नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (NBFC) खरोखर सुदृढ आहेत कां?

 Blog No.2023/316.  

Date: -25^th, December 2023. 

मित्रांनो,

            नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (NBFC) म्हणजे काय? हे तुमच्या पैकी बऱ्याच जणांना ठाऊक असेल.कदाचित काही जणांनी नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (NBFC) कडून वैयक्तिक कर्ज देखिल घेतले असेल.या नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (NBFC) कडे बँकिंग परवाना नसतो. त्यामुळे त्या तुमचे बचत खाते उघडू शकत नाही.पण त्यांना तुमच्याकडून मुदती ठेवी अर्थात फिक्स्ड डिपॉजिट स्वीकारण्याची परवानगी असते.या गैर-बँकिंग वित्तीय संस्थेस मग तुम्हाला तुमच्या फिक्स्ड डिपॉजिटवर व्याज द्यावे लागणार.मग या गैर-बँकिंग वित्तीय संस्थांना काही उत्पन्न कमावणे भाग आहे.मग त्या त्यांचे भांडवल आणि तुमचं फिक्स्ड डिपॉजिट ठराविक व्याजाने कर्ज म्हणून देतात.त्यासाठी परतफेडीचा अवधि ठरवून देत असतात.या परतफेड करण्याच्या अवधीत जर दिलेले कर्ज परत नाही आले तर ते एनपीए (NPA) होते. या संबंधात आज मी तुमच्याशी बोलणार आहे. 

कर्ज एनपीए केव्हा होते?

            जर दिलेल्या कर्जाचे हप्ते आणि त्यावरील व्याज 90 दिवसांपेक्षा अधिक दिवस थकीत राह्यले तर खाते एनपीए होते. एनपीए म्हणजे Non-Performing Assets म्हणजे त्या अॅसेटस् पासून प्रत्यक्ष प्राप्ती काहीच होतं नाही.व्याज खात्याला नुसते डेबिट किंवा नांवे करून होत नाही.तर ते वसूल झाले तर आणि तरच त्याला उत्पन्न समजले जाते.

            समजा गैर-बँकिंग वित्तीय संस्थाने एका बांधकाम उद्योगातील व्यावसायिकाला रु. 15 कोटीचे कर्ज दिले.त्याची ठराविक मुदतीत परतफेड करायला सांगितली.पण काही अडचणी या व्यावसायिकाला आल्या आणि त्याने परतफेड करणे थांबविले आणि NBFC ला 6 महिन्याचा कालावधी वाढवून मागितला.जरी NBFC ला वाटतं असेल की त्याची अडचण व्यवहार्य आहे.पण RBI च्या आयआरएसी म्हणजे Income Recognition Assets Classification नॉर्मस प्रमाणे हा अतिरिक्त कालावधी देता येणे शक्य नाही.त्यामुळे NBFC ला हे खाते एनपीए घोषित करावे लागेल.एवढे मोठे खाते एनपीए झाल्यास NBFC च्या बॅलेन्स शीट आणि प्रॉफिट अँड लॉसवर याचा वाईट परिणाम होईल. एका ठराविक टक्केवारीपेक्षा एनपीएची टक्केवारी जास्त झाल्यास याचा वाईट परिणाम होईल आणि NBFC ज्या स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये लिस्टेड कंपनी असतात. त्यांच्या शेअरवर त्याचा परिणाम होईल. परिणामी फिक्स्ड डिपॉजिट करायला लोकं अनिच्छुक असतील. NBFC चा शेअर कुणी खरेदी करणार नाही. हे सगळे नियमाप्रमाणे केले तर होईल. NBFC ला स्वतःच्या गरजांसाठी पैसे उभे करणे कठीण जाईल. जेव्हा NBFC ला कर्ज घ्यायचे असेल तेव्हा प्रत्येकजण NBFC ला जास्त व्याज दर देण्यास सांगेल.

 मग NBFC काय करतात?

