जागतिक पुस्तक दिन

Blog No. 2023/99       

Date: 23rd, April 2023.  

मित्रांनो,

जागतिक पुस्तक दिन, ज्याला जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिवस किंवा आंतरराष्ट्रीय पुस्तक दिवस म्हणूनही ओळखले जाते,हा वाचन,प्रकाशन आणि कॉपीराइटला प्रोत्साहन देण्यासाठी संयुक्त राष्ट्र शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सांस्कृतिक संघटना (UNESCO) द्वारे आयोजित केलेला वार्षिक कार्यक्रम आहे.पहिला जागतिक पुस्तक दिन 23 एप्रिल 1995 रोजी साजरा करण्यात आला.युनायटेड किंगडम आणि आयर्लंडमध्ये संबंधित कार्यक्रम मार्चमध्ये साजरा केला जातो.जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिनानिमित्त,युनेस्को पुस्तक उद्योगातील प्रमुख क्षेत्रातील सल्लागार समिती,एका वर्षासाठी वर्ल्ड बुक कॅपिटलची निवड करते.प्रत्येक नियुक्त वर्ल्ड बुक कॅपिटल सिटी, पुस्तक आणि वाचन साजरे करण्यासाठी आणि प्रोत्साहन देण्यासाठी उपक्रमांचे कार्यक्रम पार पाडते.यावर्षी अक्रा ही घानाची राजधानी वर्ल्ड बुक कॅपिटल म्हणून नियुक्त करण्यात आली.

तारीखेची निवड कशी करण्यात आली?

लेखक मिगुएल डी सर्व्हंटेस यांचा सन्मान करण्यासाठी आणि पुस्तकांच्या विक्रीला चालना देण्यासाठी बार्सिलोना येथील सर्व्हेन्टेस प्रकाशन गृहाचे संचालक व्हिसेंट क्लेव्हल यांनी 1922 मध्ये मूळ कल्पना मांडली होती. तो प्रथम 7 ऑक्टोबर 1926 रोजी, सर्व्हंटेसचा वाढदिवस, 23 एप्रिल 1930 मध्ये त्याच्या मृत्यूच्या तारखेत हलविण्यापूर्वी साजरा करण्यात आला. कॅटालोनियामध्ये हा उत्सव मोठ्या लोकप्रियतेसह सुरू आहे, जिथे त्याला सेंट जॉर्डी डे किंवा द डे ऑफ बुक्स अँड गुलाब म्हणून संबोधले जाते.

1995 मध्ये, युनेस्कोने निर्णय घेतला की 23 एप्रिल रोजी जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिन साजरा केला जाईल, कारण ही तारीख विल्यम शेक्सपियर आणि इंका गार्सिलासो दे ला वेगा यांच्या मृत्यूची तारीख आहे, तसेच अनेकांच्या जन्म किंवा मृत्यूची जयंती आहे.ऐतिहासिक योगायोगाने, शेक्सपियर आणि सर्व्हेन्टेस एकाच तारखेला-23 एप्रिल 1616 रोजी मरण पावले.

 देशानुसार जागतिक पुस्तक दिन

वर्ल्ड बुक कॅपिटल (WBC) हा युनेस्कोचा एक उपक्रम आहे जो 23 एप्रिलल जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिनापासून सुरू होणार्‍या एका वर्षासाठी पुस्तकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि वाचनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी एका शहराची निवड करतो. युनेस्को वर्ल्ड बुक कॅपिटल म्हणून नियुक्त केलेली शहरे सर्व वयोगटातील लोकांमधे वाचन संस्कृतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि युनेस्कोच्या मूल्यांची देवाणघेवाण करण्याच्या उद्देशाने उपक्रम राबवतात.

