ब्लॉग नं. 2025/242 .  दिनांक: 3 1 ऑगस्ट, 2025.   मित्रांनो, अलार्मने उठणे धोकादायक ठरू शकते का ? आपल्यापैकी बहुतेक जण सकाळी उठण्यासाठी अलार्मवर अवलंबून असतो. " अलार्म नसेल तर वेळेवर उठणार नाही!" अशीच भावना मनात असते. पण कधी विचार केला आहे का , की हे अलार्म आपल्या आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकतात ? आजचा ब्लॉग याच विषयावर आहे. सविस्तर: हैदराबाद येथील अपोलो हॉस्पिटल्समधील सल्लागार न्यूरोलॉजिस्ट डॉ. सुधीर कुमार यांनी नुकतेच सांगितले की , अलार्म वाजवून अचानक जागे होण्याने रक्तदाबात ( Blood Pressure) महत्त्वपूर्ण वाढ होते. संशोधन काय सांगते ? यूव्हीए स्कूल ऑफ नर्सिंगमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार: 🔹 अलार्म वाजवल्याने जागे होणाऱ्यांमध्ये रक्तदाबात 74 % पर्यंत वाढ होऊ शकते. 🔹 नैसर्गिकरित्या जागे होणाऱ्यांच्या तुलनेत हा धोका खूप जास्त आहे. 🔹 विशेषतः 7 तासांपेक्षा कमी झोप घेतलेल्या लोकांमध्ये रक्तदाब झपाट्याने वाढतो. डॉ. कुमार यांच्या मते , हा अचानक वाढलेला रक्तदाब हृदयविकाराचा झटका ( Heart Attack) आणि स्ट्रोकचा ( Stroke) धोका वाढवतो. अलार्मच...

ब्लॉग नं. 2025/241.  दिनांक: 30 ऑगस्ट, 2025.   मित्रांनो, बहुतेक भारतीय चुकीच्या पद्धतीने पूरक आहार घेतात ! आपल्यापैकी अनेक जण आरोग्य सुधारण्यासाठी किंवा उर्जावान राहण्यासाठी पूरक आहार ( Supplements) घेत असतात.पण डॉक्टरांच्या मते , भारतातील बहुतांश लोक – विशेषतः तरुण – कोणतेही वैद्यकीय मार्गदर्शन न घेता सप्लिमेंट्स घेतात. यामुळे त्याचा परिणाम कमी होतो किंवा कधी कधी तोटाही होऊ शकतो.चुका टाळण्यासाठी व सप्लिमेंट्सचा योग्य फायदा मिळवण्यासाठी काही महत्त्वाचे मुद्दे समजून घेणे गरजेचे आहे.या गोष्टींचा परामर्श घेण्यासाठीच आजचा ब्लॉग लिहीत आहे. सविस्तर:             आपल्या दैनंदिन जीवनात आपण जो आहार आपण घेत असतो,तो आहार आरोग्य व्यवस्थित रहाण्यास किंवा दिवसभर ताजेतवाने रहाण्यास पुरेसा नाही.असं जेव्हा जाणवतं,तेव्हा आपणच पूरक आहार ठरवून घेत असतो. पण काही वेळा    पूरक आहार घेताना काही चुका होत असतात,त्या चुका खालील प्रमाणे आहेत.   1. स्वतःच निदान करणे : रक्ततपासणी न करता किंवा डॉक्टरांचा सल्ला न घेता लोक स...

