ब्लाॅग नं.2026/194. दिनांकः 13 जुलै, 2026. मित्रांनो , मला जेव्हा जेव्हा कुठे जेवायला जायचा किंवा परिवारसोडून इतरांच्या सोबत हॉटेलमधे जायचा किंवा हॉटेलातील पदार्थ खायचा प्रसंग येतो , तेव्हा तेव्हा मिरची खात जा , डायबेटिस दूर होईल किंवा आम्ही पहा , आम्ही तिखट खातो , आम्हाला नाही डायबेटिस असं मला सांगितलं जातं.अगदी इथे नाही एकाने अगदी उटीला (तामिळनाडू) देखिल सांगितलं , तेव्हापासून विचार करत होतो , याचा मागोवा घ्यावा आणि मग एक ब्लाॅग लिहावा म्हणून आज हा ब्लॉग लिहीला , याच विषयावर. सविस्तरः आपल्या भारतीय स्वयंपाकघरात,हिरवी मिरची नसलेला बेत शोधूनही सापडणार नाही.जेवणाला झणझणीत चव आणण्यासोबतच , हिरव्या मिरचीचे आरोग्यासाठी अनेक फायदे आहेत , यावर अनेकदा चर्चा होते. अलिकडच्या काळात सोशल मीडिया आणि घरगुती संभाषणांमध्ये,एक नवीन समज पसरत आहे, "हिरवी मिरची मधुमेह ( Diabetes) नियंत्रित करते , आणि जे लोक जास्त तिखट खातात , त्यांना मधुमेह होतच नाही." पण या दाव्यात किती तथ्य आहे ? विज्ञान आणि वैद्यकीय शास्त्र ( Medical Science) याबद्दल काय सांगते ? चला जाणून घेऊया. हिरवी मि...
ब्लॉग नं. 2026/193.
दिनांक: 12 जुलै, 2026.
मित्रांनो,
मधुमेह नियंत्रण: डॉक्टरांनी दिलेल्या 10 जीवनशैली टिप्स
आजच्या धकाधकीच्या आणि वेगवान जीवनशैलीमध्ये मधुमेह,(Diabetes) हा एक अत्यंत सामान्य पण तितकाच गंभीर आजार बनला आहे.रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे,हे केवळ औषधोपचारांवर किंवा लॅबच्या रिपोर्टवर अवलंबून नसते, तर ते आपल्या रोजच्या सवयींवरही तितकेच अवलंबून असते. 'टाइम्स ऑफ इंडिया' (Times of India) मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार,बेंगळुरू येथील अपोलो हॉस्पिटलचे प्रसिद्ध एंडोक्रिनोलॉजिस्ट (Endocrinologist) डॉ. वरुण सूर्यदेवरा यांनी मधुमेही रुग्णांसाठी,10 अत्यंत महत्त्वाच्या आणि सोप्या जीवनशैली टिप्स दिल्या आहेत.या टिप्सचे योग्य पालन केल्यास,रक्तातील साखरेवर नियंत्रण तर राहतेच, शिवाय हृदय, किडनी आणि नसांचे होणारे दीर्घकालीन नुकसानही टाळता येते.चला तर मग जाणून घेऊया डॉ. सूर्यदेवरा यांनी सुचवलेल्या या 10 महत्त्वपूर्ण टिप्स:
1. पुरेसे पाणी प्या (Adequate water intake):
शरीरात पाण्याची कमतरता म्हणजेच डिहायड्रेशन होऊ देऊ नका.भरपूर पाणी प्यायल्याने किडनीचे कार्य सुरळीत चालते.जेव्हा रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढते किंवा काही विशिष्ट औषधांमुळे,युरीन इन्फेक्शनचा (UTI) धोका असतो, अशा वेळी भरपूर पाणी पिणे शरीरातील अतिरिक्त साखर लघवीवाटे बाहेर टाकण्यास मदत करते.
2. मद्यपान आणि धूम्रपान पूर्णपणे टाळा (Avoid alcohol and smoking):
अल्कोहोल आणि सिगारेटचे सेवन,रक्तातील साखरेच्या पातळीमध्ये अचानक चढ-उतार निर्माण करते.मद्यपानामुळे अनेकदा आहारावरील नियंत्रण सुटते.जर तुम्हाला या सवयी सोडणे कठीण जात असेल,तर कोणताही संकोच न बाळगता वैद्यकीय मदत नक्की घ्या.
3. निरोगी वजन राखा (Maintain a healthy weight):
मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी वजन नियंत्रणात असणे अत्यंत आवश्यक आहे.तुमचा बॉडी मास इंडेक्स (BMI) 23 पेक्षा कमी असावा. तसेच पुरुषांची कंबर 90 सेमी पेक्षा कमी आणि महिलांची 80 सेमी पेक्षा कमी असावी.मधुमेहाच्या सुरुवातीच्या वर्षांत,जर तुम्ही 10 ते 20% वजन कमी केले, तर मधुमेह पूर्णपणे रिव्हर्स (Remission) होऊ शकतो.
