Skip to main content

Posts

फूड कोमा म्हणजे काय?

ब्लाॅग नं.2026/195. दिनांकः 14 जुलै, 2026. मित्रांनो , ' फूड कोमा ' (Food Coma) म्हणजे काय ? जेवण झाल्यावर सुस्ती आणि झोप का येते ? जाणून घ्या यामागचं विज्ञान आजच्या ब्लॉगमधे. सविस्तरः मस्तपैकी आवडीचं जेवण झालं , की काही वेळातच अंगात एक वेगळाच आळस भरतो आणि डोळे जड होऊ लागतात. कधीकधी ही सुस्ती इतकी जबरदस्त असते की काही सुचत नाही आणि फक्त झोपून राहावंसं वाटतं. इंग्रजीत या स्थितीला ' फूड कोमा ' (Food Coma) असं म्हणतात. वैद्यकीय भाषेत याला ' पोस्टप्रँडियल सोम्नोलन्स ' (Postprandial Somnolence) असे म्हटले जाते. ' पोस्टप्रँडियल ' म्हणजे जेवणानंतर आणि ' सोम्नोलन्स ' म्हणजे सुस्ती किंवा झोप येणे. हा कोणताही गंभीर आजार नसून , शरीराची एक सामान्य जैविक प्रक्रिया आहे. पण , असे नेमके का होते ? यामागचे वैज्ञानिक कारण काय ? चला समजून घेऊया. फूड कोमा का होतो ? ( यामागचं विज्ञान) जेव्हा आपण भरपूर किंवा जड जेवण करतो , तेव्हा शरीरात अनेक रासायनिक आणि शारीरिक बदल एकाच वेळी घडू लागतात: रक्ताभिसरणाची दिशा बदलते: जेवण केल्यानंतर ते पचवण्यासा...

Select your Language

साखरे ऐवजी नैसर्गिक पर्याय काय?

ब्लाॅग नं.2026/188. दिनांकः 7 जुलै, 2026 . मित्रांनो , मधुमेह ( Diabetes) असलेल्या लोकांसाठी स्टिव्हिया ( Stevia) हा एक उत्तम आणि नैसर्गिक पर्याय कसा आहे याविषयी आजच्या ब्लाॅगमधे विचार करुया.आजच्या काळात मधुमेह ( Diabetes) ही एक अतिशय वेगाने वाढणारी आरोग्य समस्या बनली आहे. मधुमेह झालेल्या व्यक्तीला आपल्या आहाराची , विशेषतः साखरेची खूप काळजी घ्यावी लागते. गोड खाण्याची इच्छा असतानाही रक्तातील साखरेची पातळी ( Blood Sugar Level) वाढण्याच्या भीतीने अनेकांना आपल्या आवडीच्या पदार्थांवर पाणी सोडावे लागते. पण अशा वेळी ' स्टिव्हिया ' (Stevia) हा एक असा नैसर्गिक पर्याय समोर येतो , जो मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी वरदान ठरत आहे.चला तर मग जाणून घेऊया , स्टिव्हिया म्हणजे काय आणि ते मधुमेहामध्ये कसे फायदेशीर ठरते. सविस्तरः स्टिव्हिया म्हणजे काय ? स्टिव्हिया हा ' स्टिव्हिया रेबॉडियाना ' (Stevia rebaudiana) नावाच्या वनस्पतीच्या पानांपासून बनवला जाणारा एक नैसर्गिक स्वीटनर ( Natural Sweetener) आहे. याला मराठीत मधुतुलसा ' असेही म्हटले जाते. ही पाने चवीला नेहमीच्या साखरेपे...

'आराम ' की 'विनाशाची सुरुवात'?

  ब्लॉग नं. 2026/1 87.   दिनांक: 6 जुलै, 2026. मित्रांनो , ' आराम ' की ' विनाशाची सुरुवात '? आपल्या घरात जेव्हा आई-वडील किंवा वृद्ध व्यक्ती आजारी पडतात , तेव्हा आपण त्यांच्यावर असलेल्या प्रेमापोटी आणि काळजीपोटी एक वाक्य नेहमी वापरतो , " तुम्ही आराम करा , अजिबात घाई करू नका." पण तुम्हाला माहीत आहे का ? अत्यंत मायेने आणि आदराने बोललेले हे तीन शब्द कधीकधी त्यांच्यासाठी सर्वात जास्त घातक ठरू शकतात. जेरियाट्रिशियन (वृद्धावस्था तज्ज्ञ) डॉ. सॉंग युआनमिंग यांनी त्यांच्या 27 वर्षांच्या वैद्यकीय अनुभवातून आणि 16 ,000 हून अधिक रुग्णांवर उपचार केल्यानंतर एक अत्यंत महत्त्वाचा निष्कर्ष मांडला आहे: " वृद्ध व्यक्तीसाठी अंथरुणावर पडणे सोपे असते ; पण पुन्हा उठणे अत्यंत कठीण असते. अनेक वेळा आजार माणसाला मारत नाही , तर अंथरुण मारते." चला , त्यांच्याच डोळ्यांसमोर घडलेल्या तीन सत्य घटनांमधून समजून घेऊया ,आजच्या ब्लॉगमधून की , आपला ' अति-सेवाभाव ' वृद्धांसाठी कसा क्रूर ठरू शकतो. सविस्तर: सत्य घटना 1 : हाड सांधले , पण फुफ्फुसे निकामी झाली : 2019...

