ब्लॉग नं: 2025/035. दिनांक: 4 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, न्यूरोप्लॅस्टिसिटी : मेंदू त स्वतःला बदलण्याची अद्भुत क्षमता आपण अनेकदा म्हणतो , “ आता माझं वय झालं , सवयी बदलणं कठीण आहे” किंवा “ मेंदू एकदा घडला की बदलत नाही.” पण आधुनिक न्यूरोसायन्स हे स्पष्टपणे सांगते की मेंदू सतत बदलत असतो. या विलक्षण क्षमतेलाच म्हणतात — न्यूरोप्लॅस्टिसिटी ( Neuroplasticity). आज आपण न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे काय ? हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या. सविस्तर: न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे, अनुभव , शिकणे , विचार , भावना , दुखापत किंवा उपचारांच्या परिणामामुळे मेंदूची रचना आणि कार्य बदलण्याची क्षमता. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, आपला मेंदू ‘स्टॅटिक’ नसून ‘डायनॅमिक’ आहे. पूर्वी काय समजलं जात होतं ? एकेकाळी असा समज होता की, मेंदू बालपणातच पूर्ण विकसित होतो, एकदा न्यूरॉन्स नष्ट झाले की ते पुन्हा निर्माण होत नाहीत आणि वृद्धत्वात मेंदू बदलू शकत नाही पण संशोधनाने हे सर्व गैरसमज खोटे ठरवले. न्यूरोप्लॅस्टिसिटी कसं काम करते ? मेंदूमध्ये अब्जावधी न्यूरॉन्स ( Neuron) असतात. हे न्...
ब्लॉग नं. 2025/030. दिनांक: 30 जानेवारी , 2026. मित्रांनो , शरीराचे जैविक घड्याळ ( Body’s Biological Clock) तुम्हाला माहित असेलच की , आपल्या शरीरात एक नैसर्गिक वेळापत्रक असते , ज्याला जैविक घड्याळ किंवा Circadian Rhythm ( सर्केडियन रिदम) असे म्हणतात.हे जैविक घड्याळ 24 तास चालणारी अंतर्गत प्रणाली आहे , जी शरीराला पुढील गोष्टी सांगत असतं , कधी झोपायचे , कधी उठायचे , कधी पचन करायचे , कधी शरीराची दुरुस्ती व शुद्धीकरण ( Detox) करायचे आणि कधी हार्मोन्स स्रवायचे. जेव्हा आपण या घड्याळानुसार जगतो , तेव्हा शरीर आपोआप बरे होते.जेव्हा आपण याच्या विरुद्ध जगतो (उशीरा झोपणे , अनियमित आहार) , तेव्हा शरीराचे शुद्धीकरण बिघडते.शरीर या घड्याळाच्या नुसार , शरीराच्या विविध अंगांचे/अवयवांचे केंव्हा शुद्धीकरण करतं , हे आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण बघू या. सविस्तर: शरीर कधी डिटॉक्स करते ? एक महत्त्वाची गोष्...