फूड कोमा म्हणजे काय?

 Blog No. 2024/ 104.  

Date: 21th,May 2024

मित्रांनो,

            कधी कधी दुपारचं जेवण जास्त किंवा जडं झालं तर सुस्तावल्यासारखं होतं.अगदी अंथरुणावर जाऊन अंग टाकलं तर लगेच झोप लागेल, अशी अवस्था असते.याला फूड कोमा म्हणतात. मोठ्या जेवणानंतर येणारी झोप किंवा तंद्री याला "पोस्टप्रॅन्डियल सोमनोलेन्स" म्हणतात. ही एक सामान्य क्रिया आहे,जी आपल्यापैकी अनेकांनी अनुभवली असेल. अधूनमधून फूड कोमाचा अनुभव येणे सामान्य आहे आणि तुमच्या आहारावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.पण,जर अन्न कोमा तुमच्या दिनचर्येत व्यत्यय आणत असेल,तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

फूड कोमा कसा असतो?

            ज्यांना फूड कोमाचा अनुभव येतो,त्यांना जेवणानंतर खालील लक्षणे दिसू शकतात. 1. थकवा,2. तंद्री किंवा निद्रिस्तपणा 3. ऊर्जा पातळी कमी होणे आणि 4. एकाग्रता किंवा लक्ष कमी होणे.बरेच लोक दुपारच्या जेवणानंतर ही लक्षणे अनुभवतात. यांस दुपारच्या जेवणानंतरची डुलकी असेही म्हणतात.

तुम्हाला फूड कोमा का येतो?

            ही झोप कशी किंवा का येते याबद्दल विशेष संशोधन उपलब्ध नाही.विविध सिद्धांत मांडले गेले आहेत. फूड कोमा कशामुळे होतो,यावरील मुख्य सिद्धांतांपैकी एकानुसार, कर्बोदकं, प्रथिने, साखर आणि चरबीचे प्रमाण जास्त असलेले जेवण हे यासाठी कारणीभूत असू शकते.उदाहरणार्थ, उच्च कार्बयुक्त जेवण तुमच्या रक्तातील ट्रायटोफॅन नावाच्या अमिनो आम्लाची पातळी वाढवू शकते,जे झोपेशी संबंधित सेरोटोनिन-अहार्मोनचे प्रमाण वाढवते.

फूड कोमा किती काळ टिकतो?

            फूड कोमा किती काळ टिकतो, या बद्दलचा कोणताही अभ्यास किंवा संशोधन उपलब्ध नसले तरी, फूड कोमाची लक्षणे साधारणपणे एक ते दोन तासात,त्याच्या शिखरावर पोहोचतात आणि त्यानंतर अनेक तास टिकतात.फूड कोमाचा कालावधी जेवणाचा आकार,खाल्लेल्या अन्नाचे स्वरूप,व्यक्तीची चयापचय शक्ती आणि हायड्रेशन पातळी यांसारख्या घटकांवर अवलंबून असतो.

दुपारच्या ऊर्जेच्या घसरणीवर मात करण्याचे 5 उपाय:

 1. हायड्रेशन ही गुरुकिल्ली आहे.फक्त साध्या पाण्यानेच नव्हे तर,लिंबू पाणी,दूध,ताक,नारळाचे पाणी इत्यादी इतर गैर-साखरयुक्त पेये घेऊन स्वतःला हायड्रेट ठेवा.

2. वनस्पती-आधारित आहार घेण्याने मदत होते: आपल्या आहारामध्ये अधिक वनस्पती-आधारित प्रथिने आणि समृद्ध स्त्रोतांचा समावेश करा जसे की शेंगा,कारण त्या पचण्यास अधिक वेळ घेतात. कर्बोदकांनी युक्त संपूर्ण धान्य,एका वेळी एकाच प्रकारचे पीठ,न चाळता वापरा.

3.दुपारच्याजेवणानंतर एक लहान फेरफटका मारा.तसं पाहिल्यास प्रत्येक जेवणानंतर थोडेसे फेरफटका मारणे, स्वतःला

सूर्यप्रकाशात आणल्यास जेवणानंतरची घसरण टाळता येते.सूर्यप्रकाशामुळे शरीराचे झोपेचे चक्र रीसेट होण्यास मदत होते. बाहेर फेरफटका मारणे शक्य नसल्यास,फूड कोमा टाळण्यासाठी घरी हलका व्यायाम करा.

4.दिवसा स्ट्रेचिंगचे व्यायाम केल्यास सतर्कता वाढते बेसिक स्ट्रेचसह नियमित डेस्क व्यायामाचा समावेश केल्याने देखील कडकपणा दूर होण्यास मदत होते.

5.रात्री जास्त झोप येणे:  झोपेच्या नित्यक्रमाचे सातत्याने पालन करणे आणि प्रत्येक रात्री पुरेशी विश्रांती घेतल्याने दिवसाचा थकवा कमी होऊ शकतो.

समारोप:

         एक गोष्ट लक्षात ठेवा मोठ्या प्रमाणावर जेवण घेतल्यानंतर किंवा जडं जेवण घेतल्यानंतर काही प्रमाणात सुस्ती अनुभवणे सामान्य असू शकते. तथापि, फूड कोमा वारंवार उद्भवल्यास आणि फूड कोमा दैनंदिन जीवनात व्यत्यय आणत असल्यास, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे चांगले.मी इतक्यात हे अनुभवलं कारण,नोकरीत असतांना जेवणाच्या वेळा वेगळ्या होत्या,आता वेगळ्या आहेत.पण याला फूड कोमा म्हणतात हे माहित नव्हतं.आणि एवढ्यात हे अनुभवायला मिळालं. म्हणून थोडं यावर कुठे लिखाण मिळतं कां शोधलं.   

तुम्हाला आजचा ब्लॉग कसा वाटला ते कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुढचा ब्लॉग येईपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु, पुणे.