ब्लॉग नं. 2025/30 6 . दिनांक: 3 1 ऑक्टोबर, 2025. मित्रांनो, 🌿   कारले — सहजसुंदर , सर्वत्र उपलब्ध होणारे अमृतफळ! 🌿 “ कडू कारले , तुपात तळले , साखरेत घोळले , तरीही कडू ते कडूच! ” ही ओळ आपण सगळ्यांनी ऐकलेली आहे. पण या कडवट चवीच्या मागे लपलेले आरोग्याचे गुपित फार थोड्यांना माहीत आहे. खरं सांगायचं झालं , तर कारल्याइतकी बहुगुणी भाजी दुसरी नाही! आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण याबद्दल अधिक जाणून घेणार आहोत. सविस्तर:    🌱   निसर्गदत्त आरोग्याचा खजिना : ग्रीष्म ऋतूमध्ये सहजपणे मिळणारे,कारले ही एक वेलवर्गीय भाजी आहे.भारतात ती सर्वत्र पिकते. तिचे आयुष्य बरंच दीर्घ असतं आणि काही वेळा ती वेल स्वतःच उगवते.संस्कृतमध्ये “कंदुरा” किंवा “करवल्ली” , हिंदीत “करेला” आणि इंग्रजीत “ Bitter Gourd” किंवा “ Karela Fruit” म्हणून ती ओळखली जाते.कुकरबिटेसी ( Cucurbitaceae) कुळातील ही वनस्पती हिरवट , पांढरसर , काळसर हिरव्या रंगात दिसते. पिकल्यावर आतून ती लालसर किंवा केशरी होते.आकाराने मोठी आणि लहान अशी दोन प्रकारची कारली,तर रंगानुसार हिरवी आणि पांढरी अशी दोन उपप्रकार सर्वत्र आढळतात....

ब्लॉग नं. 2025/305  दिनांक: 30 ऑक्टोबर, 2025.   मित्रांनो, 🌸 मानवी शरीर – निसर्गाची अद्भुत निर्मिती! 🌸 " मनुष्य देहा सारखे , यंत्र दुसरे नाही…" ही ओळ म्हणजे केवळ कविता नाही , तर सत्याचे दर्शन आहे. माणसाचे शरीर हे देवाने दिलेले सर्वात मौल्यवान वरदान आहे. विज्ञानाच्या प्रगतीनंतरसुद्धा असे परिपूर्ण यंत्र मानवाने तयार केलेले नाही. या अद्भुत देहात प्रत्येक अवयव आपले विशिष्ट कार्य करतो आणि त्यांचे एकत्रित समन्वय म्हणजेच जीवनाची गाणी.चला , या चमत्कारिक देहाची एक अद्भुत सफर करूया, आजच्या ब्लॉग मधून. सविस्तर:   🦴 1 ) हाडे – शरीराचे आधारस्तंभ: माणूस जन्माला येतो,तेव्हा त्याच्या शरीरात 266 हाडे असतात.वाढीच्या या प्रवासात काही हाडे एकत्र येऊन,शेवटी 206 राहतात. हीच हाडे आपल्या देहाला आकार , मजबुती आणि लवचिकता देतात. 🌬️ 2 ) फुफ्फुसे – जीवनाचा श्वास: आपल्या फुफ्फुसांचा रोजचा पराक्रम अविश्वसनीय आहे. 20 लाख लिटर हवा हे अविरतपणे फिल्टर करतात. श्वासोच्छवास म्हणजे केवळ शारीरिक क्रिया नाही , ती म्हणजे जीवनाची लय. 🩸 3 ) कोशिका आणि पेशी – नवजीवनाचे रहस्...

