ब्लॉग नं: 2025/035. दिनांक: 4 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, न्यूरोप्लॅस्टिसिटी : मेंदू त स्वतःला बदलण्याची अद्भुत क्षमता आपण अनेकदा म्हणतो , “ आता माझं वय झालं , सवयी बदलणं कठीण आहे” किंवा “ मेंदू एकदा घडला की बदलत नाही.” पण आधुनिक न्यूरोसायन्स हे स्पष्टपणे सांगते की मेंदू सतत बदलत असतो. या विलक्षण क्षमतेलाच म्हणतात — न्यूरोप्लॅस्टिसिटी ( Neuroplasticity). आज आपण न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे काय ? हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या. सविस्तर: न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे, अनुभव , शिकणे , विचार , भावना , दुखापत किंवा उपचारांच्या परिणामामुळे मेंदूची रचना आणि कार्य बदलण्याची क्षमता. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, आपला मेंदू ‘स्टॅटिक’ नसून ‘डायनॅमिक’ आहे. पूर्वी काय समजलं जात होतं ? एकेकाळी असा समज होता की, मेंदू बालपणातच पूर्ण विकसित होतो, एकदा न्यूरॉन्स नष्ट झाले की ते पुन्हा निर्माण होत नाहीत आणि वृद्धत्वात मेंदू बदलू शकत नाही पण संशोधनाने हे सर्व गैरसमज खोटे ठरवले. न्यूरोप्लॅस्टिसिटी कसं काम करते ? मेंदूमध्ये अब्जावधी न्यूरॉन्स ( Neuron) असतात. हे न्...
Blog No. 2023/7 8 Date: 31 st ,March 2023 मित्रांनो, गेल्या दशकभरापासून माणसाच्या जीवनात विशेषतः नोकरी करणाऱ्यांच्या जीवनात,खूप बदल घडून आलेत.जीवघेणी स्पर्धा,बदललेली जीवन पद्धती,लहान लहान गावातून आणि शहरातून मोठ्या शहरांकडे झपाट्याने होणारे स्थलांतर,बदललेल्या कार्य पद्धती,कार्याच्या वेळा,वाढत्या गरजा,मोठ्या शहरांचे अचानक मेट्रोमधे झालेले रूपांतर,त्या शहरातील घरापासून कार्य स्थळी पोहोचण्यासाठी लागणारा विलंब,या साऱ्याचा परिणाम ऑफिसमधील कार्य किंवा काम आणि वैयक्तिक जीवन यांचे संतुलन बिघडण्यात झाला आहे.आपल्या व्यस्त कामाच्या वेळापत्रकात,आपण आपले वैयक्तिक जीवन हरवून बसायला लागलो आहे.आपण आपल्या कार्यातील वचनबद्धतेला,आपल्या वैयक्तिक जीवनापेक्षा अधिक महत्व देऊ लागलो आहे.कार्य स्थानातील जास्त दबावामुळे जास्त ताण आणि ताणामुळे मानसिक आणि शारीरिक आरोग्याच्या अनेक समस्या उदभवू शकतात, नव्हे उदभवत आहेत.पुरेशी विश्रांती किंवा झोप न मिळाल्याने कामाच्या उत्पादकतेवर आणि कार्यक्षमतेवरही विपरित परिणाम ह...