ब्लॉग नं. 2026/077. दिनांक: 18 मार्च, 2026.     मित्रांनो , मधुमेहींनी आंबा खाऊ नये का ? संशोधन काय सांगतं? भारतात उन्हाळा म्हणजे आंब्याचा हंगाम.रसाळ , सुगंधी आणि गोड असा आंबा अनेकांचा आवडता असतो. पण मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी एक प्रश्न कायम उभा राहतो, “ आंबा खाल्ल्याने साखर वाढेल का ?”   म्हणूनच अनेक डॉक्टर आणि कुटुंबातील लोक,मधुमेहींना आंबा टाळण्याचा सल्ला देतात.कारण आंबा हे नैसर्गिकरित्या गोड फळ आहे आणि त्यामुळे रक्तातील साखर वाढू शकते , अशी भीती असते.परंतु अलीकडील संशोधनाने,या समजुतीकडे नव्या दृष्टीने पाहण्यास भाग पाडले आहे.योग्य पद्धतीने आणि योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास, आंबा मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी पूर्णपणे बंदी असलेले फळ नाही , असे काही अभ्यास सूचित करतात. आजच्या ब्लॉगमध्ये याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊ.   सविस्तर: संशोधन काय सांगते ? नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिनच्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात टाइप 2 मधुमेह असलेल्या लोकांवर प्रयोग करण्यात आला. संशोधकांचा मुख्य प्रश्न असा होता. मधुमेहींच्या आहारात आंबा समाविष्ट केला तर रक्त...

ब्लॉग नं. 2026/076 . दिनांक: 17  मार्च, 2026.     मित्रांनो , भारतातील उन्हाळा अनेकदा कडक आणि त्रासदायक असतो. तापमान वाढल्यामुळे शरीरात उष्णता वाढते , घाम जास्त येतो , थकवा जाणवतो आणि डिहायड्रेशनची शक्यता वाढते. अशा वेळी केवळ थंड पाणी पिणे हा उपाय पुरेसा नसतो. शरीराला नैसर्गिक पद्धतीने थंड ठेवण्यासाठी योग्य आहार , पाण्याचे प्रमाण , फळे आणि हलका व्यायाम यांचे योग्य नियोजन करणे अत्यंत आवश्यक असते.या साऱ्याची माहिती आजच्या ब्लाॅगमधे करुन घेऊ. सविस्तरः उन्हाळ्यात जर आपण शरीराला योग्य प्रकारे थंडावा दिला , तर उष्माघात ( Heatstroke), थकवा , पचनाचे त्रास आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता यांसारख्या समस्या टाळता येतात. चला तर मग पाहूया , उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देण्यासाठी कोणते आहार , फळे आणि व्यायाम उपयुक्त आहेत. 1.  शरीराला थंडावा देणारा आहारः उन्हाळ्यात असा आहार घ्यावा जो शरीराचे तापमान नैसर्गिकरित्या संतुलित ठेवतो. काही पदार्थ शरीराला थंडावा देतात आणि पचनक्रिया देखील सुधारतात. ताक – सर्वोत्तम नैसर्गिक कूलंट ताक हे उन्हाळ्यासाठी सर्वात उपयुक्त प...

