ब्लॉग नं: 2025/035. दिनांक: 4 फेब्रूवारी, 2026. मित्रांनो, न्यूरोप्लॅस्टिसिटी : मेंदू त स्वतःला बदलण्याची अद्भुत क्षमता आपण अनेकदा म्हणतो , “ आता माझं वय झालं , सवयी बदलणं कठीण आहे” किंवा “ मेंदू एकदा घडला की बदलत नाही.” पण आधुनिक न्यूरोसायन्स हे स्पष्टपणे सांगते की मेंदू सतत बदलत असतो. या विलक्षण क्षमतेलाच म्हणतात — न्यूरोप्लॅस्टिसिटी ( Neuroplasticity). आज आपण न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे काय ? हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करू या. सविस्तर: न्यूरोप्लॅस्टिसिटी म्हणजे, अनुभव , शिकणे , विचार , भावना , दुखापत किंवा उपचारांच्या परिणामामुळे मेंदूची रचना आणि कार्य बदलण्याची क्षमता. सोप्या शब्दांत सांगायचं तर, आपला मेंदू ‘स्टॅटिक’ नसून ‘डायनॅमिक’ आहे. पूर्वी काय समजलं जात होतं ? एकेकाळी असा समज होता की, मेंदू बालपणातच पूर्ण विकसित होतो, एकदा न्यूरॉन्स नष्ट झाले की ते पुन्हा निर्माण होत नाहीत आणि वृद्धत्वात मेंदू बदलू शकत नाही पण संशोधनाने हे सर्व गैरसमज खोटे ठरवले. न्यूरोप्लॅस्टिसिटी कसं काम करते ? मेंदूमध्ये अब्जावधी न्यूरॉन्स ( Neuron) असतात. हे न्...
ब्लॉग नं: 2025/36 7 . दिनांक:31 डिसेंबर ,2025. मित्रांनो , हिवाळा आला की,शरीरावर त्याचा काही ना काही परिणाम म्हणण्यापेक्षा दुष्परिणाम दिसून येतो.जसे की, हिवाळ्यात त्वचा ओठांजवळ काळवंडते, त्वचा ताणली जाते आणि झोंबते. त्वचा पांढरी पडते आणि त्वचेला खाज सुटणे वगैरे. यावर वेळीच उपाय करा , नाहीतर हा त्रास वाढू शकतो…ओठांवरील त्वचा काळी कां पडते, हे आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत. सविस्तर: हिवाळा आला की अनेक जणांना एक समान त्रास जाणवतो.ओठांच्या बाजूची त्वचा कोरडी पडणे , तोंड उघडताना आग होणे , त्वचा ताणल्यानंतर ती झोंबणे , कधी भेगा पडणे आणि हळूहळू तो भाग काळपट होणे. सुरुवातीला हा त्रास किरकोळ वाटतो , पण वेळेवर लक्ष दिले नाही तर तो दीर्घकाळ टिकणारा आणि चेहऱ्याचे सौंदर्य बिघडवणारा ठरू शकतो.हा त्रास फक्त बाहेरील हवामानामुळे होतो असे नाही ; अनेकदा त्यामागे शरीरातील अंतर्गत असंतुलनही कारणीभूत असते. हा त्रास नेमका का होतो ? 1) त्वचेतील ओलावा कमी होणे: थंड व कोरडी हवा , वारंवार गरम पाण्याने चेहरा धुणे , जास्त फेसाळ किंवा कठोर साबणांचा वापर यामुळे त्वचेत...