आहार विचार 5 सीताफळ एक गोड फळ

 Blog No. 2023/166        

Date: 29^th, June 2023.

मित्रांनो

            आजपर्यंत आहार-विचार मध्ये आपण अननस, आंबा, केळी आणि पपई यांची सविस्तर माहिती घेतली. आज आषाढी एकादशीचा आहे आणि गुरुवार आहे. आज अशाच एका गोड फळाची माहिती आपण घेऊ. ते फळ म्हणजे सीताफळ.    

 

प्रास्ताविक       

 सीताफळ ज्याला कस्टर्ड अॅपल देखिल म्हणतात.मूळचे हे फळ वेस्ट इंडिज बेटं आणि  अमेरिकेतील मूळ उष्णकटिबंधीय फळ आहे. वैज्ञानिकदृष्ट्या त्याला Annona squamosa म्हणतात. सीताफळ याचा सीता मातेशी कुठं संदर्भ लागतो कां? अगदी लंकेत अशोकवनांत वगैरे सीताफळाची झाडं असल्याचा कुठे संदर्भ लागतो कां? बघितलं.पण उत्तर कुठे मिळालं नाही.जाणकारांनी यावर जरूर प्रकाश टाकावा.तसं अजिंठ्याच्या लेण्यात सीताफळाचं चित्र बघितल्याचे काही संबंधित सांगतात.सीताफळाचा सीझन हा ऑगस्ट ते जानेवारी हा असतो. महाराष्ट्र, तेलंगणा,आसाम, उत्तर प्रदेश या राज्यात प्रामुख्याने सीताफळाची लागवड केली जाते.

 

सीताफळातील पौष्टिक सामग्री:

सीताफळ हे पौष्टिक समृद्ध फळ आहे,जे अनेक आवश्यक जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि आहारातील फायबरने युक्त आहे.  

 

व्हिटॅमिन सी: सीताफळात 100 ग्रॅम मागे सुमारे 19.2 मिलीग्राम व्हिटॅमिन सी असते. सीताफळ हा व्हिटॅमिन सीचा एक चांगला स्रोत आहे,जे एक आवश्यक अँटिऑक्सिडेंट आहे. व्हिटॅमिन सी रोगप्रतिकारक कार्य करते. निरोगी त्वचा आणि पेशीसाठी कोलेजन संश्लेषणास मदत करते आणि लोह शोषण्यास मदत करते.

 

व्हिटॅमिन ए: सीताफळात 100 ग्रॅम मागे अंदाजे 16 मायक्रोग्राम व्हिटॅमिन ए असते.सीताफळामध्ये व्हिटॅमिन ए असते,जे निरोगी दृष्टी राखण्यासाठी, रोगप्रतिकारक कार्यास आणि पेशीच्या वाढीस आणि विकासास मदत करते.

 

पोटॅशियम: सीताफळात 100 ग्रॅम मागे अंदाजे अंदाजे 382 मिलीग्राम पोटॅशियम असते. सीताफळ पोटॅशियमने समृद्ध असते.हे एक आवश्यक खनिज आहे, जे हृदयाचे योग्य कार्य राखण्यासाठी, रक्तदाब नियंत्रित करण्यात आणि संपूर्ण हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्य राखण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.

 

मॅग्नेशियम: सीताफळात 100 ग्रॅम मागे सुमारे 29 मिलीग्राम मॅग्नेशियम असते. सीताफळामध्ये मॅग्नेशियम असते, जे शरीरातील विविध जैवरासायनिक प्रक्रियांमध्ये सामील असते.मॅग्नेशियम स्नायू आणि मज्जातंतूंच्या कार्यासाठी, ऊर्जा उत्पादनासाठी, हाडांचे आरोग्य राखण्यासाठी आणि रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यासाठी आवश्यक आहे.

 

आहारातील फायबर: सीताफळात 100 ग्रॅम मागे अंदाजे 2.4 ग्राम फायबर असते. सीताफळ हे आहारातील फायबरचा एक चांगला स्रोत आहे,जे पचनास मदत करते, आतड्यांसंबंधीच्या नियमित हालचालींना मदत करते आणि परिपूर्णतेची भावना वाढवून निरोगी वजन राखण्यास मदत करते.

 

अँटिऑक्सिडंट्स: कस्टर्ड सफरचंदमध्ये फ्लेव्होनॉइड्स आणि पॉलीफेनॉल्स सारख्या अँटीऑक्सिडंट्स असतात, जे शरीराला ऑक्सिडेटिव्ह तणावापासून संरक्षण करण्यास मदत करतात आणि हृदयरोग आणि विशिष्ट प्रकारच्या कर्करोगासारख्या जुनाट आजारांचा धोका कमी करतात.

 

दाहक-विरोधी गुणधर्म: काही अभ्यासांनी असे सुचवले आहे की सीताफळामध्ये विशिष्ट संयुगे असल्यामुळे दाहक-विरोधी गुणधर्म असू शकतात. हे गुणधर्म शरीरातील जळजळ कमी करण्यास आणि संपूर्ण आरोग्यास मदत करू शकतात.

 

सीताफळाचा औषधी उपयोग:

सीताफळाचा त्यातील आरोग्यकारी गुणांसाठी पारंपारिक औषधांमध्ये वापरले जाते.त्यात एसीटोजेनिन्स सारखी विविध बायोएक्टिव्ह संयुगे असतात,ज्यांचे प्राथमिक अभ्यासात प्रतिजैविक, प्रतिजैविक आणि कर्करोगविरोधी गुणधर्म आढळून आले आहेत. तथापि, संशोधन अद्यापी सुरु असून त्यांचे अंतिम अहवाल येणे बाकी आहेत.

याव्यतिरिक्त, सीताफळ हा आहारातील फायबरचा एक चांगला स्रोत आहे,ज्याचा पाचन कार्यात फायदा होतो.बद्धकोष्ठ टाळण्यास सीताफळाची मदत होते. त्यात अँटिऑक्सिडंट्स देखील असतात,जे शरीरातील हानिकारक मुक्त रॅडिकल्सचा प्रभाव कमी करण्यास आणि ऑक्सिडेटिव्ह तणावापासून संरक्षण करण्यास मदत करतात.या सोबत क्षय रोग, त्वचा रोग, अल्सर आणि जुलाब यामधे देखिल सीताफळ हे गुणकारी आहे.  

 

सारांश

सगळ्यांचा विचार करुन झाला आता शेवटी मधुमेही लोकांचा विचार करणे आवश्यक आहे.सीताफळ हे सामान्यतः आरोग्यदायी फळ मानले जात असले तरी, मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी त्याचे नैसर्गिक साखरेचे प्रमाण लक्षात घेऊन कमी प्रमाणात सेवन करणे महत्त्वाचे आहे. सीताफळातील साखर रक्तातील साखरेची पातळी वाढवू शकते, म्हणून मधुमेहींनी सीताफळाचे सेवन करतांना योग्य ती काळजी घ्यावी आणि संतुलित आहार योजनेचा भाग म्हणून ते सीताफळाचा समावेश करू शकतात,पण अर्थातच डॉक्टरी सल्ल्याने करणे केव्हाही चांगले. कारण भारतात मधुमेही 11.5 कोटी पर्यन्त पोहोचल्याचे वाचले.  

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु,पुणे.