Skip to main content

Posts

तहान लागण्याची जाणीव न होणे

  ब्लॉग नं. 2026/091. दिनांक: 1 एप्रिल,2026.   मित्रांनो, वयाची साठी ओलांडल्यानंतर,मेंदूतील ' थर्स्ट सेंटर ' (Thirst Center) किंवा तहान लागल्याची जाणीव करून देणारी यंत्रणा,पूर्वीसारखी कार्यक्षम राहत नाही.याला वैद्यकीय भाषेत Adipsia किंवा कमी झालेली तहान असे म्हणतात. तहान लागली नाही तरी शरीर आतून कोरडे ( Dehydrated) होत असते.अशा वेळी तहान लागण्याची वाट न पाहता , शरीर पाण्याची गरज कशी व्यक्त करते , हे ओळखण्यासाठी खालील खुणांकडे लक्ष द्या,ज्या आपण आजच्या ब्लॉगमध्ये सविस्तर जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: 1. लघवीचा रंग ( Urine Color) : शरीरातील पाण्याचे प्रमाण तपासण्याचा हा सर्वात सोपा मार्ग आहे. नॉर्मल: जर लघवीचा रंग फिकट पिवळा किंवा पाण्यासारखा स्वच्छ असेल , तर शरीरात पाण्याचे प्रमाण योग्य आहे. धोक्याची खूण: जर लघवीचा रंग गडद पिवळा ( Dark Yellow) किंवा केशरी छटा असलेला असेल , तर याचा अर्थ शरीराला तातडीने पाण्याची गरज आहे. 2. त्वचेची लवचिकता ( Skin Turgor Test) : वयोमानानुसार त्वचा सैल होते , तरीही हा सोपा प्रयोग करून पहा: तुमच्या हाताच्या ...

साबुदाणा: उपवासासाठी वरदान की आरोग्यासाठी शाप?

  ब्लॉग नं. 2026/086. दिनांकः 27 मार्च , 2026 मित्रांनो ,  साबुदाणा: उपवासासाठी वरदान की आरोग्यासाठी शाप ? भारतात सण-उत्सव आणि उपवास यांचे एक अतूट नाते आहे.नवरात्री असो वा आषाढी एकादशी , उपवासाचा पदार्थ म्हटलं की,आपल्या डोळ्यासमोर पहिली गोष्ट येते ती म्हणजे ' साबुदाणा ' . साबुदाण्याची खिचडी किंवा वडा खायला कोणाला आवडत नाही ? तो चवीला छान असतो आणि शरीराला त्वरित ऊर्जा देतो , हे जरी खरे असले तरी , याचे अतिसेवन तुमच्या आरोग्यासाठी ' सायलेंट किलर ' ठरू शकते.कसे ते माहित करून घेऊ आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर:    विशेषतः सलग नऊ दिवस किंवा वारंवार उपवास करताना,साबुदाण्यावर ताव मारणे महागात पडू शकते. चला तर मग , साबुदाण्याचे 4  प्रमुख दुष्परिणाम जाणून घेऊया. 1 . पचनसंस्थेवरचा ताण ( Digestive Issues) : साबुदाण्यामध्ये ' स्टार्च ' चे (पिष्टमय पदार्थ) प्रमाण अत्यंत जास्त असते. हे पिष्टमय पदार्थ पचायला जड असतात. जर तुम्ही साबुदाण्याचे अतिसेवन केले , तर खालील समस्या उद्भवू शकतात.जसे की, पोट फुगणे आणि गॅस होणे, अपचन आणि बद्धकोष्ठता तसेच पचनसंस्था कमकुवत असलेल्या ...

आरोग्याची गुरुकिल्ली: तुमचे शरीर की तुमचे विचार?