  ब्लॉग नं.: 2026 /075. दिनांक: 1 6 मार्च 2026.   मित्रांनो , जेवणानंतर वेलदोडा/ वेलची चावण्याची सवय: भारतीय घरांमध्ये जेवणानंतर वेलदोडा/वेलची (इलायची) चावण्याची एक जुनी परंपरा आहे.अनेकदा जेवण झाल्यानंतर आई किंवा आजी,आपल्याला एक वेलदोडा देते आणि आपण तो सहज चावतो.अनेकांना ही सवय फक्त तोंडाला सुगंध येण्यासाठी आहे असे वाटते. परंतु या छोट्या सवयीमागे मोठे आरोग्यदायी फायदे दडलेले आहेत.ते कोणते? ते  बघूया आजच्या ब्लॉगमध्ये. सविस्तर:   आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत ताणतणाव , अपचन , पोट फुगणे , आळस आणि ऊर्जा कमी होणे या समस्या अनेकांना जाणवतात. अशा परिस्थितीत वेलदोडा/वेलचीसारखा साधा मसाला शरीराला नैसर्गिकरित्या मदत करू शकतो. चला तर मग जाणून घेऊया जेवणानंतर वेलची चावण्याचे आरोग्यदायी फायदे. जेवणानंतर शरीराला वेलदोडा/ वेलचीची का गरज असते ? जेवण झाल्यानंतर शरीरातील पचनसंस्था सर्वात जास्त सक्रिय होते. अन्नाचे पचन करण्यासाठी पोट आणि आतडी सतत काम करत असतात.वेलदोडा/वेलचीमध्ये नैसर्गिक सुगंधी तेले असतात. ही तेले लाळ आणि पाचक एंजाइम्सचे उत्पादन वाढवतात , ज्यामुळे अन्न...

  ब्लॉग नं.: 2026/074 दिनांक: 15 मार्च 2026.  मित्रांनो , मधुमेहाच्या रुग्णांनी भात कसा खावा ? मधुमेह ( Diabetes) हा आजच्या काळातील एक अतिशय सामान्य,पण गंभीर आजार बनला आहे. भारतात लाखो लोक या आजाराने ग्रस्त आहेत.मधुमेह असलेल्या व्यक्तींसाठी सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे, रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवणे . कारण आपण जे काही खातो-पितो त्याचा थेट परिणाम रक्तातील ग्लुकोजच्या पातळीवर होत असतो.या बद्दल आजच्या ब्लॉगमध्ये जाणून घेऊ. सविस्तर:    विशेषतः भात ( Rice) या पदार्थाबाबत मधुमेहाच्या रुग्णांच्या मनात नेहमी एक प्रश्न असतो. “ आपण भात खाऊ शकतो का ?” कारण भात हा आपल्या भारतीय आहाराचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.महाराष्ट्रात तर दुपारच्या जेवणात भाताशिवाय जेवण पूर्णच होत नाही.परंतु तज्ञांच्या मते , योग्य पद्धतीने खाल्ल्यास मधुमेहाच्या रुग्णांनाही भात खाता येऊ शकतो. भात आणि मधुमेह – नेमकी समस्या काय ? भातामध्ये कार्बोहायड्रेटचे प्रमाण जास्त असते.त्यामुळे भाताचा ग्लायसेमिक इंडेक्स ( Glycemic Index – GI) तुलनेने जास्त असतो. याचा अर्थ असा की भात खाल्ल्यानंतर रक्तात...

  ब्लॉग नं. 2026/0 73.  दिनांक: 14 मार्च , 2026 .   मित्रांनो , नैसर्गिक पद्धतीने हिमोग्लोबिन वाढवणारे भारतीय अन्नपदार्थ आजकाल अनेक लोकांमध्ये हिमोग्लोबिन कमी होणे (अ‍ॅनिमिया) ही समस्या मोठ्या प्रमाणात दिसून येते.थकवा येणे , चक्कर येणे , हात-पाय थंड पडणे , लक्ष केंद्रित न होणे अशी लक्षणे दिसू लागतात.शरीरात पुरेसे हिमोग्लोबिन नसल्यास रक्ताद्वारे ऑक्सिजन योग्य प्रकारे शरीराच्या सर्व भागांपर्यंत पोहोचत नाही.आनंदाची गोष्ट म्हणजे आपल्या भारतीय स्वयंपाकघरात असे अनेक नैसर्गिक पदार्थ आहेत जे नियमित आहारात घेतल्यास हिमोग्लोबिनची पातळी सुधारण्यास मदत करू शकतात. चला , अशाच काही प्रभावी पदार्थांविषयी आजच्या ब्लॉगमध्ये जाणून घेऊया. सविस्तर: 1 . पालक – लोह आणि फोलेटचा समृद्ध स्रोत : पालक हा नॉन-हीम आयर्न आणि फोलेट चा उत्कृष्ट स्रोत मानला जातो. हे दोन्ही घटक शरीरात हिमोग्लोबिन तयार होण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.भारतीय परंपरेत पालक बनवताना,त्यात लिंबाचा रस किंवा टोमॅटो घालण्याची पद्धत आहे. यामागे वैज्ञानिक कारण आहे. लिंबू आणि टोमॅटोमध्ये असलेले व्हिटॅमिन C शरीराला पालक...

