सायलेंट' कोविड आणि वाढते हृदयविकाराचे झटके

 ब्लॉग नं. 2026/089.

दिनांक: 30 मार्च,2026.

मित्रांनो,

आजकाल तरुण मुलांचे किंवा प्रौढ लोकांचे देखिल, कुठलेही आजार नसतांना मृत्यूमुखी पडल्याच्या घटना,ऐकायला मिळतात.जगभरातील शास्त्रज्ञ आणि डॉक्टर, सध्या याच विषयावर सखोल संशोधन करत आहेत. कोविड-19 केवळ फुफ्फुसांचा आजार नसून तो रक्तवाहिन्या आणि हृदयावरही गंभीर परिणाम करतो, हे आता सिद्ध झाले आहे.या विषयावर आधारित एक ब्लॉग मी आज सादर करत आहे.

सविस्तर:

'सायलेंट' कोविड आणि वाढते हृदयविकाराचे झटके: काय सांगते जागतिक संशोधन?

कोविड-19 ची लाट ओसरून आता बराच काळ लोटला असला,म्हणजे 22 मार्च, 2020 ला आपल्या देशांत,त्याने प्रवेश केला असल्याचे अधिकृतरीत्या जाहीर करण्यात आले, तरी त्याचे सावट अद्याप गेलेले नाही. अनेक लोकांना वाटतं की,त्यांना कधीच कोविड झाला नाही, पण प्रत्यक्षात त्यांना Asymptomatic (लक्षणे नसलेला) कोविड झालेला असू शकतो.आजकाल आपण बातम्यांमध्ये वाचतो की, तरुण आणि तंदुरुस्त दिसणाऱ्या व्यक्तींचा अचानक हृदयविकाराच्या झटक्याने (Heart Attack) मृत्यू होत आहे.

याचा आणि कोविडचा काही संबंध आहे का? यावर जगभरात काय संशोधन झाले आहे? चला जाणून घेऊया.

1. लक्षणे नसलेला कोविड (Asymptomatic Covid) म्हणजे काय?

अनेक लोकांची प्रतिकारशक्ती चांगली असल्याने त्यांना ताप किंवा खोकला जाणवला नाही, मात्र विषाणूने त्यांच्या शरीरात प्रवेश केला होता. संशोधनानुसार, अशा 'सायलेंट' कोविड रुग्णांच्या शरीरातही Internal Inflammation (अंतर्गत दाह) निर्माण झाला होता, ज्याचा परिणाम थेट रक्तवाहिन्यांवर झाला.

2. जागतिक संशोधनातून समोर आलेले धक्कादायक निष्कर्ष:

जगभरातील नामांकित संस्थांनी यावर संशोधन केले आहे:

• Nature Medicine मधील अभ्यास: एका मोठ्या संशोधनानुसार, ज्यांना कोविड झाला होता (मग तो सौम्य का असेना), अशा लोकांमध्ये पुढील एक वर्षात हृदयविकाराचा झटका, हार्ट फेल्युअर आणि ब्लड क्लॉट्स (रक्ताच्या गुठळ्या) होण्याचा धोका बिगर-कोविड लोकांच्या तुलनेत 63% जास्त असल्याचे दिसून आले आहे.
• हृदयाच्या स्नायूंना सूज (Myocarditis): अमेरिकन कॉलेज ऑफ कार्डिओलॉजीच्या मते, कोविड विषाणू हृदयाच्या स्नायूंना कमकुवत करू शकतो. यामुळे हृदयाची धडधड अनियंत्रित होणे (Arrhythmia) किंवा हार्ट फेल्युअरसारखे प्रकार घडत आहेत.
• रक्ताच्या गुठळ्या (Micro-clots): संशोधनात असे आढळले आहे की, कोविडमुळे रक्तवाहिन्यांच्या आतील थराला (Endothelium) इजा होते. यामुळे रक्तात सूक्ष्म गुठळ्या तयार होतात, ज्या पुढे जाऊन हार्ट अटॅक किंवा स्ट्रोकचे कारण ठरतात.

3. 'लक्षणे नसताना' मृत्यू का होत आहेत?

ज्यांना कोविडची लक्षणे दिसली नाहीत, त्यांनी कधीच हृदय तपासणी केली नाही.त्यांच्या शरीरात हा विषाणू सुप्त अवस्थेत हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांना इजा करत राहिला. अचानक शारीरिक ताण आल्यास किंवा व्यायामा दरम्यान जेव्हा हृदयाला जास्त रक्ताची गरज भासते, तेव्हा या कमकुवत झालेल्या वाहिन्या निकामी ठरतात आणि मृत्यू ओढवतो.

4. आपण काय काळजी घेतली पाहिजे?

जर तुम्हाला शंका असेल की, तुम्हाला कोविड होऊन गेला आहे,किंवा तुमच्या कुटुंबात हृदयविकाराचा इतिहास असेल, तर खालील गोष्टी करा:

1.       नियमित तपासणी: ईसीजी (ECG), टू-डी इको (2D Echo) आणि लिपिड प्रोफाइल यांसारख्या चाचण्या डॉक्टरांच्या सल्ल्याने करून घ्या.

2.       लक्षणे ओळखा: विनाकारण थकवा जाणवणे, जिने चढताना धाप लागणे किंवा छातीत डाव्या बाजूला अस्वस्थ वाटणे,याकडे दुर्लक्ष करू नका.

3.    अतिव्यायाम टाळा: जिममध्ये जाऊन अचानक जड व्यायाम (Heavy Cardio) सुरू करण्यापूर्वी तुमच्या हृदयाची क्षमता तपासा.

4.       निरोगी जीवनशैली: सकस आहार आणि पुरेशी झोप हृदय सुरक्षित ठेवण्यासाठी आवश्यक आहे.

समारोप:

कोविड-19 चे 'आफ्टर इफेक्ट्स' (After-effects) हे वास्तव आहे.संशोधन सांगतं की,हा विषाणू आपल्या रक्ताभिसरण संस्थेशी खेळला आहे. त्यामुळे सावध राहणे आणि वेळेवर वैद्यकीय तपासणी करणे, हाच यावरचा सर्वोत्तम उपाय आहे.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु.

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

📝 अस्वीकरण: हा लेख केवळ माहितीवर आणि या क्षेत्रातील तज्ञांनी व्यक्त केलेल्या मतांवर आधारित आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.