संपूर्ण आरोग्याची गुरुकिल्ली आपल्या पोटात (Gut Health)

  ब्लॉग नं. 2026/1 86.   दिनांक: 5 जुलै, 2026. मित्रांनो , आपल्या संपूर्ण आरोग्याची गुरुकिल्ली आपल्या पोटात , म्हणजेच ‘गट हेल्थ’ ( Gut Health) मध्ये दडलेली आहे , असे म्हटले तर ते चुकीचे ठरणार नाही.आजकाल वैद्यकीय संशोधनातून एक महत्त्वाची गोष्ट सातत्याने समोर येत आहे – ती म्हणजे , आपले पचनतंत्र केवळ अन्न पचवण्याचे काम करत नाही , तर ते आपल्या शरीरातील अनेक गंभीर आजारांचे मूळ नियंत्रण केंद्र आहे. मधुमेह ( Diabetes), हृदयविकार ( Heart Disease), लठ्ठपणा ( Obesity) आणि किडनीचे विकार ( Kidney Malfunction) यांसारख्या मोठ्या समस्यांच्या मुळाशी खराब गट हेल्थ असणे हे एक प्रमुख कारण आहे.चला तर मग , आजच्या ब्लॉगमध्ये हे जाणून घेऊया की, आपल्या पोटाचे आरोग्य या गंभीर आजारांशी कसे जोडलेले आहे. सविस्तर: 1. गट हेल्थ आणि मधुमेह ( Diabetes) आपल्या आतड्यांमध्ये अब्जावधी लहान जीवाणू असतात , ज्यांना ' गट मायक्रोबायोम ' (Gut Microbiome) म्हटले जाते.जेव्हा आपण अतिप्रमाणात प्रक्रिया केलेले अन्न ( Processed Food) किंवा साखर खातो , तेव्हा या चांगल्या आणि वाईट जीवाणूंचे संतुलन बिघडते.या असंतुल...

मधुमेही व्यक्तींसाठी HbA1c पातळी कमी करण्याचे प्रभावी व्यायाम

ब्लॉग नं. 2026/1 85.   दिनांक: 4 जुलै, 2026.  मित्रांनो , मधुमेह असलेल्या व्यक्तीमध्ये HbA1c पातळी कमी करण्यासाठी सर्वात प्रभावी व्यायाम मधुमेह असलेल्या व्यक्तीसाठी रक्तातील साखर नियंत्रित करणे,हे सर्वात मोठे आव्हान असते. मधुमेहाच्या अनेक निर्देशकांपैकी, HBA1c हा एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. HBA1c ( किंवा ग्लायकेटेड हिमोग्लोबिन) हे गेल्या दोन ते तीन महिन्यांतील रक्तातील साखरेची सरासरी पातळी मोजते.दीर्घकाळासाठी मधुमेहाचे व्यवस्थापन,किती चांगल्या प्रकारे केले जात आहे , हे यावरून समजते. HbA1c ची पातळी जास्त असल्यास,मज्जातंतूंचे नुकसान ( nerve damage), हृदयविकार आणि मूत्रपिंडाच्या समस्या यांसारखे धोके निर्माण होऊ शकतात. औषधे आणि आहार महत्त्वाचे असले तरी , रक्तातील ग्लुकोजचे नियंत्रण सुधारण्यासाठी व्यायाम हे सर्वात प्रभावी आणि नैसर्गिक साधनांपैकी एक आहे. अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की , रक्तातील साखर नियंत्रित करण्याच्या बाबतीत काही शारीरिक हालचालींचा प्रभाव इतरांपेक्षा अधिक शक्तिशाली आणि दीर्घकाळ टिकणारा असतो. येथे आपण HbA1c कमी करण्यासाठी सर्वात प्रभावी व्यायाम प्रकार ...

साखरेला पर्याय शोधताय? गूळ, मध की स्टीव्हिया.

