Prasad Natoo

ब्लॉग नं. 2026/236.   दिनांक: 24 ऑगस्ट, 2026.     व्यथांच्या कथा भाग 1 — शाळकरी मुलांच्या मनातलं कोण ऐकणार?   मित्रांनो ,  तुम्हाला आठवतंय, मिली चित्रपटातील एक गीत,जे लता  मंगेशकर यांनी गाईले होते आणि जया भादुरी, हो तेव्हा त्या जया भादुरीच होत्या.त्यांच्यावर चित्रित झाले होते.त्याचे बोल होते, “ मैंने कहा फूलों से.. . मैंने कहा फूलों से , " हँसो " तो वो खिलखिला के हँस दिए,और ये कहा , " जीवन है भाई , मेरे भाई , हँसने के लिए, हँसने के लिए.” गीतकार योगेश यांचं हे गीत. लहानपण हे खरंच हसण्याचं असतं.पण मी आज काल मुलांच्या,विशेषतः माझ्या नातवंडांच्या पिढीकडे बघतो आणि काही गोष्टी मनांत ते येतात,त्या शब्दबद्ध केल्या आहेत.             लहानांना व्यथा असतात?  आपण मोठ्यांच्या व्यथा समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो ; पण घरात , शाळेत आणि समाजात वावरणाऱ्या लहान मुलांच्या मनातही अनेक व्यथा दडलेल्या असतात , याचा आपण अनेकदा विसर पडतो.शाळेत जाणाऱ्या मुलाचं आयुष्य वरवर पाहता किती सुंदर वाटतं! स...

  ब्लॉग नं. 2026/ 235.   दिनांक: 233  ऑगस्ट, 2026.   मित्रांनो ,  डायबिटीज आणि फ्रोजन शोल्डर: जर तुम्हाला मधुमेह असेल,आणि काही दिवसांपासून खांदा उचलताना त्रास किंवा तीव्र वेदना होत असतील , तर याकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका.हा केवळ एक सामान्य स्नायूंचा ताण नसून ' डायबिटीज शोल्डर ' म्हणजेच वैद्यकीय भाषेत ' फ्रोजन शोल्डर ' (Frozen Shoulder) असू शकतो. ' जर्नल ऑफ डायबेटिस इन्व्हेस्टिगेशन ' नुसार , सामान्य लोकांमध्ये खांद्याच्या समस्यांचे प्रमाण 5% असते , तर मधुमेहाच्या रुग्णांमध्ये हेच प्रमाण 27.5% पर्यंत आढळते.या बद्दल आज सविस्तर जाणून घेऊ.   सविस्तर: ' डायबिटीज शोल्डर ' म्हणजे काय आणि ते का होते ? या स्थितीत खांद्याच्या सांध्याभोवतीचे ऊतक ( Connective Tissue) जाड आणि घट्ट होतात , ज्यामुळे हालचाल मंदावते आणि तीव्र वेदना होतात. रक्तातील साखरेचे उच्च प्रमाण: रक्तातील अतिरिक्त ग्लुकोजमुळे शरीरातील ' कोलेजेन ' ( एक महत्त्वाचे प्रथिन) ताठर बनते. कमी रक्तपुरवठा व सूज: दीर्घकालीन मधुमेह आणि सूज ( Inflammation) यामुळे सांध्यांना पुरेसा रक्तपु...

  ब्लॉग नं. 2026/ 234.   दिनांक: 22 ऑगस्ट, 2026. मित्रांनो ,  आजच्या ब्लॉगचा विषय आहे,   रोजच्या आयुष्यात AI चा वापर: सर्वसामान्यांचे काम आणि वेळ वाचवणारा डिजिटल साथीदार             अगदी परवाचीच गोष्ट आहे, मी बँकेच्या रिटायर्ड स्टाफच्या AGM साठी पुण्याला जात होतो.ऑटोरिक्शा मला सोयीची पडते, म्हणून ओला बूक केली. ऑटोचालक खूप बोलका होता. असं फारच कमी घडंत.बोलतांना आपल्या मुलाची गोष्ट सांगत होता. त्याच्या 4 थीत असलेल्या मुलाला शिक्षकांनी एक संस्कृत श्लोक शिकवला. मुलाने आईला सांगितला, आईला अर्थ सांगता आला नाही.त्याने बाबांना विचारला. ऑटोचालक म्हणाला, “तो श्लोक त्याला माहित होता,पण त्याने Google Gemini ला विचारलं आणि मुलाला अर्थ सांगितला.या ऑटोचालका विषयी एक ब्लॉग मी लिहिनच,पण सध्या एवढं उदाहरण यासाठी की, AI चा वापर आता अनिवार्य आहे.प्रत्येकाने हे शिकायचा प्रयत्न करायला हवा. ज्यांना आपल्या ऑफिसमध्ये करावा लागतो,ते करत आहेतच, पण सर्वसामान्यांनी AI शिकायला हवे.       AI कशासाठी श...

