इन्सुलिनवर स्विच करणे अधिक चांगले आहे का?

 ब्लॉग नं: 2025/037.

दिनांक: 6 फेब्रूवारी, 2026.

मित्रांनो,

इन्सुलिनवर स्विच करणे अधिक चांगले आहे का?

एकदा सहज Quora या समाजमध्यमावर स्क्रोल करत असताना,एका वापरकर्त्याची एक पोस्ट वाचनांत आली.ज्यात विचारले होते: 'मेटफॉर्मिनवरून इन्सुलिनवर स्विच केल्यानंतर, तुम्हाला कोणता सर्वात तात्काळ सकारात्मक बदल जाणवला?' या बद्दल मुंबई सेंट्रल येथील वोक्हार्ट हॉस्पिटल्सचे सल्लागार एंडोक्राइनोलॉजिस्ट आणि डायबेटोलॉजिस्ट डॉ. प्रणव घोडी हे काय म्हणतात,हे आजच्या ब्लॉगमधून आपण जाणून घेऊ.

सविस्तर:

मेटफॉर्मिन हे मोठ्या प्रमाणावर लिहून दिले जाणारे,तोंडावाटे घेण्याचे औषध आहे,जे विशेषतः टाइप 2 मधुमेहामध्ये,उच्च रक्तातील साखरेची पातळी कमी करण्यासाठी,सुरुवातीचा उपचार म्हणून वापरले जाते, तर जेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी खूप जास्त असते तेव्हा इन्सुलिन दिले जाते.आता सर्वसामान्य लोकांना हा प्रश्न पडतो की, एखाद्याला इन्सुलिनवर स्विच करणे हे त्याचा मधुमेह वाढल्याचे लक्षण आहे का? तर हे अजिबात नाही.

या बाबत डॉ. घोडी म्हणतात की,"मधुमेह ही एक प्रगतीशील स्थिती आहे,आणि कालांतराने, शरीर स्वतःहून पुरेसे इन्सुलिन तयार करू शकत नाही. योग्य टप्प्यावर इन्सुलिन सुरू केल्याने महत्त्वाच्या अवयवांचे संरक्षण करण्यास, गुंतागुंत टाळण्यास आणि जीवनाचा दर्जा राखण्यास मदत होते.जेव्हा योग्य वेळी सुरुवात केली जाते आणि योग्यरित्या वापरले जाते, तेव्हा इन्सुलिन हे मधुमेहाच्या काळजीमध्ये एक सकारात्मक आणि सक्षम करणारे पाऊल ठरू शकते," असे डॉ. घोडी म्हणाले.

इन्सुलिनमुळे कोणते बदल जाणवू शकतात?

डॉ. घोडी म्हणाले की, सर्वात तात्काळ आणि लक्षात येण्याजोगा बदल म्हणजे,रक्तातील साखरेवर जलद आणि अधिक सातत्यपूर्ण नियंत्रण. "इन्सुलिन थेट ग्लुकोजची पातळी कमी करण्याचे काम करते, त्यामुळे रुग्णांना अनेकदा कमी वेळात उपाशीपोटी आणि जेवणानंतरच्या रीडिंगमध्ये लक्षणीय सुधारणा दिसून येते.ज्यांना तोंडावाटे औषधे घेऊनही,उच्च रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात आणण्यासाठी संघर्ष करावा लागत होता, त्यांच्यासाठी हे स्थिरीकरण जवळजवळ त्वरित दिलासादायक ठरू शकते," असे डॉ. घोडी म्हणाले.

रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात आल्यावर, अनेक रुग्णांना ऊर्जेमध्ये लक्षणीय वाढ जाणवते. "सततचा थकवा, सुस्ती आणि मानसिक गोंधळ, जे अनेकदा दैनंदिन जीवनाचा भाग मानले जातात, ते कमी होऊ लागतात. लोक दिवसा अधिक सतर्क वाटत असल्याचे आणि नियमित कामांनंतर कमी थकवा जाणवत असल्याचे सांगतात, ज्यामुळे एकूण उत्पादकता आणि मनःस्थितीमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा होऊ शकते," असे डॉ. घोडी म्हणाले.

डॉ. घोडी यांनी असेही सांगितले की,ग्लुकोजवर चांगल्या नियंत्रणामुळे अनेकदा झोपेची गुणवत्ता सुधारते. "रात्री उच्च रक्तातील साखरेमुळे वारंवार लघवी होणे,जास्त तहान लागणे आणि अस्वस्थता येऊ शकते. एकदा इन्सुलिनने रात्रीच्या ग्लुकोजची पातळी स्थिर करण्यास मदत केली की, रुग्ण अधिक शांतपणे झोपतात आणि अधिक ताजेतवाने होऊन जागे होतात."

डॉ. घोडी यांच्या मते, रुग्णांनी हळूहळू स्वीकारलेली अनेक लक्षणे, जसे की सतत तहान लागणे, तोंड कोरडे पडणे, अंधुक दृष्टी आणि वारंवार संक्रमण, ही अनेकदा सुधारू लागतात. "या सुधारणांमुळे रुग्णांना हे लक्षात येते की, मधुमेहाचे प्रभावी व्यवस्थापन केवळ प्रयोगशाळेतील गोष्ट नसून, दैनंदिन जीवनात अधिक चांगले वाटू शकते." ते असेही म्हणाले की, एकदा रक्तातील साखरेची पातळी अधिक अंदाज येण्यासारखी झाली की, अचानक वाढ किंवा घसरणीबद्दलची चिंता कमी होते. "रुग्णांना त्यांच्या स्थितीवर अधिक नियंत्रण असल्याचे वाटते आणि ते त्या स्थितीमुळे कमी दबून जातात," असे निष्कर्ष तज्ञांनी काढले.

समारोप:

            तेव्हा एखादा मधुमेही म्हणत असेल की,मला इंसुलिन घ्यावे लागते.तर त्याच्याकडे विचित्र नजरेने पाहू नका की याचा मधुमेह बहुतेक पुढच्या स्टेजचा आहे. मधुमेह 15-20 वर्षे जुना झाल्यावर कधी कधी साखरेची पातळी गोळ्यांनी लवकर कमी होत नाही. मग डॉक्टरांकडे, जास्त पॉवरचे गोळ्या देणे किंवा इंसुलिन सुरू करणे हे दोन उपाय असतात.त्यात परिणामकारक उपाय इंसुलिन सुरू करणे हा असतो. गोळ्यांचे side efects अधिक असतात.आणि इंसुलिनचा परिणाम अधिक लवकर जाणवतो.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

  

प्रसाद नातु.

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

अस्वीकरण: हा लेख सार्वजनिक क्षेत्रातील माहितीवर आणि या क्षेत्रातील तज्ञांनी व्यक्त केलेल्या मतांवर आधारित आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.