ब्लॉग नं. 2026/1 93.   दिनांक: 12 जुलै, 2026.   मित्रांनो , मधुमेह नियंत्रण: डॉक्टरांनी दिलेल्या 10 जीवनशैली टिप्स आजच्या धकाधकीच्या आणि वेगवान जीवनशैलीमध्ये मधुमेह , ( Diabetes) हा एक अत्यंत सामान्य पण तितकाच गंभीर आजार बनला आहे. रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे , हे केवळ औषधोपचारांवर किंवा लॅबच्या रिपोर्टवर अवलंबून नसते , तर ते आपल्या रोजच्या सवयींवरही तितकेच अवलंबून असते.  ' टाइम्स ऑफ इंडिया ' (Times of India) मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अहवालानुसार , बेंगळुरू येथील अपोलो हॉस्पिटलचे प्रसिद्ध एंडोक्रिनोलॉजिस्ट ( Endocrinologist)  डॉ.   वरुण सूर्यदेवरा   यांनी मधुमेही रुग्णांसाठी ,10 अत्यंत महत्त्वाच्या आणि सोप्या जीवनशैली टिप्स दिल्या आहेत. या टिप्सचे योग्य पालन केल्यास , रक्तातील साखरेवर नियंत्रण तर राहतेच , शिवाय हृदय , किडनी आणि नसांचे होणारे दीर्घकालीन नुकसानही टाळता येते.चला तर मग जाणून घेऊया डॉ. सूर्यदेवरा यांनी सुचवलेल्या या 10 महत्त्वपूर्ण टिप्स: 1 .   पुरेसे पाणी प्या ( Adequate water intake): शरीरात पाण्याची कमतरता म्हणज...

ब्लाॅग नं.2026/191. दिनांकः 11 जुलै, 2026. मित्रांनो , फिटनेससाठी काय जास्त पॉवरफुल ? भिजवलेले बदाम की भिजवलेले शेंगदाणे ? आजकाल फिटनेस आणि निरोगी आरोग्यासाठी , लोक आपल्या आहारात सुका मेवा ( Dry Fruits) आणि नट्सचा आवर्जून समावेश करतात.यामध्ये सर्वाधिक पसंती दिली जाते ती म्हणजे , भिजवलेले बदाम आणि भिजवलेले शेंगदाणे.पण , फिटनेसच्या बाबतीत या दोन्हीपैकी नक्की जास्त पॉवरफुल कोणतं ? हा प्रश्न अनेकांना पडतो.नुकतीच ' लोकसत्ता डॉट कॉम ' वर ( loksatta.com) या संदर्भात , एक रंजक माहिती समोर आली आहे. या दोन्हीच्या पोषकतत्वांची तुलना करून , तुमच्या फिटनेससाठी काय सर्वोत्तम आहे , हे आपण या ब्लॉगमध्ये सविस्तर जाणून घेऊया. सविस्तरः बदाम की शेंगदाणे: पौष्टिकतेची तुलना: अनेकांचा असा गैरसमज असतो की , बदाम महाग असल्याने ते शेंगदाण्यांपेक्षा खूप जास्त फायदेशीर आहेत. मात्र , पोषण मूल्यांचा विचार केला तर शेंगदाणे बदामापेक्षा अजिबात कमी नाहीत.म्हणूनच शेंगदाण्याला ' गरिबांचे बदाम ' असेही म्हटले जाते.   भिजवलेले बदाम ( Soaked Almonds):  बदामामध्ये व्हिटॅमिन ई ( Vitamin...

