तुम्ही चुकीच्या पद्धतीने पूरक आहार घेत आहात का?

ब्लॉग नं. 2025/241. 

दिनांक: 30 ऑगस्ट, 2025. 

मित्रांनो,

बहुतेक भारतीय चुकीच्या पद्धतीने पूरक आहार घेतात !

आपल्यापैकी अनेक जण आरोग्य सुधारण्यासाठी किंवा उर्जावान राहण्यासाठी पूरक आहार (Supplements) घेत असतात.पण डॉक्टरांच्या मते,भारतातील बहुतांश लोक – विशेषतः तरुण – कोणतेही वैद्यकीय मार्गदर्शन न घेता सप्लिमेंट्स घेतात. यामुळे त्याचा परिणाम कमी होतो किंवा कधी कधी तोटाही होऊ शकतो.चुका टाळण्यासाठी व सप्लिमेंट्सचा योग्य फायदा मिळवण्यासाठी काही महत्त्वाचे मुद्दे समजून घेणे गरजेचे आहे.या गोष्टींचा परामर्श घेण्यासाठीच आजचा ब्लॉग लिहीत आहे.

सविस्तर:

            आपल्या दैनंदिन जीवनात आपण जो आहार आपण घेत असतो,तो आहार आरोग्य व्यवस्थित रहाण्यास किंवा दिवसभर ताजेतवाने रहाण्यास पुरेसा नाही.असं जेव्हा जाणवतं,तेव्हा आपणच पूरक आहार ठरवून घेत असतो. पण काही वेळा   

पूरक आहार घेताना काही चुका होत असतात,त्या चुका खालील प्रमाणे आहेत.  

1. स्वतःच निदान करणे:

रक्ततपासणी न करता किंवा डॉक्टरांचा सल्ला न घेता लोक स्वतःच कमतरता ठरवतात.

2. जास्त डोस घेणे:     

‘जास्त घेतले तर जास्त फायदा’ ही चुकीची समजूत असते. यामुळे शरीरावर उलट परिणाम होऊ शकतो.

3. औषधांशी परस्परसंवाद:

काही सप्लिमेंट्स औषधांच्या प्रभावावर परिणाम करू शकतात. याकडे अनेक जण दुर्लक्ष करतात.

👉 उपाय: पूरक आहार सुरू करण्याआधी नेहमी डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

जीवनसत्त्वे कधी घ्यावीत?

बहुतेक जीवनसत्त्वे पाण्यात विरघळणारी असतात. उदा. व्हिटॅमिन सी, बी कॉम्प्लेक्स. ही शरीरात साठवली जात नाहीत, त्यामुळे दररोज घेणे गरजेचे असते.ती दिवसाच्या कोणत्याही वेळी घेऊ शकतो, पण अन्नासोबत घेतल्यास पोटातील त्रास कमी होतो.

लोह (Iron) घेण्याची योग्य वेळ:

लोह रिकाम्या पोटी घेतल्यास ते चांगले शोषले जाते. पण काहींना पोटाच्या तक्रारी होऊ शकतात. अशावेळी थोड्या जेवणासोबत घ्यावे.कॅल्शियमयुक्त पदार्थ (दूध, पनीर इ.) सोबत घेऊ नयेत, कारण त्यामुळे लोह शोषले जात नाही.

मॅग्नेशियम सप्लिमेंट्स:

मॅग्नेशियम स्नायूंना आराम देतो आणि झोप सुधारतो.म्हणूनच ते रात्री घेणे फायदेशीर ठरते.पण मॅग्नेशियम, कॅल्शियम व झिंक एकत्र घेऊ नका. त्यांना वेगवेगळ्या वेळेला घ्या.

अश्वगंधा घेण्याची सर्वोत्तम वेळ:

अश्वगंधा हे प्राचीन काळापासून वापरले जाणारे अ‍ॅडॉप्टोजेन आहे. ते दिवसाच्या कोणत्याही वेळी घेऊ शकतो.झोप सुधारण्यासाठी रात्री घेणे उपयुक्त आहे.काहींना ते सकाळच्या दिनचर्येत सामावून घेणे सोयीचे वाटते.

सप्लिमेंट डायरी का ठेवावी?

आज अनेक जण एकावेळी 3-4 वेगवेगळे सप्लिमेंट्स घेतात. यामुळे वेळ आणि डोस लक्षात ठेवताना गोंधळ होतो.

👉 उपाय म्हणजे सप्लिमेंट डायरी.

कोणते सप्लिमेंट घेतले, कोणत्या वेळेला घेतले, डोस किती होता, हे नोंदवल्यास गोंधळ होणार नाही आणि डोस नियमित राहील.

✅ समारोप:  

पूरक आहार म्हणजे शरीराला अतिरिक्त पोषण देणारे साधन आहे,पण चुकीच्या पद्धतीने घेतलेले सप्लिमेंट्स,शरीरावर अनावश्यक ताण टाकतात, औषधांच्या परिणामात बदल घडवतात आणि कधी कधी गंभीर दुष्परिणामही करतात.योग्य तपासणी करून, डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेऊनच पूरक आहार सुरू केला तर त्याचा खरा फायदा मिळतो.आरोग्याचा पाया हा संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि सकारात्मक मनोवृत्ती यावरच उभा असतो. पूरक आहार हे फक्त त्या पायाला मजबुती देणारे खांब आहेत. म्हणूनच ‘स्मार्ट निवड आणि शहाणपणाने वापर’ हेच सप्लिमेंट्स घेण्यामागचं गुपित आहे. शेवटी, आपलं शरीर हेच आपलं सर्वात मोठं भांडवल आहे. त्याची काळजी घ्या, त्याला योग्य पोषण द्या आणि अतिरेक टाळा. 🌿

आजचा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

 ✍🏻 लेखक: प्रसाद नातु

 (आरोग्य व जीवनशैली विषयक लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.