नरक चतुर्दशी कां साजरी करतात?

 ब्लॉग नं.2025/295.

दिनांकः 20 ऑक्टोबर, 2025.

 मित्रांनो,

            दिवाळीचा तिसरा दिवस म्हणजे नरक चतुर्दशी. या वेळेस रविवारी त्रयोदशी असल्याने चतुर्दशी आज म्हणजे सोमवारी आली. भारतात नरक चतुर्दशीचा दिवस हा दुष्टतेवर धर्माच्या प्रकाशाचा विजय म्हणून साजरा केला जातो.भारत हा सणांचा देश म्हणून ओळखला जातो. प्रत्येक सणामागे एक सुंदर परंपरा, धार्मिक श्रद्धा आणि वैज्ञानिक कारण दडलेले असते. दीपावलीचा सण म्हणजे आनंद, प्रकाश आणि सकारात्मकतेचा उत्सव. नरक चतुर्दशीला अभ्यंग स्नानाची प्रथा आहे. आज आपण याबद्दल सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

सविस्तर:

🌞 नरक चतुर्दशीची कथा:

पुराणांनुसार, प्राचीन काळी नरकासुर नावाचा एक असुर होता. तो अत्यंत शक्तिशाली आणि अहंकारी होता.त्याने आपल्या बलाचा गैरवापर करून देवता,ऋषी आणि निरपराध स्त्रियांना त्रास दिला.त्याच्या अत्याचारामुळे पृथ्वीवरील जनतेत भयाचे वातावरण निर्माण झाले.अखेर,देवतांनी भगवान श्रीकृष्णाकडे मदतीसाठी धाव घेतली.

भगवान श्रीकृष्णांनी आपली पत्नी सत्यभामेच्या साहाय्याने,नरकासुराचा वध केला आणि कैदेत असलेल्या 16,000 कन्यांना मुक्त केले.नरकासुराच्या मृत्यूच्या दिवशी अंधःकार आणि भीतीचा अंत झाला.त्या दिवसाचे स्मरण म्हणून,दरवर्षी आश्विन कृष्ण पक्षाच्या चतुर्दशीला “नरक चतुर्दशी” साजरी केली जाते.असेही म्हणतात की, भगवान कृष्णाने नरकासुराचा वध सूर्योदयापूर्वी केला होता, त्यामुळे या दिवशी पहाटे लवकर उठून स्नान करणे,अंगाला उटणे लावणे आणि दिवे लावणे ही परंपरा रूढ झाली.

🕯️ नरक चतुर्दशीचे धार्मिक महत्व:

नरक चतुर्दशी म्हणजे अंधारावर प्रकाशाचा आणि अधर्मावर धर्माचा विजय.या दिवशी पहाटे स्नान केल्यास नरकाच्या वेदना भोगाव्या लागत नाहीत,अशी श्रद्धा आहे.म्हणूनच या दिवसाला ‘अभ्यंग स्नानाचा दिवस’ म्हणतात.लोक या दिवशी लवकर उठून तिळाच्या तेलाने अंगाला उटणे लावतात आणि गरम पाण्याने स्नान करतात.असे केल्याने शरीर शुद्ध होते,रक्ताभिसरण सुधारते आणि मानसिक ताजेतवानेपणा मिळतो.रात्री  घरासभोवती दिवे लावून प्रकाश पसरवतात, जो अंधःकार आणि नकारात्मकतेवर मात करण्याचे प्रतीक आहे.

🌼 वैज्ञानिक आणि सामाजिक दृष्टिकोन:

नरक चतुर्दशीच्या परंपरांमागे शास्त्रीय कारणेही दडलेली आहेत.या दिवसाच्या आसपास हिवाळ्याची सुरुवात होते.या काळात अंगाला उटणे आणि तिळाचे तेल लावल्याने त्वचेला ओलावा मिळतो,शरीरातील विषारी घटक बाहेर पडतात आणि रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते.

सामाजिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर हा दिवस आपल्याला सांगतो की,आपल्यातील अंधार म्हणजेच राग,मत्सर,अहंकार आणि लोभ  दूर करून ज्ञान, दया आणि प्रेमाचा प्रकाश पसरवावा.

🎆 सांस्कृतिक परंपरा आणि आनंदोत्सव

या दिवशी संध्याकाळी दिवे,फटाके आणि मिठाईंचा उत्सव असतो. मुलांपासून वृद्धांपर्यंत सर्वजण आनंदात सहभागी होतात. अनेक ठिकाणी या दिवशी यमराजाची पूजा करण्याची प्रथा आहे, कारण या दिवशी यमराजाला तिळाचे दान केल्यास अकाली मृत्यू टळतो, अशी मान्यता आहे.

🌺 आध्यात्मिक संदेश:

नरक चतुर्दशी आपल्याला एक गहन संदेश देते,आपल्या जीवनातील ‘नरक’ म्हणजे वाईट विचार, चुकीची कृत्ये आणि नकारात्मकता; आणि ‘चतुर्दशीचा प्रकाश’ म्हणजे सद्संकल्प, आत्मज्ञान आणि प्रेम.
जर आपण प्रत्येकाने आपल्या मनातील नरकासुराचा वध करून सद्गुणांचा प्रकाश लावला, तर खरी नरक चतुर्दशी साजरी होईल.

🌟समारोप:

नरक चतुर्दशी हा केवळ धार्मिक सण नाही,तर आत्मशुद्धीचा आणि सकारात्मकतेचा दिवस आहे. या दिवशी आपण शरीर शुद्धी,मन शुद्धी आणि विचार शुद्धी यांचा संगम साधतो.प्रकाशाचा हा उत्सव आपल्याला शिकवतो, “अंधार कितीही गडद असला तरी, एक दिवा पुरेसा असतो.” म्हणूनच, चला या नरक चतुर्दशीला आपल्या आयुष्यातील अंधार दूर करून, प्रेम, ज्ञान आणि शांततेचे दिवे पेटवू या.

आजचा हा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

 

प्रसाद नातु.

(आरोग्य आणि जीवनशैली विषयांवर लेखन करणारे लेखक)

 

📝 टीप: हा लेख केवळ माहितीपुरता आहे. कोणताही वैद्यकीय सल्ला घेण्यासाठी आपल्या डॉक्टरांशी संपर्क करावा.