ब्लॉग नं: 2025/035. दिनांक: 4 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, न्यूरोप्लॅस्टिसिटी : मेंदू त स्वतःला बदलण्याची अद्भुत क्षमता आपण अनेकदा म्हणतो , “ आता माझं वय झालं , सवयी बदलणं कठीण आहे” किंवा “ मेंदू एकदा घडला की बदलत नाही.” पण आधुनिक न्यूरोसायन्स हे स्पष्टपणे सांगते की मेंदू सतत बदलत असतो. या विलक्षण क्षमतेलाच म्हणतात — न्यूरोप्लॅस्टिसिटी ( Neuroplasticity). आज आपण न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे काय ? हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या. सविस्तर: न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे, अनुभव , शिकणे , विचार , भावना , दुखापत किंवा उपचारांच्या परिणामामुळे मेंदूची रचना आणि कार्य बदलण्याची क्षमता. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, आपला मेंदू ‘स्टॅटिक’ नसून ‘डायनॅमिक’ आहे. पूर्वी काय समजलं जात होतं ? एकेकाळी असा समज होता की, मेंदू बालपणातच पूर्ण विकसित होतो, एकदा न्यूरॉन्स नष्ट झाले की ते पुन्हा निर्माण होत नाहीत आणि वृद्धत्वात मेंदू बदलू शकत नाही पण संशोधनाने हे सर्व गैरसमज खोटे ठरवले. न्यूरोप्लॅस्टिसिटी कसं काम करते ? मेंदूमध्ये अब्जावधी न्यूरॉन्स ( Neuron) असतात. हे न्...
Blog No 2024 /200. दिनांक:31 ऑगस्ट, 2024 मित्रांनो, लाल किल्ल्यावरून देशाला संबोधित करताना , पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या 11 व्या स्वातंत्र्यदिनाच्या भाषणात , भारतीय नागरिकांसाठी उत्तराधिकार आणि विवाह यासह वैयक्तिक बाबींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी ' धर्मनिरपेक्ष (किंवा एकसमान) नागरी संहिता ' लागू करण्याची मागणी केली.ते म्हणाले , सर्वोच्च न्यायालयाने “वारंवार या समस्येकडे लक्ष वेधले आहे.” “धर्माच्या आधारे आपल्या देशाचे विभाजन करणाऱ्या आणि भेदभाव वाढवणाऱ्या कायद्यांना आधुनिक समाजात स्थान नाही” असे मोदी म्हणाले. सविस्तर: भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 44 मध्ये असे म्हटले आहे की , देशाने देशभरातील सर्व नागरिकांसाठी समान नागरी संहिता ( UCC) सुनिश्चित करण्यासाठी कार्य केले पाहिजे. UCC वर्तमान वैयक्तिक कायद्यांची जागा घेईल जे धर्म आणि समुदायानुसार बदलतात आणि त्याऐवजी वैयक्तिक जीवनातील विविध पैलूंसाठी एकसमान कायदे प्रस्थापित करेल , जसे की विवाह , घटस्फोट , दत्तक घेणे आणि वारसा. एखाद्या व्यक्तीच्या धर्माची पर्वा न करता लागू होणारे कायदे असणे हे ध्येय आहे....