ब्लाॅग नं.2026/072. दिनांकः 13 मार्च, 2026. मित्रांनो , मी देखिल हे बऱ्याच वेळा ऐकले आहे,आणि मला असं वाटतं, मी यावर एक ब्लॉग देखिल लिहिलाय की,उभं राहून पणी पिऊ नये. आजच्या ब्लॉगमधून आपण हे जाणून घेणार आहोत की,उभं राहून पाणी प्यायल्याने खरंच गुडघे निकामी होतात का ? सत्य काय आणि विज्ञान म्हणतंय. सविस्तरः आपल्यापैकी प्रत्येकाने लहानपणी किमान एकदा तरी, आई किंवा आजीचा ओरडा खाल्ला असेल,"अरे , उभं राहून पाणी नको पिऊ , गुडघे दुखतील!" त्यावेळी आपण निमूटपणे बसून पाणी प्यायलो , पण मनात नेहमी एक प्रश्न राहिला की , पाणी तर पोटात जातं , मग त्याचा गुडघ्यांशी काय संबंध ? हो ना, चला आजच्या या ब्लॉगमध्ये आपण यामागील वैज्ञानिक सत्य , आयुर्वेदाचा दृष्टिकोन आणि व्यावहारिक बाजू सविस्तर समजून घेऊया. 1. विज्ञानाचा दृष्टिकोन: गुडघेदुखी आणि पाणी ( The Science) : सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न: उभं राहून पाणी प्यायल्याने थेट गुडघेदुखी होते का ? आधुनिक वैद्यकशास्त्रानुसार ( Modern Science), उभं राहून पाणी पिणे आणि गुडघेदुखी,यांचा थेट संबंध जोडणारा कोणताही ठोस वैद्यकीय पुरावा किंवा '...

  ब्लॉग नं. 2026/071 दिनांकः 12  मार्च , 2026.   मित्रांनो , कॅलरीजमुळे बरेच लोक पीनट बटरचे सेवन करत नाहीत.परंतु आरोग्य तज्ञांचे म्हणणे आहे की , संयम असणे महत्त्वाचे आहे आणि पीनट बटर कमी प्रमाणात सेवन करणे , हे संतुलित आहाराचा एक निरोगी भाग असू शकते.एक चमचा पीनट बटर ऊर्जा देते , स्नायूंच्या आरोग्यास मदत करते आणि एकूणच आरोग्य राखण्यास मदत करणारे पोषक तत्वे प्रदान करते. पीनट बटरविषयी आज आपण अधिक जाणून घेणार आहोत. सविस्तर:    शेंगदाणेच निरोगी मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅटने समृद्ध असतात , जसे की काजू आणि बियांमध्ये आढळणारे प्रकार,जे बहुतेकदा हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी फायद्यांशी जोडले जातात. या फॅट्समधील प्रथिने आणि फायबर शरीराला जास्त काळ ताजेतवाने ठेवतात आणि भूक लागण्यापासून रोखतात.दिल्ली येथील फेलिक्स ग्लोबलच्या वरिष्ठ क्लिनिकल न्यूट्रिशन स्पेशालिस्ट,डॉ.राधिका मेहता म्हणाल्या की,नियंत्रित प्रमाणात खाल्ल्यास पीनट बटर,हा एक निरोगी स्नॅकिंग पर्याय आहे.“एक चमचा पीनट बटर,निरोगी चरबी , प्रथिने आणि आवश्यक सूक्ष्म पोषक घटक प्रदान करतो,जे ऊर्जा पातळी नियंत्रित करतात , हृद...