  ब्लॉग नं. 2026/1 84.   दिनांक: 3 जुलै, 2026.   मित्रांनो , साखरेला पर्याय शोधताय ? गूळ , मध की स्टीव्हिया.  आजकाल आपण किराणा दुकानात गेलो की , गोडवा देणाऱ्या पदार्थांची (स्वीटनर्स) एक मोठी रांगच पाहायला मिळते.पूर्वी केवळ साधी साखर किंवा गूळ असायचा , पण आज बाजारात पारंपरिक मधापासून , ते अगदी आधुनिक स्टीव्हिया आणि मॉन्क फ्रूटपर्यंत अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत.चतुर मार्केटिंगमुळे हे सर्वच पर्याय आरोग्यदायी वाटतात , पण ' स्वयंपाकघरात नक्की कोणाला जागा द्यायची ?' हा प्रश्न आपल्यासमोर उभा राहतो.कोणता स्वीटनर तुमच्या रक्तातील साखरेवर ( Blood Sugar) कसा परिणाम करतो , हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. चला तर मग , बाजारातील या 5 प्रमुख पर्यायां बद्दल सविस्तर जाणून घेऊया आजच्या ब्लॉगमध्ये . सविस्तर: 1 . साधी साखर ( Table Sugar): सर्वांची लाडकी , पण आरोग्यासाठी धोक्याची! चहा-कॉफी असो किंवा घरातील गोडाधोडाचे पदार्थ , साखरेचा वापर सर्वाधिक होतो. पण साखरेपासून शरीराला केवळ गोडवा मिळतो , कोणतीही पोषक तत्वे नाही. ग्लायसेमिक इंडेक्स ( GI ) : साधारण 65 (उच्च) परिणाम:...

झोपेत तोंडातून लाळ का गळते?

ब्लाॅग नं.2026/183. दिनांकः 2 जुलाई, 2026. Hindi: prasadnatoo.co.in/hi/how-to-read-faster  मित्रांनो , झोपेत तोंडातून लाळ का गळते ? 99% लोकांना माहीत नसलेली ही 5 कारणे आणि आरोग्य संकेत आपण आज जाणून घेणार आहोत.सकाळी उठल्यावर उशीवर लाळेचे सुकलेले डाग दिसणे ही अनेकांसाठी अत्यंत सामान्य गोष्ट असते. आपल्यापैकी बहुतेकांनी कधी ना कधी हा अनुभव घेतला असेल.अनेकदा आपण याकडे एक क्षुल्लक गोष्ट किंवा वाईट सवय म्हणून दुर्लक्ष करतो , तर कधी मित्रांमध्ये किंवा कुटुंबात याची थट्टा उडवून विषय सोडून देतो. परंतु , आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते , जर तुमच्यासोबत असं रोज घडत असेल , तर मात्र सावध होण्याची गरज आहे. ही केवळ एक साधी सवय नसून , तुमच्या शरीरात दडलेल्या एखाद्या मोठ्या आजाराचा पूर्वसंकेत असू शकतो.चला तर मग आजच्या या ब्लॉगमध्ये जाणून घेऊया की , झोपेत लाळ का गळते , त्याची मुख्य कारणे कोणती आणि कोणत्या परिस्थितीत डॉक्टरांकडे जाणे गरजेचे आहे. सविस्तरः शरीरासाठी लाळ का महत्त्वाची आहे ? सर्वात आधी हे समजून घेणे गरजेचे आहे की , लाळ आपल्या शरीरासाठी किती आवश्यक आहे. वैद्यकीय तज्ज्ञांनुसार...

एकाकीपणा आणि वृद्धांमधील मानसिक आरोग्य

ब्लॉग नं. 2026/182 .   दिनांक: 1 जुलै , 2026.   मित्रांनो , एकाकीपणा आणि वृद्धांमधील मानसिक आरोग्य: वयोवृद्ध व्यक्तींमध्ये मानसिक आरोग्य आणि त्यांच्या जीवनमानावर , सामाजिक परिस्थितीचा कसा परिणाम होतो , यावर सातत्याने संशोधन होत असते.नुकतेच ' युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्नियामध्ये,डेव्हिस ' (UC Davis) च्या नेतृत्वाखाली करण्यात आलेल्या,एका महत्त्वपूर्ण संशोधनातून एक धक्कादायक आणि डोळे उघडणारा निष्कर्ष समोर आला आहे.आजच्या ब्लॉगमध्ये या संशोधनाबद्दल जाणून घेऊ या. सविस्तर:       15 जून रोजी प्रकाशित झालेल्या,प्रसिद्ध ' जर्नल ऑफ पर्सनॅलिटी अँड सोशल सायकॉलॉजी ' (Journal of Personality and Social Psychology) मध्ये,हे संशोधन प्रकाशित करण्यात आले आहे. या अभ्यासानुसार , वृद्ध व्यक्तींमधील बौद्धिक क्षमता कमी होणे,( Cognitive Impairment) आणि त्यांचे आयुर्मान घटणे , यामागे ' सामाजिक अलिप्तते ' पेक्षा ( Social Isolation) ' एकाकीपणाची भावना ' (Loneliness) अधिक घातक ठरते. सामाजिक अलिप्तता विरुद्ध एकाकीपणा: फरक काय ? या दोन्ही संकल्पना वरवर पाहता सारख्या वाटत...