ब्लॉग नं. 2025/241 .   दिनांक: 29  ऑगस्ट, 2025.   मित्रांनो, : एका साध्या घड्याळाने बदलले आयुष्य : जीवन कधी कोणती परीक्षा घेईल , याचा अंदाज लावता येत नाही. ईस्ट ससेक्समधील ब्राइटनजवळ राहणारी 57 वर्षीय सॅम अॅडम्स यांची कहाणी हेच दाखवून देते. तिने वर्षानुवर्षे सहन केलेल्या दु:खानंतर तिला वाटले की आता वाईट दिवस संपले. पण एका छोट्या घड्याळाच्या इशाऱ्यामुळे तिच्या आयुष्याचा प्रवासच बदलून गेला. आजच्या ब्लॉग मधे वाचा सॅम अॅडम्स यांची कहाणी. सविस्तर: दु:खांचा वर्षाव: 2020 हे वर्ष सॅमसाठी सर्वांत कठीण ठरले.काही महिन्यांतच तिने वडिलांना गमावले , आवडत्या कुत्र्याचा मृत्यू झाला आणि लग्नदेखील तुटले.ती सांगते ,“ तो काळ असह्य होता.मला वाटत होतं मी भावनिकरीत्या बुडत आहे. डिप्रेशन इतकं वाढलं की मी पूर्णपणे खचून गेले.” आत्मशोधाचा प्रवास – कोस्टा रिका: 2021 मध्ये तिने हळूहळू स्वतःला सावरले.आणि २०२२ मध्ये तिने एकटीने कोस्टा रिकाला प्रवास केला. निसर्गात रमणे , श्वसनाचे व्यायाम ( breathwork) यामुळे तिच्या आयुष्यात शांतता आणि स्पष्टता आली.ती सांगते , “ माझे झाडांवर , निसर्गावर प...

  ब्लॉग नं. 2025/239.   दिनांक: 28 ऑगस्ट, 2025.   मित्रांनो, मधुमेह नियंत्रणाचे दोन आधारस्तंभ: HbA1c आणि SMBG             तुम्ही कदाचित आश्चर्य करत असाल किंवा तुम्हाला कंटाळवाणे झाले असेल की, मी मधुमेहावर एवढे ब्लॉग कां लिहीत असतो,मला मधुमेह आहे म्हणून? तर निश्चितच नाही. तर भारत सध्या मधुमेहाच्या मूक साथीचा सामना करत आहे.भारतात अंदाजे 10 कोटी लोक मधुमेही आणि 13 कोटी लोक प्रिडायबिटीज अवस्थेत आहेत. हा माझ्या चिंतेचा विषय आहे,आणि ब्लॉगच्या माध्यमातून मधुमेहाविषयी मला जेवढी जागृती करता येईल तेवढी करायची आहे,कारण यांचे दुष्परिणाम मला माहित आहेत. प्रिडायबिटीजची संख्या चिंताजनक आहे आणि यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी,रक्तातील साखरेचे नियमित निरीक्षण करणे केवळ वैद्यकीय सल्ला राहिलेले नाही , तर दैनंदिन आरोग्य साधन बनले आहे.यावर आहे माझा आजचा ब्लॉग. सविस्तर:  मधुमेह व्यवस्थापनात दोन महत्त्वाची साधने आहेत : 1.        HbA1c चाचणी 2.        रक्तातील ग्...

ब्लॉग सं. 2025/238. दिनांक:2 7 ऑगस्ट,2025.   मित्रांनो, एका आठवड्यात 2,50,000 पावलं चालण्याचा अनुभव              सर्वप्रथम, सर्वांना श्री गजाननाच्या आगमनाच्या भक्तीपूर्वक शुभेच्छा.तो तुमचं आयुष्य मंगलमय बनवो.   परदेशातील लोक काय करतील याचा काही नेम नाही.एका ब्रिटिश पठ्याने   एका आठवड्यात चक्क 2,50,000 पावलं चालण्याचा पराक्रम केला आहे. आपल्या दैनंदिन आयुष्यात चालण्याला आपण फारसं महत्त्व देत नाही. “फक्त चालणं” इतकं सोपं वाटणारं काम प्रत्यक्षात आपल्या शरीरावर , मनावर आणि जीवनशैलीवर किती खोल परिणाम करू शकतं, याचा उत्तम अनुभव ब्रिटिश युट्यूबर जॅक मॅसी वेल्श याने घेतला.आजच्या ब्लॉगमध्ये वाचा त्याची कथा.   सविस्तर: ब्रिटिश युट्यूबर जॅक मॅसी वेल्श याने,फक्त सात दिवसांत 2,50,000 पावलं चालून दाखवली. म्हणजे दररोज सरासरी 35,700 पावलं किंवा तब्बल 17 मैल – जे अर्ध्या मॅरेथॉनपेक्षा अधिक आहे . पहिल्या दिवशी वेल्शने सकाळ-संध्याकाळ चालून आपलं लक्ष्य गाठलं. त्याला वाटलं , “ हे फक्त एक पाऊल दुसऱ्याच्या पुढे ठेवणं आहे”.पण दुसऱ्या दिवस...