ब्लॉग नं. 2025/304 दिनांक: 29 ऑक्टोबर , 2025. मित्रांनो , रेस्टलेस लेग्ज सिंड्रोम: रात्री झोपेत पायांना होणारी बेचैनी रात्री झोपायला गेल्यावर , अनेकांना पायात विचित्र हालचालींची इच्छा होते . पाय हलवावेसे वाटतात , आतून झिणझिण्या येतात , टोचल्यासारखं वाटतं , किंवा काहीतरी सतत चुळबुळ करावीशी वाटते.ही अवस्था काही क्षणांसाठी नव्हे , तर रोजच्या रात्री त्रास देते.या विकाराला “रेस्टलेस लेग्ज सिंड्रोम” ( Restless Legs Syndrome - RLS) किंवा “विलिस-एकबॉम डिसऑर्डर” असे म्हणतात. आजचा ब्लॉग आहे या विषयावर.   🌙   रेस्टलेस लेग्ज सिंड्रोम म्हणजे काय ? रेस्टलेस लेग्ज सिंड्रोम हा स्नायू व मज्जासंस्थेशी संबंधित,एक न्यूरोलॉजिकल विकार आहे.या विकारात रुग्णाला,मुख्यतः पाय हलवण्याची अनावर इच्छा होते.विशेषतः रात्री झोपताना किंवा दीर्घकाळ बसल्यावर,ही अस्वस्थता जास्त वाढते.पाय हलवले की काही क्षण आराम मिळतो , पण पुन्हा काही वेळाने त्रास परत सुरू होतो. ⚡   मुख्य लक्षणे: 1. पायांमध्ये आतून झिणझिण्या , टोचल्यासारखे किंवा ओढल्यासारखे जाणवणे, 2. झोपताना किंवा शांत बसल्यावर बेचैनी वाढणे, ...

ब्लॉग नं. 2025/303. 28 ऑक्टोबर, 2025.   मित्रांनो, ऊर्जेच्या नव्या शक्यता शोधणारी वैज्ञानिक             बॉलीवूड मधल्या एखाद्या नटीचं नांव उच्चारलं की, सगळ्यांचे कान लगेच टवकारले जातील,एखाद्या चित्रपटात कोण कोण आहे म्हटलं तर, कुणीही लगेच नांव सांगायला पुढे येईल.पण ऊर्जेच्या नव्या शक्यता शोधणारी वैज्ञानिक आणि जगातील अव्वल दोन टक्के शास्त्रज्ञांमध्ये जिचे नाव सलग तिसऱ्या वर्षी समाविष्ट झाले आहे अशी भारतीय स्त्री कोण आहे,तर किती लोकांना माहित आहे.आज तिच्याच विषयी आपण माहिती घेणार आहोत. सविस्तर:             भारतीय विज्ञानविश्वात,अनेक प्रतिभावंत संशोधकांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटवला आहे. पण त्यात काही व्यक्तिमत्त्वे अशी आहेत , जी सातत्य , सखोलता आणि जागतिक दर्जाच्या कार्यामुळे इतरांपेक्षा वेगळी ठरतात. डॉ. संध्या शेणॉय त्याचे एक उत्तम उदाहरण आहे. श्रीनिवास विद्यापीठ , मंगळूर येथील अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान संस्थेतील,पदार्थ विज्ञान आणि अभियांत्रिकी विभागात,प्राध्यापक...