  ब्लॉग नं. 2026/ 233.   दिनांक: 21 ऑगस्ट, 2026.   मित्रांनो ,              नेहमी असा प्रश्न विचारला जातो की, Strength Training मुळे मधुमेहींचा HbA1c कमी होऊ शकतो का ? याचं उत्तर, होय. Type 2 Diabetes असलेल्या व्यक्तीमध्ये नियमित आणि योग्य पद्धतीने केलेल्या Strength Training मुळे HbA1c कमी होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र , “ स्नायूंची ताकद वाढली म्हणजे HbA1c नक्कीच कमी होईल” असे सरळ समीकरण मांडता येणार नाही. यामागे एक महत्त्वाची शारीरिक प्रक्रिया आहे.आपल्या शरीरातील skeletal muscles म्हणजेच , सांगाड्याशी जोडलेले स्नायू , हे रक्तातील glucose वापरण्याचे प्रमुख ठिकाण आहेत.त्यामुळे स्नायू अधिक सक्रिय आणि कार्यक्षम झाले की , शरीरातील glucose metabolism सुधारण्यास मदत होते. या विषयावर आपण आजच्या ब्लॉगमध्ये अधिक जाणून घेऊ. सविस्तर: Strength Training मुळे HbA1c का कमी होऊ शकतो ? Resistance किंवा Strength Training केल्यानंतर आणि नियमितपणे करत राहिल्यानंतर शरीरात काही सकारात्मक बदल होतात , जसे की, स्नायू रक्ताती...

  ब्लॉग नं. 2026/ 232.   दिनांक: 20 ऑगस्ट, 2026.   मित्रांनो , आजच्या काळात बदलती जीवनशैली आणि आहाराच्या सवयींमुळे , जगभरात मधुमेहाचे प्रमाण चिंताजनकरीत्या वाढत आहे. ' लॅन्सेट डायबेटिस अँड एंडोक्राइनोलॉजी ' (Lancet Diabetes & Endocrinology) मध्ये प्रकाशित झालेल्या ICMR-INDIAB च्या राष्ट्रीय अभ्यासानुसार ,15.3 % भारतीय प्रौढांना प्रीडायबेटिस ( Pre-diabetes) आहे.याचा सोप्या शब्दांत अर्थ असा की , देशातील तब्बल 13.6 कोटी लोक टाईप- 2 मधुमेहाच्या उंबरठ्यावर उभे आहेत ! अशा वेळी लाखो लोकांच्या मनात एकच प्रश्न असतो: " केवळ व्यायामाने प्रीडायबेटिस पूर्णपणे पूर्ववत ( Reverse) होऊ शकतो का ?" चला , या प्रश्नाचे उत्तर , त्यामागील विज्ञान आणि तज्ज्ञांचे मत सविस्तर समजून घेऊया , आजच्या ब्लॉगमध्ये.    सविस्तर: 1 .प्रीडायबेटिस ( Pre-diabetes) म्हणजे नक्की काय ? फोर्टिस नोएडाचे वरिष्ठ सल्लागार (एंडोक्राइनोलॉजी) डॉ. राकेश कुमार प्रसाद सांगतात ," प्रीडायबेटिस ही अशी स्थिती आहे , ज्यामध्ये रक्तातील साखरेची पातळी ( Fast Glucose) सामान्यपेक्षा जास्त ( 5.7 % ते 6.4 %) अ...

  ब्लॉग नं. 2026/ 231.   दिनांक: 19 ऑगस्ट, 2026.   मित्रांनो , झोपेत पाय हलवताय ? सावधान! असू शकते मधुमेहाची सुप्त लक्षणे जागतिक आरोग्य संघटनेच्या ( WHO) आकडेवारीनुसार , आज जगभरात सुमारे 83 कोटी लोक मधुमेहाच्या ( Diabetes) विळख्यात अडकले आहेत.सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे , अनेकदा या आजाराचे निदान वेळीच होत नाही आणि तो बराच काळ अप्रत्यक्षपणे शरीराला हानी पोहोचवत राहतो.अशा वेळी या आजाराची कमी माहिती असलेली लक्षणे वेळीच ओळखणे अत्यंत गरजेचे ठरते.ही लक्षणे नेमकी कोणती? जाणून घ्या, आजच्या  ब्लॉगमधून. सविस्तर: पर्ड्यू युनिव्हर्सिटीच्या ( Purdue University) ' कॉलेज ऑफ हेल्थ अँड ह्युमन सायन्सेस ' मधील ' स्कूल ऑफ नर्सिंग ' च्या सहयोगी प्राध्यापिका किंग्लान ' प्रिसिला ' डिंग आणि त्यांच्या टीमने नुकत्याच केलेल्या एका संशोधनातून अत्यंत महत्त्वाचा खुलासा झाला आहे. झोपेत पायांची हालचाल आणि मधुमेह: काय सांगतो शोध ? संशोधकांच्या मते , झोपेत वारंवार पायांची हालचाल होणे ( झोपेत पाय हिसके देणे किंवा लाथाडणे) हे टाईप 2 मधुमेहाचे एक महत्त्वाचे सुप्त लक्षण असू शकते. 72 %...