उच्च रक्तदाबाचा डोळ्यांवर होणारा परिणाम

ब्लॉग नं:2025/171.

दिनांक: 21 जून 2025. 

मित्रांनो,

लोक सहसा उच्च रक्तदाबाचा संबंध,हृदयविकाराचा झटका किंवा स्ट्रोकशी जोडतात.परंतु फार कमी लोकांना हे कळते की, उच्च रक्तदाब त्यांच्या दृष्टीलाही शांतपणे नुकसान पोहोचवू शकतो.किरकोळ दृष्टी धूसर होण्यापासून,ते अचानक डोळ्यांच्या झटक्यांपर्यंत,उच्च रक्तदाबाचे डोळ्यांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात जे बहुतेकदा कायमचे होईपर्यंत दुर्लक्षित राहतात.आजचा ब्लॉग याच विषयावर आहे.  

सविस्तर:

नवी दिल्लीतील नेट्रा आय सेंटरमधील सल्लागार आणि नेत्र शल्यचिकित्सक डॉ. प्रियांका सिंग (एमबीबीएस, एमएस, डीएनबी, एफएआयसीओ) यांनी रक्तदाब आणि डोळ्यांच्या आरोग्यामधील विशेष माहित नसलेल्या परंतु गंभीर दुव्यावर भर दिला.त्यांनी उच्च रक्तदाब पातळी,तुमच्या दृष्टीवर कसा परिणाम करू शकते हे उघड केले आहे.

1. अंधुक किंवा अस्थिर दृष्टी:

उच्च रक्तदाब रेटिनाच्या नाजूक रक्तवाहिन्यांना प्रभावित करू शकतो,ज्यामुळे हायपरटेन्सिव्ह रेटिनोपॅथी नावाची स्थिती निर्माण होते.यामुळे अंधुकपणा, काळे डाग किंवा अगदी प्रकाशाच्या चमकासारखे  दृश्यमान अडथळे निर्माण होतात.हे बहुतेकदा शांतपणे विकसित होते आणि फक्त नियमित डोळ्यांच्या तपासणी दरम्यानच आढळते.

 2. रेटिनल व्हेन ऑक्लुजन (डोळ्यातील स्ट्रोक) चा धोका:

जेव्हा रक्तदाब सतत जास्त असतो, तेव्हा रेटिनल व्हेनमध्ये ब्लॉकेज होण्याचा धोका वाढतो. ज्यामुळे एका डोळ्यातील दृष्टी अचानक कमी होते,ज्याला सामान्यतः आय स्ट्रोक म्हणतात. ही स्थिती वेदनारहित असते. परंतु त्वरित उपचार न केल्यास ते विनाशकारी ठरू शकते.

3. डोळ्यात वारंवार रक्तस्त्राव:

उच्च रक्तदाबामुळे वारंवार सबकंजक्टिवल रक्तस्राव (डोळ्याच्या पांढऱ्या भागात रक्तस्त्राव) किंवा रेटिनल रक्तस्राव (रेटिना आत रक्तस्राव) होऊ शकतो.सबकंजक्टिवल रक्तस्राव लाल पॅच म्हणून दिसू शकतो आणि बहुतेकदा निरुपद्रवी असतो, तर रेटिनल रक्तस्राव दृष्टीवर गंभीर परिणाम करू शकतो आणि कदाचित प्रगत हायपरटेन्सिव्ह नुकसानीची हे चेतावणी चिन्ह असू शकते.

4. ऑप्टिक नर्व्हला नुकसान:

अनियंत्रित उच्च रक्तदाब ऑप्टिक नर्व्हला रक्तपुरवठा कमी करू शकतो,परिणामी इस्केमिक ऑप्टिक न्यूरोपॅथी होऊ शकते,ज्यामुळे कायमची दृष्टी कमी होऊ शकते.नुकसान सहसा अचानक आणि अपरिवर्तनीय असते.

5. काचबिंदूचा धोका:

काही अभ्यास उच्च रक्तदाब आणि वाढत्या डोळ्यांच्या आतील दाब यांच्यातील संबंध दर्शवितात, ज्यामुळे काचबिंदू होऊ शकतो - हा एक मूक आजार आहे,जो सुरुवातीच्या टप्प्यात लक्षणांशिवाय हळूहळू परिधीय दृष्टी कमी करतो.

6. लवकर निदान आणि प्रतिबंध:

नियमित डोळ्यांची तपासणी डोळे वाचवू शकते,कारण नेत्ररोगतज्ज्ञ अनेकदा रेटिनल तपासणी दरम्यान उच्च रक्तदाब, रक्तदाबाचे नियमित निरीक्षण, मीठ सेवन कमी करणे,व्यायाम करणे आणि धूम्रपान टाळणे यासारख्या पद्धतशीर आजाराची सुरुवातीची लक्षणे शोधतात.

समारोप:

आपण अनेकदा उच्च रक्तदाबाचा,हृदय आणि मूत्रपिंडावर कसा परिणाम करतो याबद्दल बोलतो.परंतु बरेच लोक विसरतात की,डोळे तितकेच असुरक्षित आहेत.उच्च रक्तदाबामुळे रेटिनातील लहान रक्तवाहिन्यांना शांतपणे नुकसान होऊ शकते आणि अचानक दृष्टी कमी होऊ शकते.दृष्टीतील किरकोळ बदल,देखील दुर्लक्षित करू नयेत,विशेषतः जर तुम्ही उच्च रक्तदाबाखाली जगत असाल तर.साध्या डोळ्यांची तपासणी ही मोठ्या समस्येचा पहिला संकेत असू शकते आणि कदाचित तुमची दृष्टी वाचवू शकते.

आजचा ब्लॉग तुम्हाला कसा वाटला,हे कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुन्हा भेटूया उद्याच्या ब्लॉग मध्ये तोपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

 

प्रसाद नातु, पुणे.