रात्रीच्या प्रवासासाठी रेल्वेचे नवे नियम

 Blog No.2023/319.  

Date: -28^th, December 2023. 

मित्रांनो,

            तुम्ही रेल्वेने रात्री प्रवास करत आहात.सहप्रवाश्यांचे मोबाईलवर मोठमोठ्याने बोलणे,रात्री दिवे सुरु ठेवणे किंवा मोबाईलच्या स्पीकरवर रात्री विडियो पहाणे,संगीत ऐकणे.या समस्यांना तुम्ही सामोरे जात असाल तर तुमच्या साठी आता एक गुड न्यूज आहे. काय आहे गुड न्यूज पाहूया आजच्या ब्लॉगमध्ये. 

प्रास्ताविक

            तुम्ही रात्री ट्रेनने प्रवास करत असाल तर यापुढे तुम्हाला असे अनुभव येणार नाही. कारण, इंडियन रेल्वे कॅटरिंग अँड टूरिझम कॉर्पोरेशन (IRCTC) ने रात्री ट्रेनमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर केली आहेत.सर्व प्रवाशांना आराम मिळावा यासाठी ही नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे लागू करण्यात आली आहेत. रात्री १० नंतर ट्रेनमध्ये चढणाऱ्या प्रवाशांनी खालील मार्गदर्शक तत्त्वे लक्षात ठेवावीत. 

रात्री 10 नंतर ऑनबोर्ड प्रवाशांसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे

1.   प्रवास करणाऱ्या कोणत्याही प्रवाशाला त्यांच्या सीट, डब्यात किंवा कोचमध्ये असताना त्यांच्या मोबाईल फोनवर मोठ्याने बोलण्याची परवानगी नसेल.

2.    ट्रेनमध्ये असताना कोणताही प्रवासी इअरफोनशिवाय उच्च डेसिबलमध्ये संगीत ऐकू शकणार नाही.

3.    रात्री १० वाजल्यानंतर प्रवाशांना दिवे लावण्याची परवानगी नाही.मात्र,ते रात्रीचा दिवा (Night Lamp)  वापरू शकतात.

4.    ट्रेनमध्ये धूम्रपान करणे,मद्यपान करणे किंवा सार्वजनिक मान्यतेच्या विरुद्ध असणारी इतर कोणतीही क्रिया करणे अस्वीकार्य असेल.

5.    ट्रेनमध्ये ज्वलनशील वस्तू वाहून नेण्यास परवानगी नाही आणि हे भारतीय रेल्वेच्या नियमांच्या विरुद्ध आहे.

6.    ट्रेनमध्ये ग्रुपमध्ये प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना रात्री 10 नंतर एकमेकांशी संवाद साधण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.

7.   रेल्वे ऑनलाइन सेवांमध्ये रात्री 10 वाजल्यानंतर जेवण देण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. तथापि, प्रवासी ई-कॅटरिंग सेवांद्वारे ट्रेनमध्ये असताना त्यांचे जेवण किंवा नाश्ता पूर्व-ऑर्डर करू शकतात.

8.   जर मधल्या बर्थच्या प्रवाशाला त्यांची सीट उघडायची असेल तर खालच्या बर्थच्या प्रवाशांना तक्रार करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. मिडल बर्थचे प्रवासी रात्री १० ते सकाळी ६ वाजेपर्यंत त्यांच्या बर्थमध्ये झोपू शकतात.

ट्रेन स्टाफसाठी नियम

1.      ट्रॅव्हलिंग तिकीट परीक्षकाला (टीटीई) रात्री १० वाजेनंतर प्रवाशांचे तिकीट तपासण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.

2.      एखाद्या प्रवाशाने दुसऱ्या प्रवाशाबद्दल तक्रार केल्यास मदत करण्यासाठी रेल्वे कर्मचाऱ्यांनी रात्री ट्रेनमध्ये उपस्थित राहावे.

3.  प्रवाशांच्या गाड्या चुकल्या तर, TTE इतर प्रवाशांना त्यांची जागा फक्त एक तासानंतर किंवा पुढील दोन स्थानके ओलांडल्यानंतर देऊ शकतात. 

प्रवाशांनी नियमांचे पालन केले नाही तर काय होईल?

IRCTC ने नवीन नियमांच्या संचासह जाहीर केले आहे की,जर कोणी प्रवासी रात्रीच्या वेळी कोणत्याही मार्गदर्शक तत्त्वांचे उल्लंघन करताना आढळले. तर त्यांच्यावर कठोर कारवाई केली जाईल.ही नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे तुम्हाला येत्या काही दिवसांत आरामदायी रेल्वे प्रवास करण्यास नक्कीच मदत करतील, परंतु प्रवाशांना आणखी एक मोठी चिंता आहे. ती म्हणजे सुरक्षितता. ट्रेनमध्ये रात्रीच्या सुरक्षित प्रवासासाठी तुम्ही या काही टिप्स पाळल्या पाहिजेत -

आपल्या आजूबाजूला घडणाऱ्या सर्व गोष्टींकडे दुर्लक्ष करून आपण अनेकदा आपल्या फोनमध्ये हरवून जातो. तसे करू नये. तुम्हाला लांबच्या प्रवासात तुमचे मनोरंजन करायचे असेल पण तुम्ही त्यात फारसे गुंतत नाही याची खात्री करा, तुम्हाला तुमच्या आजूबाजूच्या परिस्थितीबद्दल पूर्ण माहिती ठेवावी लागेल. चोरी टाळण्यासाठी तुमचे सर्व सामान तुमच्या जवळ ठेवा. 

तुमचे संभाषण मर्यादित करा

ट्रेनमध्ये वेळ वाया घालवण्यासाठी तुम्हाला तुमच्या सह-प्रवाशाशी झटपट चॅट करायचे असेल तथापि, आपण आपली वैयक्तिक माहिती उघड करणार नाही याची खात्री करा. तुम्हाला इतरांचे हेतू कधीच कळत नाहीत आणि नंतर पश्चाताप करण्यापेक्षा तुमचे संभाषण मर्यादित ठेवणे चांगले. 

तुम्हाला असुरक्षित वाटत असल्यास TTE शी संपर्क साधा

जर तुम्ही एक महिला असाल जी वारंवार एकट्याने प्रवास करत असेल, तर ट्रेनमध्ये प्रवास करताना तुम्हाला असुरक्षित वाटत असल्यास किंवा लैंगिक छळाच्या घटनेने ग्रासले असल्यास रेल्वे तिकीट परीक्षकाशी संपर्क साधण्याची खात्री करा. 

सारांश

            थोडक्यात “आपला प्रवास सुखाचा होवो” हे फक्त रेल्वे स्टेशन वरील उदघोषक म्हणणार नसून रेल्वेचे इतर कर्मचारी देखिल त्यासाठी आपली मदत करणार आहेत. गेल्या काही वर्षात रेल्वेत बऱ्याच काही सकारात्मक गोष्टी घडल्यात. ही आणखी एक सकारात्मक गोष्ट म्हणावी लागेल.बेशिस्त भारतीय प्रवाश्यांना हे कितपत पचनी पडेल बघायचे.पण आपण सगळे चांगले होईल असाच विचार करू या.

तुम्हाला आजचा ब्लॉग कसा वाटला ते कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुढचा ब्लॉग येईपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु, पुणे.