  ब्लॉग क्र. 2025/302. दिनांक: 27 ऑक्टोबर , 2025.   मित्रांनो, 🕖 लवकर रात्रीचे जेवण — निरोगी झोप आणि आरोग्याचे गुपि त आजच्या धावपळीच्या जगात रात्रीचे जेवण उशिरा होणे , ही एक सर्वसाधारण गोष्ट झा ली आहे.ऑफिसचे तास वाढले , ट्रॅफिक शी झगडणे झुंज असो किंवा मोबाईल-टीव्हीसमोर वेळ घालवण्याची सवय . त्यामुळे आपल्यापैकी बऱ्याच जणांचे रात्रीचे जेवण 9 वाजता , कधी 10 वाजताही होते. पण तुम्हाला माहीत आहे का ? रात्री लवकर जेवण हे केवळ पचनासाठीच नव्हे तर उत्तम झोप , वजन नियंत्रण आणि मानसिक आरोग्यासाठीही अत्यंत महत्त्वाचे आहे ? आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण याच विषयाचा सविस्तर विचार करू . “ लवकर रात्रीचे जेवण केल्याचे फायदे आणि त्याचा झोपेवर होणारा परिणाम.” सविस्तर: 🌇 लवकर जेवण म्हणजे नेमके किती वाजता ? विशेषज्ञांच्या मते , झोपेच्या किमान 2 ते 3 तास आधी रात्रीचे जेवण करणे हे आदर्श आहे. उदाहरणार्थ , जर तुम्ही रात्री 10 वाजता झोपता , तर तुमचे जेवण संध्याकाळी 7 ते 7.30 वाजेपर्यंत झाले पाहिजे. हे पचनसंस्थेला जेवण पचवण्यासाठी पुरेसा वेळ देते , आणि शरीर झोपेच्या वेळी विश्रांती घेण्यास सक्षम होते. ?...

  ब्लॉग नं. 2025/ 301. दिनांक: 26 ऑक्टोबर,2025. मित्रांनो, सकाळी रिकाम्या पोटी तुम्ही जे खाता , त्यावर तुमच्या संपूर्ण दिवसाचे आरोग्य निश्चित असते . तुम्हाला दिवसभर ऊर्जा वाटते की नाही,किंवा तुम्हाला ऊर्जा कमी पडते किंवा आतड्यांमध्ये जळजळ होते का हे देखील समाविष्ट आहे.म्हणूनच , सकाळी आतड्यांसाठी निरोगी , प्रथिनेयुक्त आणि फायबरयुक्त पदार्थ खाण्याचा सल्ला नेहमीच दिला जातो.आजच्या ब्लॉग मधून आपण याच विषयावर जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: फोर्टिस वसंत कुंज येथे 10 वर्षांहून अधिक अनुभव असलेले,गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट आणि हेपॅटोलॉजिस्ट डॉ.शुभम वात्स्य यांनी रिकाम्या पोटी खाण्यासाठी 3 सर्वात वाईट पदार्थ सांगितले.त्यांनी कोणत्याही परिस्थितीत ते टाळण्याचा सल्ला दिला कारण ते तुमच्या आतड्यांच्या आरोग्यासाठी समस्या निर्माण करू शकतात. रिकाम्या पोटी खाण्यासाठी 3 सर्वात वाईट पदार्थ: हे तीन पदार्थ सांगतांना , डॉ. वात्स्य यांनी इशारा दिला आहे की ,“ रिकाम्या पोटी हे तीन पदार्थ कधीही खाऊ नका , कारण यामुळे तुमच्या आतड्यांचे आरोग्य बिघडू शकते.” त्यांनी इशारा दिला , “ तुमचे सकाळचे जेवण दिवसभर तुमच्या आत...

  ब्लॉग नं. 2025/ 300. दिनांक: 25 ऑक्टोबर,2025. मित्रांनो,             भारतात मुबलक प्रमाणात सूर्यप्रकाश उपलब्ध असतांना देखिल,लोकसंख्येचा एक मोठा हिस्सा व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेने प्रभावित आहे.असे कां ? हा खरं तर संशोधनाच्या विषय आहे.आणि जे संशोधन झाले आहे, त्याबद्दल आजच्या ब्लॉगमध्ये सविस्तर जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: सूर्यप्रकाशाच्या संपर्कात आल्यास,त्वचा व्हिटॅमिन डी ( Vitamin D ) मिळवू शकते.मजबूत हाडांसाठी अत्यंत  आवश्यक,मजबूत रोगप्रतिकार प्रणाली आणि एकूणच आरोग्यासाठी व्हिटॅमिन डी आवश्यक आहे.जेव्हा त्वचेचा संबंध UVB किरणासही येतो, तेव्हा सूर्यप्रकाश व्हिटॅमिन डीच्या संश्लेषणास चालना देतो , ज्यामुळे ते महत्त्वपूर्ण जीवनसत्वाचा नैसर्गिक आणि कार्यक्षम स्रोत बनते. व्हिटॅमिन डी ( Vitamin D ) शिवाय सूर्यप्रकाश सेरोटोनिनची निर्मिती करतो , मूड चांगला करतो आणि नैराश्याचा सामना करणारा हार्मोन उत्तेजित करून,मानसिक आरोग्यास चालना देतो. व्हिटॅमिन डी शरीराच्या अंतर्गत घड्याळाचे नियमन करण्यास देखील मदत करते , झोपेची गुण...