ब्लाॅग नं.2026/191. दिनांकः 10 जुले, 2026. मित्रांनो , पांढरे केस न रंगविणाऱ्यांबाबत मानसशास्त्र काय सांगते ? वय वाढत जाते तसे केस पांढरे होणे , ही निसर्गाची अगदी सामान्य प्रक्रिया आहे.मात्र , आजच्या काळात केस रंगविण्याचे अनेक पर्याय उपलब्ध असल्याने , अनेक जण आपले पांढरे केस लपविण्याचा प्रयत्न करतात. त्याच वेळी काही लोक मात्र अभिमानाने पांढरे केस स्वीकारतात.हा निर्णय केवळ सौंदर्याशी संबंधित नसून त्यामागे मानसशास्त्रीय दृष्टिकोनही दडलेला असतो. मानसशास्त्रज्ञांच्या मते , पांढरे केस न रंगविण्याचा निर्णय अनेकदा स्वतःचा स्वीकार ( Self-Acceptance) दर्शवतो. अशा व्यक्ती आपल्या वयाबद्दल किंवा दिसण्याबद्दल कमी असुरक्षित असतात. त्यांना समाज काय म्हणेल यापेक्षा , स्वतःच्या मनःशांतीला अधिक महत्त्व असते.आजच्या ब्लॉगमध्ये या विषयावर जाणून घेऊ. सविस्तर: 1. स्वतःशी प्रामाणिक राहण्याची वृत्ती: अशा व्यक्तींना कृत्रिम प्रतिमा निर्माण करण्यापेक्षा,वास्तव स्वीकारणे अधिक महत्त्वाचे वाटते. "मी जसा आहे तसाच आहे ," हा त्यांचा जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन असतो.त्यामुळे त्यांच्या...

ब्लाॅग नं.2026/189. 9 जुलै, 2026. मित्रांनो , संवाद : ज्येष्ठांच्या मानसिक आरोग्याचा सर्वात प्रभावी आधार आज वैद्यकीय विज्ञानाने आयुर्मान वाढवले आहे. अनेकजण साठ , सत्तर , ऐंशी आणि त्याही पुढील वयापर्यंत निरोगी आयुष्य जगत आहेत. मात्र , दीर्घायुष्याबरोबर एक महत्त्वाचा प्रश्न समोर येतो ते म्हणजे ज्येष्ठांचे मानसिक आरोग्य, कारण शारीरिक आजारांवर उपचार सहज मिळतात ; पण मनातील वेदना अनेकदा शब्दांत व्यक्त होत नाहीत. विशेषतः भारतीय समाजात आजही अनेक ज्येष्ठांना नैराश्य , चिंता किंवा एकटेपणाबद्दल बोलणे लाजिरवाणे वाटते. "हे वय झाल्यावर असेच असते" असे म्हणून त्यांच्या भावना दुर्लक्षित केल्या जातात.प्रत्यक्षात , मानसिक आरोग्य हे वयावर अवलंबून नसते. जसे शरीराची काळजी आवश्यक असते , तसेच मनाचीही काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.यावर आजच्या ब्लॉगमध्ये विचार करू. सविस्तर:    वृद्धापकाळातील मानसिक आरोग्याच्या समस्या का वाढतात ? निवृत्तीनंतर अचानक बदललेले दैनंदिन जीवन , जोडीदाराचा मृत्यू , मुलांचे वेगळे राहणे , मित्रपरिवार कमी होणे , आर्थिक चिंता , सततची औषधे आणि वाढणारे शारीर...

  ब्लाॅगः 2026/189. दिनांकः 8 जुलै, 2026. मित्रांनो , आपल्या संपूर्ण आरोग्याची गुरुकिल्ली आपल्या पोटात , म्हणजेच ‘गट हेल्थ’ ( Gut Health) मध्ये दडलेली आहे , असे म्हटले तर ते चुकीचे ठरणार नाही. आजकाल वैद्यकीय संशोधनातून एक महत्त्वाची गोष्ट सातत्याने समोर येत आहे – ती म्हणजे , आपले पचनतंत्र केवळ अन्न पचवण्याचे काम करत नाही , तर ते आपल्या शरीरातील अनेक गंभीर आजारांचे मूळ नियंत्रण केंद्र आहे. मधुमेह ( Diabetes), हृदयविकार ( Heart Disease), लठ्ठपणा ( Obesity) आणि किडनीचे विकार ( Kidney Malfunction) यांसारख्या मोठ्या समस्यांच्या मुळाशी खराब गट हेल्थ असणे हे एक प्रमुख कारण आहे.चला तर मग , आजच्या ब्लॉगमधून जाणून घेऊया की,आपल्या पोटाचे आरोग्य या गंभीर आजारांशी कसे जोडलेले आहे. सविस्तर: 1. गट हेल्थ आणि मधुमेह ( Diabetes) : आपल्या आतड्यांमध्ये अब्जावधी लहान जीवाणू असतात , ज्यांना ' गट मायक्रोबायोम ' (Gut Microbiome) म्हटले जाते.जेव्हा आपण अतिप्रमाणात प्रक्रिया केलेले अन्न ( Processed Food) किंवा साखर खातो , तेव्हा या चांगल्या आणि वाईट जीवाणूंचे संतुलन बिघडते.या असंतुलनामुळे शरीरात...