            या NBFC नी मग एक मार्ग शोधून काढला. तो अर्थात योग्य मार्ग नाही.पण त्यामुळे त्या बिल्डरला मदत करता आली आणि खाते एनपीए झाले नाही. NBFC ने अल्टरनेटिव्ह इन्व्हेस्टमेंट फंड (एआयएफ) शी संपर्क केला. हा असा फंड आहे जो  गुंतवणूकदारांकडून निधी गोळा करतो आणि गुंतवणूक धोरणानुसार त्यांची गुंतवणूक करतो.हे अल्टरनेटिव्ह इन्व्हेस्टमेंट फंड (एआयएफ) RBI च्या छाननीखाली नसून, सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) च्या अंतर्गत आहेत.हे पर्यायी गुंतवणूक निधी आहेत.हे श्रीमंत व्यक्ती किंवा इतर कंपन्यांकडून गुंतवणूक म्हणून किमान ₹1 कोटी स्वीकारतात. ही गुंतवणूक ते असंख्य गोष्टींमध्ये गुंतवतात जसे की शेअर बाजार, बाँड्स आणि रिअल इस्टेट प्रकल्पांमध्ये.गुंतवणुकदारांकडून पैसे गोळा करण्यापूर्वी त्यांना फक्त त्यांची पसंतीचे गुंतवणूक धोरण काय आहे हे निर्दिष्ट करावे लागेल.

            अशा वेळेस हा बांधकाम व्यवसायिक काही बॉन्ड जारी करतो.हे बॉन्ड हे एआयएफ विकत घेतात आणि त्याचे पैसे त्या बांधकाम व्यावसायिकाला देतात.तो NBFC च्या कर्जाच्या परतफेडीसाठी वापरतो आणि अकाऊंट एनपीए होण्यापासून वाचवतो.याला अर्थात रिजर्व बँक ऑफ इंडियाची संमती नाही. याला evergreening म्हणतात.पण हा बिल्डर कर्ज वेळेत परत करून मोकळा झाला आहे.

            आता जर हा बांधकाम व्यावसायिक लगेच पैसे देऊ शकला नाही तर AIF चे काय? AIF ला याचा काही फरक पडत नाही. जर बॉन्ड 7 वर्षाचे असतील तर 7 वर्षे AIF वाट पाहिल कारण त्यांना Income Recognition Assets Classification नॉर्मस नाहीत.आणि ते त्यांच्या मोठ्या गुंतवणूकदारांकडून पैसे स्वीकारतांना दीर्घ मुदतीत स्वीकारत असतात. बांधकाम  व्यावसायिक देखिल त्याची अडचण दूर झाली की AIF ला बॉन्डचे पैसे परत देऊ शकतो.

या गोष्टींमुळे आरबीआय समाधानी नाही.कारण आरबीआयचा असा विश्वास आहे की या गोष्टी NBFC ला असलेल्या समस्या लपवू शकतात. त्यामुळे मंगळवारी, RBI ने एक NBFCs (आणि ते नियमन करणाऱ्या इतर वित्तीय संस्थांना) एक हुकूम जारी केला आहे.पण याचा NBFC उद्योगावर कसा परिणाम होईल ते पाहू या.

तर ते NBFC आहेत जे सदाहरित बनण्यात तज्ञ बनले आहेत, ते आता रेड हँड पकडले जातील. त्यांना काही डीफॉल्ट घोषित करण्यास भाग पाडले जाऊ शकते. आणि त्या बदल्यात आम्ही आधी सांगितल्याप्रमाणे त्यांच्या स्टॉकच्या किमती किंवा क्रेडिट रेटिंगवरही परिणाम होऊ शकतो.यातून ते कसे बाहेर पडतात ते पहावे लागेल.

 समारोप

            वास्तविक पहाता अनेकांना हे वाटण्याची शक्यता आहे की, NBFC ने असे केल्यास वाईट काय? RBI ला देखिल अकाऊंट चांगले म्हणजे परफॉरमिंग अकाऊंट राह्यले तर त्रास काय आहे? बांधकाम व्यवसायिकाची अडचण दूर होईल,त्याला परतफेड करायला अतिरिक्त वेळ मिळेल वगैरे वगैरे.पण खरी गोष्ट अशी आहे की हे evergreening RBI च्या आर्थिक शिस्त लावण्याच्या प्रयत्नाच्या विपरित आहे.काही दिवसांनी अनेक मोठे कर्जदार अशा प्रकारे कर्ज एनपीए होण्यापासून वाचवतील आणि काही शिस्त रहाणार नाही आणि अर्थकारणात जर शिस्त पाळली गेली नाही, तर व्यवसायाचा डोलारा कोसळायला वेळ लागत नाही.       

तुम्हाला आजचा ब्लॉग कसा वाटला ते कमेन्ट बॉक्स मध्ये जरूर लिहा. पुढचा ब्लॉग येईपर्यंत आपली आणि आपल्या परिवाराची काळजी घ्या. स्वस्थ रहा,आनंदी रहा,मस्त जगा. 

  

image courtesy @imageIQ