  ब्लॉग नं. 2026/085. दिनांकः 26 मार्च , 2026.    मित्रांनो ,  आरोग्याची गुरुकिल्ली: तुमचे शरीर की तुमचे विचार ? आपण आजारी का पडतो ? याचं उत्तर शोधायला गेलो तर,आपण जंतू , हवामान किंवा खाण्यापिण्याकडे बोट दाखवतो. पण कधी विचार केलाय का की , या सगळ्याच्या मागे आपलं ' अज्ञ मन ' (Subconscious Mind) असू शकतं ? याबद्दल आपण जाणून घेऊया आजच्या ब्लॉगमधे. सविस्तरः आजच्या धावपळीच्या जगात,आपण शरीराच्या व्याधींवर हजारो रुपये खर्च करतो . पण मनाच्या व्याधींकडे दुर्लक्ष करतो. चला तर मग , आज जाणून घेऊया शरीर आणि मन यांच्यातील हे अनोखे नाते. 1. नैसर्गिक शक्तीवर विश्वास ठेवा: माणूस पाण्यात का बुडतो ? कारण त्याच्या मनाने घट्ट स्वीकारलेलं असतं की,मला पोहता येत नाही. याउलट , हत्ती किंवा सापाला कोणी पोहायला शिकवत नाही , तरीही ते उत्तम पोहतात.कारण त्यांना स्वतःच्या नैसर्गिक शक्तीवर शंका नसते.आपल्या शरीरातही ' रोगप्रतिकारशक्ती ' नावाचा एक नैसर्गिक डॉक्टर,चोवीस तास काम करत असतो.जेव्हा आपण छोट्या आजारांसाठी लगेच औषधांचा भडिमार करतो , तेव्हा आपण खरं तर आपल्या शरीरावर अत्याचार करत अ...

पाणी पिण्याची 'H3 पद्धत

  ब्लॉग नं. 2026/084. दिनांक: 25 मार्च , 2026. मित्रांनो, रक्तातील साखर नियंत्रित करण्याचा सर्वात सोपा उपाय: पाणी पिण्याची 'H3 पद्धत ' मधुमेह ( Diabetes) म्हटलं की,आपल्या डोळ्यासमोर येतात त्या कडू गोळ्या , इन्सुलिनची इंजेक्शनं आणि न संपणारी पथ्यं.पण तुम्हाला माहिती आहे का ? तुमच्या रक्तातील साखर ( Blood Sugar) नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि इन्सुलिनची कार्यक्षमता 40 % पर्यंत वाढवण्यासाठी एक अत्यंत प्रभावी साधन तुमच्या घरातच उपलब्ध आहे— आणि ते म्हणजे ' पाणी '. अधिक जाणून घेऊ आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर:   ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये वाढत्या वयानुसार तहान लागण्याची जाणीव कमी होते. शरीर आतून कोरडे पडलेले असते , पण मेंदूला त्याची जाणीव होत नाही. अशा वेळी रक्तातील साखर अचानक वाढणे किंवा सकाळी उठल्यावर साखर जास्त असणे ( Morning Spike) ,अशा समस्या उद्भवतात. यावर उपाय म्हणून डॉ. विल्यम्स थॉम्पसन यांनी 'H3 पद्धत ' सुचवली आहे. काय आहे ही 'H3 पद्धत '? H3 मधील 'H' म्हणजे Hydration ( हायड्रेशन). पहिले '3' म्हणजे दिवसातील 3 महत्त्वाच्या वेळा आणि दुसर...

तुम्ही खाताय तो गूळ शुद्ध आहे का?

  ब्लॉग नं. 2026/ 083. दिनांक: 24 मार्च , 2026. मित्रांनो, सावधान! तुम्ही खाताय तो गूळ शुद्ध आहे का ? FSSAI ने सांगितली भेसळ ओळखण्याची सोपी पद्धत साखरेला एक आरोग्यदायी पर्याय म्हणून,आजकाल घराघरांत गुळाचा वापर वाढला आहे. मग तो चहा असो , गुळाची लापशी असो किंवा पुरणपोळी , गुळाशिवाय भारतीय पक्वान्न अपूर्ण आहेत.परंतु , तुम्ही विकत आणलेला गूळ खरोखरच शुद्ध आहे की,त्यात घातक रसायने आणि खडूची पावडर मिसळली आहे ? नुकतेच ' भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाने ' (FSSAI) ग्राहकांच्या आरोग्यासाठी गुळाची शुद्धता तपासण्याची एक अत्यंत सोपी घरगुती चाचणी शेअर केली आहे.याबद्दल आजच्या ब्लॉगमध्ये जाणून घेऊ या. सविस्तर: घरीच कशी करावी गुळाची शुद्धता चाचणी ? (DIY Test) : ही चाचणी करण्यासाठी तुम्हाला कोणत्याही महागड्या उपकरणाची गरज नाही , फक्त पाणी आणि काचेचा ग्लास पुरेसा आहे: 1.        तुकडा घ्या: गुळाचा एक लहान तुकडा घ्या. 2.        पाण्यात टाका: एका काचेच्या पारदर्शक ग्लासमध्ये स्वच्छ पाणी घ्या आणि त्यात तो गुळाचा तुकडा...

