मानदुखीची कारणे आणि उपाय

ब्लॉग नं 2024/280

दिनांक :- 20 नोव्हेंबर, 2024.

मित्रांनो,

            तुमचा दिवसभराचा सर्व क्षीण, दगदग शमविण्याचा एकमेव उपाय म्हणजे रात्रीची शांत झोप.ही शांत झोप अनेक गोष्टींवर अवलंबून असते. त्यातील एक महत्वाची गोष्ट म्हणजे मानेखाली योग्य उशी (Pillow) असणे महत्वाचे आहे.मानदुखीचे एक प्रमुख कारण म्हणजे योग्य उशी नसणे. आज आपण याबद्दल जाणून घेऊ या.         

सविस्तर

आपल्या झोपेचा आरामदायी अनुभव बहुतेक वेळा आपल्या उशीवर अवलंबून असतो. परंतु, चुकीची उशी किंवा तिचा अयोग्य उपयोग मानदुखीचे कारण ठरू शकतो. मानदुखीचा त्रास झोपेच्या स्थितीवर आणि उशीच्या योग्यतेवर अवलंबून असतो. परंतु, उशीशिवाय देखील इतर अनेक कारणे आहेत,ज्यामुळे मान दुखू शकते. चला या समस्येचे मूळ कारणे आणि उपाय समजून घेऊया. 

उशीमुळे मानदुखी का होते? 

1. चुकीचा आकार व जाडी: उशी फार जास्त जाड किंवा फार पातळ असल्यास मान आणि पाठीचा कणा अयोग्य स्थितीत राहतो, ज्यामुळे स्नायूंवर ताण येतो. आणि त्यामुळे मन दुखू शकते.   

2. साहित्याची अयोग्यता:   उशी बनवितांना त्यात कुठले साहित्य वापरले आहे,हे देखिल महत्वाचे आहे.   कठीण किंवा फार मऊ उशी झोपताना योग्य आधार देत नाही. 

3. झोपण्याची पद्धत:  झोपतांना पाठीवर किंवा उजव्या/डाव्या कुशीवर झोपावे.कारण, पालथे म्हणजेच पोटावर झोपल्यास मान वेगळ्या कोनात वळते, ज्यामुळे स्नायू ताणले जातात.त्यामुळे देखिल मान दुखू शकते.    

मानदुखीची इतर कारणे: 

1. दीर्घ काळ संगणक किंवा मोबाइलचा वापर: सतत मान झुकवून काम केल्यामुळे "टेक नेक" नावाचा त्रास होतो.जो प्रामुख्याने दीर्घ काळ पर्यन्त संगणक किंवा मोबाइलचा वापर केल्याने होतो.    

2. बसण्याची अयोग्य पद्धत: काम करताना किंवा प्रवासात चुकीच्या स्थितीत बसल्यास मान दुखायला लागते.सतत समोर पाहावे लागल्याने देखिल मन आखडते म्हणून मधून मधून डाव्या आणि उजव्या बाजूला वळून पाहणे गरजेचे आहे. विशेषतः कार चालवितांना हे घडते,त्यामुळे मधून मधून रस्त्यावर गर्दी नसतांना आजूबाजूला पाहणे आवश्यक आहे. बसचे ड्रायव्हरकडे तुम्ही लक्षपूर्वक पाहिल्यास ते तसे करतात हे तुमच्या लक्षात येऊ शकते.            

3. स्नायूंवर ताण: ताणतणावामुळे स्नायू कडक होतात, ज्यामुळे मानदुखी होते. 

4. चुकीचा व्यायाम: चुकीच्या प्रकारे व्यायाम केल्याने मानेच्या स्नायूंवर अनावश्यक भार पडतो. 

5. आजार किंवा इजा: आर्थ्रायटिस, स्पॉन्डिलायटिस किंवा मानेवर झालेली जुनी दुखापत देखील मानदुखीचे कारण असते. 

मानदुखी दूर करण्यासाठी उपाय: 

1. योग्य उशीची निवड करा:    झोपतांना नेहमी उशी मध्यम उंचीची व मऊसर निवडा, जी तुमच्या मानेला आणि पाठीला योग्य आधार देईल.मेमरी फोमची उशी चांगला पर्याय असू शकतो. 

2. योग्य स्थितीत झोप घ्या:  झोपतांना पाठीवर झोपणे उत्तम मानले जाते.किंवा तसे शक्य नसल्यास म्हणजे तुम्हाला झोप येत नसल्यास डाव्या किंवा उजव्या कुशीवर (शक्यतो,पचनाच्या दृष्टीने डाव्या कुशीवर) झोपणे योग्य. पाठीच्या कणाच्या नैसर्गिक वळणाला आधार देणारी उशी वापरा. 

3. स्नायू शिथिल करण्यासाठी व्यायाम:  रोज हलके मान वळवण्याचे व्यायाम करा.मान आणि खांद्यांच्या स्नायूंना ताण देऊन शिथिलता आणा. 

4. संगणक व मोबाइलचा योग्य वापर:  स्क्रीन डोळ्यांच्या समोर ठेवा, ज्यामुळे मान झुकवण्याची गरज पडणार नाही.दर तासाला 5-10 मिनिटांचा ब्रेक घ्या. 

5. ताण कमी करा:  योगसाधना आणि ध्यानधारणा यांचा सराव करा. स्नायू सैल करण्यासाठी गरम पाण्याचा शेक किंवा मसाज घ्या. 

6. डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:   जर मानदुखी दीर्घकाळ राहत असेल तर तात्काळ तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. 

समारोप:

संपूर्ण आरोग्यासाठी योग्य झोपेचे महत्त्व फार आहे. चांगल्या झोपेसाठी योग्य उशी निवडणे आणि मानेची काळजी घेणे गरजेचे आहे. मानदुखी टाळण्यासाठी उशीबरोबरच आपली बसण्याची स्थिती, स्क्रीनचा वापर, आणि व्यायामाचे योग्य नियोजन करा. तुमची झोप चांगली झाली की तुमचा दिवसही चांगला जाईल. तुमच्या झोपेच्या सवयी सुधारण्यासाठी आजच योग्य ते बदल करा आणि मानदुखीमुक्त जीवनाचा आनंद घ्या.

आजचा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

            महाराष्ट्रात आज मतदान आहे, प्रत्येकाने मतदान करणे हे सुदृढ लोकशाहीचे लक्षण आहे,म्हणून मी नाही केलं तर एकट्याने काय फरक पडतो,असा विचार करू नका. कारण ही संधी पाच वर्षातून एकदाच मिळते.        

प्रसाद नातु,पुणे.