द्राक्षावर मोठ्या प्रमाणात किटकनाशक असतात !

 ब्लॉग नं.2026/068

दिनांकः 9 मार्च, 2026. 

मित्रांनो,

            सध्या द्राक्षाचा हंगाम सुरू आहे. द्राक्ष येण्यास कधीच सुरुवात झालेली. पण सुरुवातीला द्राक्ष थोडी आंबट असतात आणि सीजन संपता संपता,गोड द्राक्ष बाजारांत यायला सुरुवात होते.मी बँकेच्या एका शाखेत असतांना,एका द्राक्ष बागेला भेट द्यायचा प्रसंग आला.म्हणजे इन्सपेक्शनला गेलो होतो. त्या शेतकऱ्याने द्राक्ष बागेला पाणी पुरविण्याची एक नवीन सिस्टम विकत घेतली होती, पाणी पुरवठा,मोबाईलचा उपयोग करून कसा करता येतो,(ऑनलाइन) हे दाखविण्यासाठी मला बोलावले होतं.द्राक्षावर किती मोठ्या प्रमाणात किटकनाशकाची फवारणी करण्यात येते. हे तेव्हा अनुभवलं होतं.मग द्राक्ष अधिक स्वच्छ धुवून घ्यायला सुरुवात केली,पण इतक्यात शास्त्रशुद्ध पद्धतीने ती कशी धुवावीत,या संबंधी एक पोस्ट वाचली,ती आज शेअर करतोय.

सविस्तर:

द्राक्षे व्यवस्थित कशी स्वच्छ करावीत? तुम्ही द्राक्षे धुतल्याशिवाय खाता का? म्हणजे चव पहाण्यासाठी म्हणून? मग त्यांना स्वच्छ करण्याची योग्य पद्धत जाणून घ्या

खाण्यापूर्वी फळे धुणे:

द्राक्षे ही सर्वात जास्त प्रमाणात खाल्ल्या जाणाऱ्या फळांपैकी एक आहे. द्राक्षे स्वच्छ करताना तुम्ही काय लक्षात ठेवले पाहिजे ते हे जाणून घ्या.

घरी द्राक्षांमधून कीटकनाशके कशी काढायची:

ताज्या द्राक्षांनी भरलेला एक वाडगा पूर्णपणे सुरक्षित वाटू शकतो.रसाळ आणि थेट बाजारातून आणलेले किंवा अगदी थेट शेतातून आणलेले.परंतु सत्य थोडे अस्वस्थ करणारे आहे.त्यांच्या चमकदार पृष्ठभागावर, अनेकदा कीटकनाशकांचे अवशेष, मेणाचे आवरण आणि बारीक धूळ असू शकते. द्राक्षे गुच्छांमध्ये वाढतात आणि त्यांची त्वचा पातळ, नाजूक असते, म्हणून रसायने आणि घाण त्यांना सहजपणे चिकटते. फक्त नळाच्या पाण्याने धुणे नेहमीच पुरेसे नसते. त्यांना धुण्याचा योग्य मार्ग इथे सुचविला आहे.

द्राक्षे पूर्णपणे धुवावी का लागतात?

शेती आणि पर्यावरणीय समस्यांबद्दल माहिती देणारी संस्था,एन्व्हायर्नमेंटल वर्किंग ग्रुपने 2025 मध्ये, सर्वात वाईट किटकनाशकांच्या यादीत,चौथ्या क्रमांकावर स्थान दिले.खरं तर,लागवडीदरम्यान सर्वाधिक किटकनाशके फवारल्या जाणाऱ्या फळांमध्ये,द्राक्षे ही चौथ्या क्रमांकावर आहेत. किटक, बुरशी आणि बुरशीपासून संरक्षण करण्यासाठी पिकावर,अनेक औषधे वापरली जातात.द्राक्षांचे घड एकमेकांच्या जवळ असतात, त्यांच्यामध्ये लहान अंतर आणि भेगा असतात आणि त्यांची साल देखील छिद्रयुक्त असते.यामुळेच रसायने त्यांच्यावर सहजपणे चिकटतात आणि सामान्य पाण्याने पूर्णपणे स्वच्छ करता येत नाहीत. मुलांना देण्यापूर्वी त्यांना योग्यरित्या स्वच्छ करणे विशेषतः महत्वाचे आहे.

द्राक्षे स्वच्छ करण्याचे मार्ग कोणते आहेत?

आरोग्य माहिती वेबसाइट इकोन्यूजेनिक्सनुसार,द्राक्षे स्वच्छ करणे नेहमीच वाहत्या थंड पाण्याने सुरू करावे. द्राक्षे एका मोठ्या भांड्यात किंवा चाळणीत ठेवा आणि वाहत्या पाण्याखाली 20 ते 30 सेकंद धुवा, नंतर उरलेली धूळ,घाण आणि पृष्ठभागावरील काही रसायने काढून टाकण्यासाठी,त्यांना हळूवारपणे हाताने घासून घ्या.जरी हे सर्व किटकनाशके काढून टाकत नसले तरी,ते घाणीची पातळी लक्षणीयरीत्या कमी करते आणि पुढील स्वच्छतेसाठी पाया घालते.

नंतर,बेकिंग सोडा वापरणे ही एक अतिशय प्रभावी पद्धत मानली जाते.संशोधनातून असे दिसून आले आहे की,बेकिंग सोडा किंवा सोडियम बायकार्बोनेट अनेक सामान्य किटकनाशके तोडण्यास मदत करते. एक चमचा बेकिंग सोडा एक लिटर पाण्यात मिसळा आणि द्राक्षे 10 ते 15 मिनिटे भिजवा. त्याच्या अल्कधर्मी स्वभावामुळे रसायने सैल होतात. भिजवल्यानंतर, द्राक्षे हलक्या हाताने घासून स्वच्छ पाण्याने स्वच्छ धुवा.

व्हिनेगर देखील एक पर्याय आहे:

व्हाईट व्हिनेगर देखील एक चांगला नैसर्गिक पर्याय आहे. ते केवळ किटकनाशके कमी करण्यासच नव्हे तर बॅक्टेरिया, बुरशी आणि जंतू देखील कमी करण्यास मदत करते. एक भाग व्हिनेगर तीन भाग पाण्यात मिसळा आणि द्राक्षे 5 ते 10 मिनिटे भिजवा, नंतर स्वच्छ पाण्याने स्वच्छ धुवा. पूर्णपणे धुण्याने व्हिनेगरचा वास दूर होईल. द्राक्षे अनेक हातांनी गेली असतील किंवा बराच काळ साठवली असतील तर ही पद्धत विशेषतः उपयुक्त आहे.

समारोप:

ही सर्व प्रक्रिया झाल्यानंतर, द्राक्षे हळूवारपणे घासून कोरडी करणे महत्वाचे आहे. त्यांना स्वच्छ कापडाने किंवा स्वयंपाकघरातील टॉवेलने पुसून वाळवा किंवा हवेत वाळू द्या. वाळलेली द्राक्षे रेफ्रिजरेटरमध्ये जास्त काळ ताजी राहतात आणि बुरशी वाढण्याची शक्यता कमी असते.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

  

प्रसाद नातु.

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

अस्वीकरण: हा लेख केवळ माहितीवर आणि या क्षेत्रातील तज्ञांनी व्यक्त केलेल्या मतांवर आधारित आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.