युनेस्कोने 2001 मध्ये, वर्ल्ड बुक कॅपिटल प्रोग्रामची स्थापना केली आणि 2001 मध्ये माद्रिदला पहिले वर्ल्ड बुक कॅपिटल शहर म्हणून नाव दिले.युनेस्को, इंटरनॅशनल पब्लिशर्स असोसिएशन, इंटरनॅशनल फेडरेशन ऑफ लायब्ररी असोसिएशन आणि इंटरनॅशनल ऑथर्स फोरम आणि इंटरनॅशनल बुकसेलर्स फेडरेशन या संस्थांनी मिळून सल्लागार समिती बनविलेली आहे.

स्पेन

स्पेनमध्ये, 1926 पासून 7 ऑक्टोबर ला पुस्तक दिन साजरा केला जाऊ लागला, ज्य दिवशी मिगेल डी सर्व्हंटेसचा जन्म झाला असे मानले जात होते.परंतु, मोकळ्या हवेत फिरणे आणि पुस्तके चाळण्यासाठी हा दिवस अधिक आनंददायी ऋतूमध्ये साजरा केला जावा असे मानले गेले.म्हणून वसंत ऋतु शरद ऋतूपेक्षा खूपच चांगला असतो.म्हणून 1930 मध्ये राजा अल्फोन्सो तेरावा याने 23 एप्रिल रोजी पुस्तक दिन साजरा करण्यास मान्यता दिली,जी  सर्व्हेंटेसच्या मृत्यूची तारीख मानली गेली.

मेक्सिको

मॉन्टेरी इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड हायर एज्युकेशन, मेक्सिको सिटी येथे कॅम्पस लायब्ररीच्या बाहेर मोठ्याने वाचनाचा मंच आयोजित करण्यात आला आहे.

 स्वीडन

स्वीडनमध्ये जागतिक पुस्तक दिवस म्हणून ओळखला जातो आणि कॉपीराइट पैलूचा क्वचितच उल्लेख केला जातो. साधारणपणे 23 एप्रिल रोजी साजरा केला जातो.

युनायटेड किंगडम आणि आयर्लंड

जागतिक पुस्तक दिन (यूके आणि आयर्लंड)

युनायटेड किंगडम आणि आयर्लंडमध्ये, जागतिक पुस्तक दिन हा मार्चमध्ये दरवर्षी पहिल्या गुरुवारी आयोजित केला जातो आणि विशेष आवृत्त्यांच्या प्रकाशनाच्या अनुषंगाने साजरा केला जातो.23 एप्रिल रोजी होणारा वार्षिक उत्सव वर्ल्ड बुक नाईट म्हणून साजरा केला जातो.जो द रीडिंग एजन्सीने आयोजित करीत असते.

संयुक्त राष्ट्र

केन्सिंग्टन, मेरीलँडमध्ये, 26 एप्रिलच्या सर्वात जवळच्या रविवारी आंतरराष्ट्रीय पुस्तक दिन साजरा केला जातो. 2020 मध्ये, कोविड-19 महामारीमुळे पुस्तक महोत्सवाचा 15 वा वार्षिक केन्सिंग्टन दिवस रद्द करण्यात आला.

 भारत

जागतिक पुस्तक दिवस भारतात दरवर्षी 23 एप्रिल रोजी साजरा केला जातो. लोकांना पुस्तके वाचण्यासाठी, प्रकाशित करण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी आणि जागृत करण्यासाठी भारतातील अनेक भागांमध्ये जागतिक पुस्तक दिवस साजरा केला जातो.

समारोप

            पुस्तक वाचन चळवळ वृद्धिंगत व्हावी यासाठी जागतिक पुस्तक दिवस साजरा करण्यात येतो.माझ्या ब्लॉगच्या समस्त वाचकांना जागतिक पुस्तक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा, आणि जागतिक पुस्तक दिवसाच्या निमित्ताने हे सांगू इच्छितो की Switch to e-book हे मनाशी ठरवून घ्या.

 

माहिती सौजन्य:-@विकिपीडिया

                                                                    प्रसाद नातु,पुणे.