कोलेस्ट्रॉल: खरोखर 'खलनायक' की शरीराचा 'मित्र'?

 ब्लॉग नं. 2026/136.   

दिनांक: 16 मे, 2026.   

मित्रांनो,

कोलेस्ट्रॉल: खरोखर 'खलनायक' की शरीराचा 'मित्र'? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे मत!

आजच्या काळात 'कोलेस्ट्रॉल' हा शब्द ऐकला की,आपल्या डोळ्यासमोर हृदयविकार, ब्लॉकेजेस आणि औषधांच्या गोळ्या येतात.पण तुम्हाला माहित आहे का? कोलेस्ट्रॉल हे आपल्या जीवनासाठी आवश्यक आहे. अलीकडेच प्रसिद्ध हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. आलोक चोप्रा आणि डॉ. परिन संगोई यांनी,कोलेस्ट्रॉलबद्दलचे अनेक धक्कादायक, पण महत्त्वाचे वास्तव समोर आणले आहे.चला बघू या, हे डॉक्टर द्वय सांगतात ते.

सविस्तर:

कोलेस्ट्रॉल शरीरासाठी वाईट का नाही?

डॉ.आलोक चोप्रा यांच्या मते,कोलेस्ट्रॉलला विनाकारण खलनायक ठरवण्यात आले आहे.त्यांच्या युक्तिवादातील काही मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:

·        नैसर्गिक निर्मिती: आपल्या शरीरातील 85% कोलेस्ट्रॉल हे अन्नातून येत नाही,तर ते शरीर स्वतः तयार करते.जर एखादी गोष्ट शरीर स्वतः बनवत असेल, तर ती पूर्णपणे वाईट असू शकत नाही.

·        रोगप्रतिकारशक्ती:कोलेस्ट्रॉलचा आपल्या रोगप्रतिकारशक्तीशी घनिष्ठ संबंध आहे.जीवाणूंना निष्क्रिय करणे,संसर्ग नियंत्रित करणे आणि अल्झायमर किंवा एड्स सारख्या आजारांपासून संरक्षण करण्यात ते महत्त्वाची भूमिका बजावते.

·        सतत बदलणारी पातळी: कोलेस्ट्रॉल स्थिर नसते.हिवाळ्यात ते वाढते आणि उन्हाळ्यात कमी होते. तणाव, शस्त्रक्रिया किंवा संसर्गानंतरही त्याची पातळी तात्पुरती वाढू शकते.

'चांगले' विरुद्ध 'वाईट' कोलेस्ट्रॉल:

डॉ.परिन संगोई स्पष्ट करतात की,शरीराला हार्मोन्स,व्हिटॅमिन डी आणि निरोगी पेशी तयार करण्यासाठी, कोलेस्ट्रॉलची गरज असते.पण त्याचे प्रकार समजून घेणे महत्त्वाचे आहे:

1.       एलडीएल (LDL): याला 'वाईट' मानले जाते,कारण ते धमन्यांमध्ये जमा होऊन अडथळा निर्माण करू शकते.

2.       एचडीएल (HDL): हे रक्तातील अतिरिक्त कोलेस्ट्रॉल काढून टाकण्यास मदत करते,म्हणून याला 'चांगले' कोलेस्ट्रॉल म्हणतात.

कोलेस्ट्रॉलबद्दलचे 5 मोठे गैरसमज:

·        गैरसमज 1: केवळ विशिष्ट पदार्थ खाल्ल्याने हृदयरोग होतो.

वास्तव: केवळ अंडी किंवा तुपाला दोष देणे चुकीचे आहे.हृदयविकाराचा धोका हा धूम्रपान, व्यायामाचा अभाव, मधुमेह, तणाव आणि अपुरी झोप,अशा अनेक गोष्टींच्या एकत्रित परिणामामुळे वाढतो.

·        गैरसमज 2: कोलेस्ट्रॉल 200 च्या वर गेले की लगेच गोळी घ्यावी.

वास्तव: तज्ज्ञांच्या मते,केवळ एका चाचणीच्या आकड्यावरून घाबरून जाऊ नये.तणाव किंवा आजारपणामुळेही हे आकडे तात्पुरते वाढू शकतात.

·        गैरसमज 3: सडपातळ लोकांचे कोलेस्ट्रॉल वाढत नाही.

वास्तव: अनुवंशिकता ही मोठी भूमिका बजावते.काही लोकांमध्ये अनुवांशिक कारणांमुळे,कोलेस्ट्रॉल उच्च असते, तिथे केवळ जीवनशैली पुरेशी नसते.

·        गैरसमज 4: एकूण कोलेस्ट्रॉल (Total Cholesterol) तपासणे पुरेसे आहे.

वास्तव: आधुनिक शास्त्रानुसार आता एलडीएल, ट्रायग्लिसराइड्स, एचडीएल आणि रक्तातील साखरेचे प्रमाण या सर्वांचा एकत्रित विचार केला जातो.

·        गैरसमज 5: तणावाचा आणि कोलेस्ट्रॉलचा संबंध नाही.

वास्तव: भावनिक ताण आणि शारीरिक थकवा यामुळे लिपिड पातळीमध्ये मोठे चढ-उतार होऊ शकतात.

समारोप:

कोलेस्ट्रॉलची पातळी तेव्हाच धोकादायक मानली जाते,जेव्हा ती सातत्याने उच्च राहते आणि त्यासोबत मधुमेह,उच्च रक्तदाब किंवा धूम्रपानाचा इतिहास असतो. डॉ. संगोई यांच्या मते, शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय असलेल्या व्यक्तीला,कोलेस्ट्रॉल कमी असूनही,सक्रिय नसलेल्या व्यक्तीपेक्षा कमी धोका असू शकतो.एखाद्या रिपोर्टमधील आकडा पाहून स्वतःच औषधे सुरू करण्यापूर्वी किंवा आहार पूर्णपणे बंद करण्यापूर्वी,तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. हृदयाचे आरोग्य हे केवळ एका 'कोलेस्ट्रॉल' या घटकावर नाही,तर तुमच्या संपूर्ण जीवनशैलीवर अवलंबून असते.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु.

होलीस्टीक हेल्थ कोच

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.