ब्लॉग नं. 2025/299. दिनांकः 24   ऑक्टोबर , 2025.   मित्रांनो ,             आज काल वाढत्या पोटासोबतच, गळणारे केस ही एक गंभीर समस्या झाली आहे. आजच्या धावपळीच्या , तणावग्रस्त आणि प्रदूषणाने भरलेल्या जीवनशैलीत केस गळणे ही समस्या सर्वांनाच भेडसावते. केस गळणे हे फक्त सौंदर्याचे लक्षण नसून ते शरीरातील आंतरिक असंतुलनाचे संकेत असू शकते.चला , या समस्येचा सखोल विचार करूया. सविस्तर: 💇‍♀️   केस गळणे : शरीर देत असलेला एक संकेतः आपले दिवसाला साधारणपणे 50 ते 100 केस गळत असतात , हे नैसर्गिक आहे.पण जर केसांचे गळणे जास्त प्रमाणात दिसत असेल,जसे की केस पातळ होणे , टक्कल पडणे , किंवा केसांच्या गाठी गाठी गळणे, तर ते शरीरातील काही गंभीर बदलांचे संकेत असू शकतात. 🧩   केस गळण्याची प्रमुख कारणे: 💊   औषधांचे दुष्परिणाम: काही औषधे,जसे की,किमोथेरपी , रक्त पातळ करणारी औषधे ( Anticoagulants), किंवा रेटिनॉइड्स ही केसांच्या वाढीच्या नैसर्गिक चक्रात अडथळा आणतात. 🧠   ताण आणि आजारपणः मोठी शस्त्रक्रिया , संसर्ग , कि...

ब्लाॅग नं.2025/298. दिनांकः 23 ऑक्टोबर, 2025. ब्लॉग नं. 2025/298. दिनांकः 2 3 ऑक्टोबर , 2025.   मित्रांनो , भाऊबीजचे महत्व आणि साजरी करण्यामागील कारण दिवाळीच्या पाच दिवसांच्या उत्सवातील शेवटचा आणि अतिशय भावनिक असा दिवस , म्हणजे भाऊबीज. या दिवशी बहीण आणि भाऊ यांच्या प्रेमाचे आणि जिव्हाळ्याचे नाते अधिक दृढ होते. महाराष्ट्रात तसेच भारतातील इतर अनेक भागात हा सण अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो.आजचा ब्लॉग याच विषयावर आहे. 🌸   भाऊबीजचे महत्व: भाऊबीज हा केवळ सण नाही तर , बंधुभगिनीच्या नात्यातील ममत्व , स्नेह , आदर आणि कृतज्ञतेचे प्रतीक आहे.या दिवशी बहीण आपल्या भावाला घरी आमंत्रित करते.त्याला ओवाळते , त्याच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखासाठी प्रार्थना करते. बदल्यात भाऊही बहिणीला भेटवस्तू किंवा रोख रक्कम देतो आणि तिच्या आनंदासाठी शुभेच्छा देतो. ही एक परंपरा आहे जी बहीण-भावाच्या नात्याला अधिक दृढ करते आणि एकमेकांबद्दलचे प्रेम वाढवते. 🕉️   भाऊबीज साजरी करण्यामागील कथा: भाऊबीजेच्या साजरीकरणामागे अनेक कथा सांगितल्या जातात , त्यामधील एक प्रसिद्ध कथा सांगितल...