्यांनी साखरेचे पदार्थ खाणे टाळले पाहिजे.कारण वरील चर्चेचा सारांश असा आहे की,साखर जेव्हा पदार्थामध्ये मिसळली जाते,तेव्हा पदार्थास गोडपणा येण्यासाठी ती आपल्या दैनंदिन सेवनाच्या मात्रेपेक्षा अधिक मिसळली जाते.ज्यामुळे कॅलरीजचे प्रमाण वाढून ते लठ्ठपणा वाढीस कारणीभूत ठरत असते.आणि लठ्ठपणामुळे देखिल पुढे जाऊन मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब हे आजार जडू शकतात. शेवटी Prevention is better than cure हेच खरे.    

तुम्हाला आजचा ब्लॉग कसा वाटला ते कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुढचा ब्लॉग येईपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु, पुणे.