ब्लाॅग नं.2026/188. दिनांकः 7 जुलै, 2026 . मित्रांनो , मधुमेह ( Diabetes) असलेल्या लोकांसाठी स्टिव्हिया ( Stevia) हा एक उत्तम आणि नैसर्गिक पर्याय कसा आहे याविषयी आजच्या ब्लाॅगमधे विचार करुया.आजच्या काळात मधुमेह ( Diabetes) ही एक अतिशय वेगाने वाढणारी आरोग्य समस्या बनली आहे. मधुमेह झालेल्या व्यक्तीला आपल्या आहाराची , विशेषतः साखरेची खूप काळजी घ्यावी लागते. गोड खाण्याची इच्छा असतानाही रक्तातील साखरेची पातळी ( Blood Sugar Level) वाढण्याच्या भीतीने अनेकांना आपल्या आवडीच्या पदार्थांवर पाणी सोडावे लागते. पण अशा वेळी ' स्टिव्हिया ' (Stevia) हा एक असा नैसर्गिक पर्याय समोर येतो , जो मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी वरदान ठरत आहे.चला तर मग जाणून घेऊया , स्टिव्हिया म्हणजे काय आणि ते मधुमेहामध्ये कसे फायदेशीर ठरते. सविस्तरः स्टिव्हिया म्हणजे काय ? स्टिव्हिया हा ' स्टिव्हिया रेबॉडियाना ' (Stevia rebaudiana) नावाच्या वनस्पतीच्या पानांपासून बनवला जाणारा एक नैसर्गिक स्वीटनर ( Natural Sweetener) आहे. याला मराठीत मधुतुलसा ' असेही म्हटले जाते. ही पाने चवीला नेहमीच्या साखरेपे...

  ब्लॉग नं. 2026/1 87.   दिनांक: 6 जुलै, 2026. मित्रांनो , ' आराम ' की ' विनाशाची सुरुवात '? आपल्या घरात जेव्हा आई-वडील किंवा वृद्ध व्यक्ती आजारी पडतात , तेव्हा आपण त्यांच्यावर असलेल्या प्रेमापोटी आणि काळजीपोटी एक वाक्य नेहमी वापरतो , " तुम्ही आराम करा , अजिबात घाई करू नका." पण तुम्हाला माहीत आहे का ? अत्यंत मायेने आणि आदराने बोललेले हे तीन शब्द कधीकधी त्यांच्यासाठी सर्वात जास्त घातक ठरू शकतात. जेरियाट्रिशियन (वृद्धावस्था तज्ज्ञ) डॉ. सॉंग युआनमिंग यांनी त्यांच्या 27 वर्षांच्या वैद्यकीय अनुभवातून आणि 16 ,000 हून अधिक रुग्णांवर उपचार केल्यानंतर एक अत्यंत महत्त्वाचा निष्कर्ष मांडला आहे: " वृद्ध व्यक्तीसाठी अंथरुणावर पडणे सोपे असते ; पण पुन्हा उठणे अत्यंत कठीण असते. अनेक वेळा आजार माणसाला मारत नाही , तर अंथरुण मारते." चला , त्यांच्याच डोळ्यांसमोर घडलेल्या तीन सत्य घटनांमधून समजून घेऊया ,आजच्या ब्लॉगमधून की , आपला ' अति-सेवाभाव ' वृद्धांसाठी कसा क्रूर ठरू शकतो. सविस्तर: सत्य घटना 1 : हाड सांधले , पण फुफ्फुसे निकामी झाली : 2019...