  ब्लॉग सं. 2025/238 . दिनांक:26  ऑगस्ट,2025.   मित्रांनो,             OpenAI ने अलीकडेच ChatGPT Go लाँच केले आहे , जो भारतीय वापरकर्त्यांसाठी डिझाइन केलेल्या चॅटबॉटसाठी,एक परवडणारा सबस्क्रिप्शन प्लॅन आहे. या प्लॅनची किंमत फक्त रु. 399 रुपये महिना  आहे , ज्यामुळे तो OpenAI द्वारे ऑफर केलेला,सर्वात बजेट-फ्रेंडली ChatGPT पर्याय बनला आहे. तथापि , ChatGPT चे दीर्घकाळ चालणारे प्लस सबस्क्रिप्शन,रु. 1,299 रुपये प्रति महिना अधिक वैशिष्ट्ये आणि साधने देते. त्यात मर्यादित क्षमतांसह एक मोफत सबस्क्रिप्शन मॉडेल देखील समाविष्ट आहे. तिन्ही सबस्क्रिप्शन प्लॅन वेगवेगळ्या वापरकर्त्यांच्या गरजा पूर्ण करतात. वेगवेगळ्या किंमतींसह , वापरकर्त्यांना खात्री नसते की कोणता प्लॅन त्यांच्यासाठी सर्वात योग्य आहे. OpenAI ने त्याच्या चॅटबॉटसाठी ऑफर केलेल्या तीन सबस्क्रिप्शन पर्यायांची तुलना येथे आहे. ChatGPT Go: ChatGPT Go म्हणून ओळखला जाणारा हा नवीन प्लॅन,केवळ भारतात रु. 399 रुपये प्रति महिना या दराने उपलब्ध आहे आणि प्रगत कृत्रिम...

  ब्लॉग सं. 2025/ 236. दिनांक: 25  ऑगस्ट, 2025.    मित्रांनो, डिमेन्शियाची सुरुवात पायांपासून होते: 4 लक्षणे जी जोखीम दर्शवू शकतात: आपल्याला कदाचित आश्चर्य वाटेल , परंतु डिमेन्शियाची सुरुवात केवळ मेंदूतच नाही,तर पायांमधूनही दिसू शकते.सामान्यतः असे मानले जाते की,हा आजार मेंदूत शांतपणे सुरू होतो , जिथे तो दिसत नाही , जाणवत नाही–जोपर्यंत स्मृती कमी होणे , गोंधळ निर्माण होणे अशी लक्षणे उघड होत नाहीत.पण संशोधकांच्या अभ्यासातून एक वेगळा दुवा समोर आला आहे – तो म्हणजे पाय. सविस्तर: डिमेन्शिया म्हणजे काय ? सर्वप्रथम डिमेन्शिया म्हणजे काय हे आपण समजून घेऊ.डिमेन्शिया हा एखादा एकच आजार नसून, लक्षणांचा समूह ( syndrome) आहे.यामध्ये व्यक्तीच्या मेंदूचे कार्य हळूहळू कमी होऊ लागते आणि दैनंदिन जीवनावर त्याचा परिणाम दिसतो. प्रमुख वैशिष्ट्ये: 1.        स्मृती कमी होणे – नावे , घटना , ठिकाणे , वेळ यांची आठवण कमी होणे. 2.        विचार करण्याची क्षमता घटणे – निर्णय घेणे , समस्या सोडवणे अवघड होणे. 3.  ...