मधुमेह आणि आवळा, एक सुपरफूड

  ब्लॉग नं. 2026/08 2 दिनांक: 23 मार्च , 2026. मित्रांनो मधुमेह आणि आवळा: रक्तातील साखर नियंत्रित करणारे एक नैसर्गिक ' सुपरफूड ' आजच्या धावपळीच्या युगात ' मधुमेह ' (Diabetes) हा जीवनशैलीशी संबंधित,एक अत्यंत वेगाने पसरणारा आजार बनला आहे.चुकीच्या खाण्याच्या सवयी , मानसिक ताण , लठ्ठपणा आणि व्यायामाचा अभाव,ही यामागची प्रमुख कारणे आहेत. मधुमेह केवळ रक्तातील साखरेवरच परिणाम करत नाही , तर तो हळूहळू डोळे , किडनी , हृदय आणि मज्जातंतूंवरही विपरीत परिणाम करू शकतो.चला सविस्तर जाणून घेऊ. सविस्तर:  अशा परिस्थितीत , औषधांसोबतच ' काय खावे आणि काय टाळावे ' हे समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अनेकदा मधुमेही रुग्ण फळे खाण्यास घाबरतात , परंतु निसर्गामध्ये असे एक ' सुपरफूड ' उपलब्ध आहे जे साखरेची पातळी नैसर्गिकरित्या नियंत्रित करण्यास मदत करते— ते म्हणजे ' आवळा ' . आवळा: पोषकतत्त्वांचा खजिना : आवळ्याला ' इंडियन गूसबेरी ' असेही म्हणतात.अनेकांना वाटते की आवळा आंबट असल्याने तो हानिकारक ठरेल , पण सत्य याच्या उलट आहे. आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन सी , फा...

टरबूज खरेदीच्या खास टिप्स

  ब्लॉग नं. 2026/ 081. दिनांक: 22 मार्च , 2026.   मित्रांनो, उन्हाळ्याची गोड मेजवानी: टरबूज खरेदीच्या खास टिप्स आणि बालपणीच्या आठवणी! मार्च महिना संपत आला की,उन्हाचा तडाखा वाढू लागतो आणि या उन्हाळ्यात मनाला अन् शरीराला थंडावा देणारे,एकच फळ डोळ्यासमोर येते , ते म्हणजे ' टरबूज ' . रस्त्याच्या कडेला असलेल्या फळांच्या गाड्यांवरील,त्या लालभडक टरबूजाच्या फोडी पाहिल्या की , उन्हाची तमा न बाळगता पाय आपोआप तिकडे वळतात.टरबूज निवडावे कसे याबद्दल जाणून घेऊ, आजच्या ब्लॉगमध्ये.   आठवणींचा गारवा : बऱ्याच जणांसाठी टरबूज हे केवळ एक फळ नसून ते आठवणींचे प्रतीक आहे. बालपणीच्या उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या , दुपारच्या वेळी अंगणात सगळ्या भावंडांसोबत आणि कुटुंबासोबत बसून टरबूजाच्या फोडींवर मारलेला ताव... तो हास्यकल्लोळ आणि साधा आनंद आजही मनाला उभारी देतो. टरबूज खाणे ही केवळ तहान भागवण्याची प्रक्रिया नसून , तो एक कौटुंबिक सोहळा असतो. परफेक्ट आणि गोड टरबूज कसे ओळखावे ? बाजारात गेल्यावर ' लाल आणि गोड ' टरबूज निवडणे हे एक मोठे कसब आहे. पण काळजी करू नका , पुढील काही सोप्या गोष्टी लक्षा...