4. नियमित व्यायाम करा (Regular exercise):
दैनंदिन जीवनात व्यायामाला प्राधान्य द्या.यामध्ये आठवड्यातून किमान 3 दिवस वजनांसह व्यायाम किंवा 'रेझिस्टन्स ट्रेनिंग' (Strength training) आणि दररोज 45 ते 60 मिनिटे वेगाने चालणे, पोहणे किंवा सायकल चालवणे यांसारखे 'अॅरोबिक' व्यायाम आवर्जून करा. यामुळे इन्सुलिनची संवेदनशीलता वाढते.
5. मिठाचे प्रमाण कमी करा (Reduce salt intake):
अनेक मधुमेही रुग्णांना हायपरटेंशन (उच्च रक्तदाब) चा त्रास असतो,ज्यामुळे हृदयविकाराचा धोका वाढतो. म्हणून जेवणातील मिठाचे प्रमाण दिवसाला 5 ग्रॅम (सुमारे एक छोटा चमचा) पेक्षा कमी ठेवा.
6. जेवणाची वेळ निश्चित ठेवा (Maintain regular meal timing):
दररोज एकाच निश्चित वेळी जेवण किंवा नाश्ता केल्यास,रक्तातील साखरेचे मोठे चढ-उतार रोखता येतात. विशेषतः जे रुग्ण इन्सुलिन किंवा साखरेची औषधे घेतात, त्यांनी जेवण वगळणे (Skipping meals) अत्यंत घातक ठरू शकते.
7. जेवणाचे प्रमाण (Portion size) नियंत्रित ठेवा:
तुम्ही काय खाता यासोबतच,किती प्रमाणात खाता हेही महत्त्वाचे आहे.खाद्यपदार्थांवरील लेबल्स वाचा आणि तुमच्या शरीराला आवश्यक असलेले सर्व मॅक्रो आणि मायक्रोन्युट्रिएंट्स मिळतील,असा संतुलित आहार घ्या.एकाच वेळी जास्त खाण्याऐवजी लहान भागांमध्ये खाणे फायदेशीर ठरते.
8. कर्बोदके (Carbohydrates) कमी करा आणि चांगल्या चरबीची निवड करा:
मैदा, पांढरा भात किंवा गोड पदार्थांसारखे साधे कार्बोहायड्रेट्स टाळा,कारण यामुळे साखर अचानक वाढते.त्याऐवजी संपूर्ण धान्य, फळे आणि कडधान्ये,यांसारखे भरपूर फायबर असलेले 'कॉम्प्लेक्स कार्ब्स' निवडा.आहारात ऑलिव्ह ऑइल, सुका मेवा आणि ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड समृद्ध पदार्थांचा समावेश करा.
9. शरीराचे जैविक घड्याळ पाळा (Follow your circadian rhythm):
रात्री उशिरापर्यंत जागी राहणे,अपुरी झोप किंवा अनियमित दिनचर्या,यामुळे शरीराचे अंतर्गत जैविक घड्याळ (Circadian Rhythm) बिघडते.याचा थेट परिणाम शरीराच्या चयापचय (Metabolism) प्रक्रियेवर होतो आणि साखरेची पातळी वाढते.
10. शांत झोप आणि तणाव व्यवस्थापन (Adequate sleep & stress management):
दररोज रात्री 6 ते 8 तासांची गाढ झोप घेणे आरोग्यासाठी उत्तम मानले जाते.मानसिक तणावामुळे शरीरात कॉर्टिसोल हार्मोन वाढतो,ज्यामुळे रक्तातील साखर वाढते. तणाव कमी करण्यासाठी दररोज योगासने, ध्यान (Meditation) किंवा दीर्घ श्वास घेण्याचे व्यायाम करा.
समारोप:
मधुमेहाचे व्यवस्थापन करणे कठीण नाही,फक्त त्यासाठी स्वतःवर ताबा आणि योग्य शिस्त असणे आवश्यक आहे.डॉ. सूर्यदेवरा यांच्या मते,दररोज उचललेले एक लहान सकारात्मक पाऊल भविष्यात मोठा आणि चांगला बदल घडवून आणू शकते.आजच या टिप्स आपल्या दिनचर्येत समाविष्ट करा आणि आनंदी, निरोगी आयुष्य जगा !
आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या.स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा.
प्रसाद नातु.
होलीस्टिक हेल्थकोच
(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)
📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.
अच्छे सुझाव🙏RR
ReplyDelete