तुमच्या पायांना सूज येते कां?

 Blog No. 2024/ 169.  

Date: 31^th,July 2024

मित्रांनो,

            तुम्ही बऱ्याच वेळ खुर्चीवर बसून आहात, आणि पायांना सूज येते.तेव्हा पायांच्या पेशीमध्ये जास्त द्रव जमा होतो,त्यामुळे अस्वस्थ वाटते,वेदना होतात आणि चालण्यास त्रास होतो.हे विविध कारणांमुळे होऊ शकते. जर तुम्ही या समस्येने ग्रस्त असाल तर, तुम्ही डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.कारण हे मधुमेह किंवा हृदयरोग यासारख्या प्रमुख आरोग्य समस्यांचे लक्षण देखील असू शकते.म्हणून,जर तुमचे पाय सुजले असतील तर तुम्ही दुर्लक्ष करू नका.

पायांना सूज येण्याची कारणे:-

गुरुत्वाकर्षण:

जेव्हा तुम्ही बराच वेळ बसता,तेव्हा गुरुत्वाकर्षणामुळे तुमचे रक्त तुमच्या खालच्या अंगात,विशेषत: तुमच्या पायांमध्ये वाहू लागते.यामुळे रक्तवाहिन्यांवर दाब पडतो,आसपासच्या पेशीमध्ये द्रव ढकलला जातो. यामुळे अखेरीस सूज येते.

खराब रक्ताभिसरण:

जेव्हा तुम्ही बराच वेळ पाय आखडून बसता,तेव्हा त्यामुळे हृदयाकडे रक्त परत येण्याच्या मार्गावर परिणाम होऊ शकतो.या खराब रक्ताभिसरणामुळे तुमच्या पायांच्या नसांमध्ये रक्त जमा होते,ज्यामुळे रक्तवाहिन्यांमध्ये दबाव वाढतो. ज्याचा परिणाम म्हणून पायांना अखेरीस सूज येते.

जादा मीठ:

सोडियमचे प्रमाण जास्त असलेले अन्न खाल्ल्याने नसांमद्धे पाणी टिकून राहते,ज्यामुळे शरीरातील सूज वाढू शकते.जेव्हा तुम्ही बराच वेळ बसता, तेव्हा तुमच्या शरीरातील द्रव संतुलन व्यवस्थापित करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो, ज्यामुळे शरीरात सूज येते. याला मीठ-प्रेरित पाणी धारणा असेही म्हणतात.

हृदयाची स्थिती:

हृदयरोग, जसे की कंजेस्टिव्ह हार्ट फेल्युअर, हृदयाच्या रक्ताभिसरणाच्या क्षमतेवर परिणाम करू शकते. जेव्हा हृदय रक्त पंप करत नाही, तेव्हा पाय आणि पायांमध्ये द्रव परत येऊ शकतो, ज्यामुळे सूज येते.

मूत्रपिंडाचा आजार:

शरीरातील द्रव आणि इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन राखण्यात किडनी महत्त्वाची भूमिका बजावते. मूत्रपिंडाचे आजार या संतुलनावर परिणाम करू शकतात,ज्यामुळे द्रवपदार्थ टिकून राहतात.आणि पाय आणि घोट्याला सूज येते,जे तुम्ही बराच वेळ बसून राहिल्याने होते.

यकृत रोग:

सिरोसिस सारख्या यकृताच्या आजारांमुळे अल्ब्युमिनचे उत्पादन कमी होऊ शकते.जे रक्तदाब राखण्यासाठी आणि रक्तवाहिन्यांमध्ये द्रवपदार्थ ठेवण्यासाठी महत्वाचे आहे.अल्ब्युमिनच्या कमी पातळीमुळे आसपासच्या पेशीमध्ये द्रव गळती होऊ शकते, ज्यामुळे सूज येते.

रक्ताच्या गुठळ्या:

डीप वेन थ्रोम्बोसिस (DVT) ही एक गंभीर स्थिती आहे,जिथे पायांच्या खोल नसांमध्ये रक्ताच्या गुठळ्या तयार होतात.यामुळे रक्तप्रवाहात अडथळा निर्माण होतो आणि पायांना सूज येते. जास्त वेळ बसल्याने डीव्हीटीचा धोका वाढू शकतो, ज्यामुळे सूज येऊ शकते.

गर्भधारणा:

गर्भधारणेदरम्यान, हार्मोनल बदल होतात आणि गर्भाशयाच्या वाढलेल्या आकारामुळे ओटीपोटातील नसांवर दबाव येऊ शकतो,ज्यामुळे खालच्या अवयवांमधून रक्त प्रवाह प्रभावित होतो.जेव्हा तुम्ही जास्त वेळ बसता तेव्हा हा प्रभाव वाढतो,आणि पाय आणि घोट्याला सूज येते.

औषधे:

स्टिरॉइड्स आणि NSAIDs सारख्या काही औषधांमुळे पायांना सूज येऊ शकते. ही औषधे मूत्रपिंडाच्या कार्यावर आणि द्रव संतुलनावर परिणाम करतात किंवा थेट रक्तवहिन्यासंबंधी गळती होऊ शकते.जास्त वेळ बसल्याने पायांना सूज येणे अस्वस्थ करू शकते.

हे कमी किंवा प्रतिबंधित करण्यात मदत करण्यासाठी येथे काही उपाय आणि टिपा आहेत:

सुजलेल्या पायांवर उपाय:

1. पाय आजूबाजूला हलवा: उभे राहण्यासाठी, फिरण्यासाठी आणि पाय ताणण्यासाठी विश्रांती घ्या. दर 30-60 मिनिटांनी हलवण्याचे लक्ष्य ठेवा.

2. तुमचे पाय उंच उचला: जेव्हा शक्य असेल तेव्हा तुमचे पाय हृदयाच्या पातळीपेक्षा उंच उचला. हे आपल्या पायांमधून द्रव काढून टाकून सूज कमी करण्यास मदत करू शकते.

3. हायड्रेटेड राहा: भरपूर पाणी प्या. निर्जलीकरणामुळे द्रव टिकून राहणे आणि सूज येऊ शकते.

4. कंप्रेशन सॉक्स: रक्ताभिसरण सुधारण्यासाठी आणि सूज कमी करण्यासाठी कॉम्प्रेशन सॉक्स घाला.

5. पायांचे व्यायाम: पायाचे साधे व्यायाम जसे की घोट्याचे रोल, पाय हलविणे, आणि रक्त प्रवाहाला प्रोत्साहन देण्यासाठी तुमचे पाय वाकवणे.

6. मसाज: रक्ताभिसरण सुधारण्यासाठी आणि द्रव जमा होणे कमी करण्यासाठी तुमच्या पायांना हलक्या हाताने मसाज करा.

7. मीठाचे मर्यादित सेवन करा: जास्त मीठ सेवन केल्याने पाणी टिकून राहते, त्यामुळे मिठाचा वापर कमी करण्याचा प्रयत्न करा.

8. कोल्ड कॉम्प्रेस: सूज कमी करण्यासाठी आणि आराम देण्यासाठी कोल्ड कॉम्प्रेस लावा किंवा थंड पाण्यात पाय भिजवा.

9. एलिव्हेटेड फूटरेस्ट: तुमचे पाय थोडे वर ठेवण्यासाठी बसताना एलिव्हेटेड फूटरेस्ट वापरा.

10.योग्य पादत्राणे: पुरेसा आधार देणारे आरामदायक शूज घाला आणि रक्ताभिसरण प्रतिबंधित करणारे घट्ट पादत्राणे टाळा.

प्रतिबंधात्मक उपाय:

1. नियमित हालचाल: तुमच्या दैनंदिन दिनचर्येत, विशेषत: तुमची बैठी नोकरी असल्यास नियमित हालचालींचा समावेश करा.

2. अर्गोनॉमिक वर्कस्पेस: तुमच्या कामाची जागा चांगल्या पद्धतीने सेट करा आणि तुमच्या पायांवरचा ताण कमी करण्यासाठी एर्गोनॉमिक पद्धतीने सेट केल्याची खात्री करा.

3. व्यायाम: नियमित शारीरिक हालचाली रक्ताभिसरण सुधारू शकतात आणि सूज येण्याचा धोका कमी करू शकतात.

4. आरोग्यदायी आहार: संपूर्ण आरोग्य आणि रक्ताभिसरणाला मदत पुरवण्यासाठी फळे, भाज्या आणि पातळ प्रथिने समृद्ध संतुलित आहार ठेवा.

समारोप:-

            एकंदरीत आजकाल बैठ्या कामामुळे हा त्रास मोठ्या प्रमाणात जाणवू लागला आहे. वेळीच खबरदारी घेतल्यास गंभीर आजारांपासून स्वतःला दूर ठेवता येईल.म्हणूनच जे प्रतिबंधात्मक उपाय सुचवलेले आहेत,ते सुरू ठेवावयास हवे हेच खरे.    

          तुम्हाला आजचा ब्लॉग कसा वाटला ते कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुढचा ब्लॉग येईपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा.     

प्रसाद नातु, पुणे